“Deney tamamlandı( ) Sonuçlar kaydedildi( )” metninde parantezli yerlere sırasıyla hangi işaretler gelmelidir?
- A) İlkine iki nokta, ikincisine üç nokta.
- B) Her iki yere de nokta.
- C) İlkine virgül, ikincisine nokta.
- D) İlkine noktalı virgül, ikincisine ünlem.
- E) İlkine soru işareti, ikincisine nokta.
Doğru cevap: B
Çözüm: Birbirinden bağımsız, tamamlanmış iki bildirme cümlesinin sonunda nokta kullanılır. İkinci cümle ilkinden örnek ya da açıklama olarak sunulmadığı için iki nokta gerekmez.
“Çantamda defter( ) kalem( ) silgi var.” cümlesinde üç eş görevli ad arasında hangi noktalama işareti kullanılmalıdır?
- A) Bir ünlem ve bir nokta.
- B) İki ayrı virgül.
- C) Bir soru işareti ve bir virgül.
- D) İki ayrı iki nokta.
- E) İki ayrı noktalı virgül.
Doğru cevap: B
Çözüm: Art arda sıralanmış eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullanılır: defter, kalem, silgi. Diğer işaretler bu basit sıralama ilişkisini karşılamaz.
“Çalışmaya üç il katıldı( ) Edirne, Bursa ve Kars.” cümlesinde örneklerden önce hangi işaret uygun olur?
- A) Cümleyi bitiren soru işareti.
- B) Örnekleri başlatan iki nokta.
- C) Konuşma başlatan uzun çizgi.
- D) Duygu bildiren ünlem işareti.
- E) Birbirini ayıran noktalı virgül.
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk bölüm, kendisiyle ilgili örnekleri haber verir; bu tür ifadelerden sonra iki nokta konur. İl adları, iki noktadan sonraki örnek listesini oluşturur.
“Meyveler: elma, armut( ) sebzeler: kabak, pırasa.” ifadesinde iki ayrı grubu ayırmak için hangisi uygundur?
- A) Gruplar arasında kısa çizgi.
- B) İlk grubun sonuna soru işareti.
- C) Grupları ayıran noktalı virgül.
- D) Grupları ayıran ünlem işareti.
- E) Grupların arasına üç nokta.
Doğru cevap: C
Çözüm: İçinde virgül bulunan iki farklı sözcük grubu, üst düzeyde noktalı virgülle ayrılabilir. Böylece meyve ve sebze listeleri birbirine karışmaz.
Bir arkadaşına gerçekten hangi saatte geleceğini soruyorsun. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonunda soru işareti bulunmalıdır?
- A) Geliş saatini bana söyledi.
- B) Yarın hangi saatte geleceğini biliyorum.
- C) Yarın erkenden geleceğini sanıyorum.
- D) Yarın saat kaçta geleceksin?
- E) Geliş saatini henüz öğrenemedim.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Yarın saat kaçta geleceksin?” doğrudan soru bildirir ve sonunda soru işareti bulunur. Diğerleri haber cümlesidir; içerdikleri bilgi soru anlamı taşımaz.
“Eyvah( ) Dosyayı evde unuttum!” cümlesinde ani telaşı belirten sözden sonra hangi işaret daha uygundur?
- A) Kesme işareti.
- B) Ünlem işareti.
- C) Noktalı virgül işareti.
- D) İki nokta işareti.
- E) Eğik çizgi işareti.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Eyvah!” sözü korku, telaş veya şaşırma gibi güçlü duygu bildirir. Bu nedenle ünlem işareti uygundur; diğer işaretler duygusal vurguyu yansıtmaz.
Yazar, “Bir gün bu sokağa yeniden dönersem…” derken düşüncesini bilerek tamamlamıyor. Bu amaçla kullanılan işaret hangisidir?
- A) İki nokta işareti.
- B) Noktalı virgül işareti.
- C) Soru işareti.
- D) Üç nokta işareti.
- E) Kesme işareti.
Doğru cevap: D
Çözüm: Tamamlanmamış, okuyucuya bırakılmış cümlelerin sonunda üç nokta kullanılabilir. Burada eksiltili anlatım vardır; soru ya da sıralama söz konusu değildir.
Bir konuşmacının cümlesini hiç değiştirmeden aktarırken alıntı sözün çevresinde hangi işaret çifti kullanılmalıdır?
- A) İki kısa çizgi işareti.
- B) İki kesme işareti.
- C) İki eğik çizgi işareti.
- D) İki noktalı virgül işareti.
- E) Çift tırnak işaretleri.
Doğru cevap: E
Çözüm: Başkasına ait sözü olduğu gibi aktarmak için sözün başına ve sonuna çift tırnak işareti konur. Çizgi ve kesme işareti doğrudan alıntının sınırını göstermez.
“Etkinlik (hava koşulları uygunsa) bahçede yapılacak.” cümlesinde ayraç içindeki bölümün görevi nedir?
- A) Ana cümleye ek koşul açıklaması yapmak.
- B) Tarihin gün ve ayını ayırmak.
- C) Eksik bırakılmış sözü göstermek.
- D) Sıra sayısı oluşturmak.
- E) Doğrudan konuşmayı başlatmak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yay ayraç, cümlenin akışındaki ek açıklamayı çevreler. “Hava koşulları uygunsa” bölümü ana yargıya koşul bilgisi ekler; temel cümleyi oluşturan ögelerden değildir.
Bir raporda “14.350 kişi” sayısındaki noktanın işlevi nedir?
- A) Alıntı sözün sınırını belirtmek.
- B) Ondalık kesir bölümünü ayırmak.
- C) Soru cümlesinin bittiğini göstermek.
- D) Binlik basamakları gruplandırmak.
- E) Saatle dakikayı göstermek.
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkçe sayı gösteriminde dört ve daha çok basamaklı tam sayılarda binlik grupları nokta ayırır. 14.350 ifadesi on dört bin üç yüz elliyi gösterir.
“29.10.2026” biçiminde yazılan tarihte noktaların görevi nedir?
- A) Doğrudan konuşmayı sonlandırmak.
- B) Ondalık değerleri binliklere dönüştürmek.
- C) Bir sözcüğün ekini ayırmak.
- D) Gün, ay ve yıl sayılarını birbirinden ayırmak.
- E) Örnekler arasında ilişki kurmak.
Doğru cevap: D
Çözüm: Tarih rakamlarla yazıldığında gün, ay ve yıl arasına nokta konabilir. Noktalar burada sayı gruplarını değil tarih bileşenlerini ayırır.
“Toplantı 09.45’te başlayacak.” cümlesinde 09.45 sayısındaki nokta hangi bilgileri ayırır?
- A) Alıntı ile konuşmacıyı.
- B) Tam kısım ile ondalık kısmı.
- C) Saat ile dakika bilgisini.
- D) Özne ile yüklemi.
- E) Gün ile yıl bilgisini.
Doğru cevap: C
Çözüm: Saat ve dakika rakamla gösterildiğinde TDK yazımında aralarına nokta konur: 09.45. Gelen ek kesmeyle ayrılarak 09.45’te biçimi elde edilir.
Bir alıntı içinde yeniden doğrudan aktarılan kısa bir söz varsa, içteki alıntı için hangi işaret kullanılır?
- A) Uzun çizgi işareti.
- B) Noktalı virgül işareti.
- C) Tek tırnak işareti.
- D) Parantez dışındaki nokta.
- E) Eğik çizgi işareti.
Doğru cevap: C
Çözüm: Çift tırnak içine alınmış bir sözün içinde yeniden tırnak kullanmak gerektiğinde tek tırnak kullanılabilir. Böylece iç içe aktarımlar birbirinden ayrılır.
“Ankara-İstanbul arası yolculuk” ifadesindeki kısa çizgi hangi ilişkiyi gösterir?
- A) Eksiltilmiş sözün uzunluğunu.
- B) Doğrudan söylenen sözü.
- C) Alıntının kaynağını.
- D) İfadeyi soru hâline getirmeyi.
- E) İki yer adı arasında bağlantı.
Doğru cevap: E
Çözüm: İki ad arasında ilişki veya güzergâh gösteren kullanımda kısa çizgi yer alır: Ankara-İstanbul. Bu çizgi konuşma çizgisiyle aynı işlevde değildir.
Bir öyküde konuşmalar her satırda yeniden başlıyor. Konuşan kişinin sözünün başına, tırnak kullanılmadığında, hangi işaret gelebilir?
- A) Kesme işareti.
- B) Uzun konuşma çizgisi.
- C) Kısa bağlama çizgisi.
- D) Noktalı virgül.
- E) Ondalık virgülü.
Doğru cevap: B
Çözüm: Konuşma çizgisi, metindeki satır başında konuşma bölümünü göstermek için kullanılır. Kısa çizgi ise kelime veya sayı arasındaki başka ilişkileri gösterebilir.
“Edirne’de hava soğudu.” cümlesinde Edirne adına gelen bulunma ekini hangi işaret ayırır?
- A) Noktalı virgül işareti.
- B) Eğik çizgi işareti.
- C) Kesme işareti.
- D) Virgül işareti.
- E) İki nokta işareti.
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel yer adlarına getirilen durum ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle şehir adına gelen bulunma eki “Edirne’de” biçiminde yazılır.
Aşağıdakilerden hangisi kurum adına gelen durum ekini doğru gösterir?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne gittik.
- B) Türk Dil Kurumundan bilgi aldık.
- C) Devlet Tiyatroları’nda gösteri vardı.
- D) Türk Dil Kurumu’ndan belge geldi.
- E) Türk Tarih Kurumu’na yazdık.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. “Türk Dil Kurumundan” doğru örnektir; diğer seçeneklerde kurum adından sonra gereksiz kesme kullanılmıştır.
Bir yazıda kişinin mesleki unvanı “Dr” ile kısaltılmış. Kılavuza göre doğru gösterim hangisidir?
- A) Dr Ayhan raporu okudu.
- B) Dr: Ayhan ders anlattı.
- C) Dr. Ayhan toplantıya katıldı.
- D) D.r Ayhan görüş verdi.
- E) DR Ayhan toplantıda konuştu.
Doğru cevap: C
Çözüm: Gelenekleşmiş unvan kısaltmalarının sonuna nokta konur; doktor için “Dr.” kullanılır. “DR”, “D.r” veya noktasız biçimler bu bağlamda doğru gösterim değildir.
“Dosyaları senden, benden, ondan aldım.” cümlesindeki virgüller hangi işleve sahiptir?
- A) Eksiltili anlatımı göstermeye.
- B) Özel ad eklerini ayırmaya.
- C) Doğrudan alıntıyı kapatmaya.
- D) Eş görevli sözleri sıralamaya.
- E) Konuşma satırını başlatmaya.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Senden, benden, ondan” sözleri aynı yükleme bağlı eş görevli ögelerdir. Aralarındaki virgüller sıralama ilişkisini görünür kılar.
“Sayın konuklar( ) törenimiz başlıyor.” cümlesinde hitaptan sonra hangi işaret kullanılması uygundur?
- A) Hitabı ayıran virgül.
- B) Sözcüğü bölen kısa çizgi.
- C) Cümleyi bitiren üç nokta.
- D) Tarihi ayıran eğik çizgi.
- E) Ekten önce gelen kesme işareti.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir kişiye veya topluluğa seslenme bildiren hitaplar, devamındaki cümleden virgülle ayrılır. “Sayın konuklar, törenimiz başlıyor.” yazımı düzgündür.