Bir yazıda “hissetmek” sözcüğünün kuruluşu açıklanıyor. Bu sözcüğün yazımına ilişkin doğru gerekçe hangisidir?
- A) İki sözcük hiçbir ses değişimi olmadan ayrı yazılır.
- B) İkinci sözcük özel ad olduğu için kesme kullanılır.
- C) Soru eki bulunduğu için iki parça ayrı yazılır.
- D) İkileme oluşturduğu için araya boşluk konur.
- E) Birleşmede ünsüz türediği için bitişik yazılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: His + etmek birleşmesinde s ünsüzü türeyerek hissetmek biçimini oluşturur. Yardımcı fiille birleşirken ses türemesi olan bu yapı bitişik yazılır.
“Şirket yeni bir elemanı kabul etti.” cümlesindeki birleşik fiilin yazımıyla ilgili doğru açıklama hangisidir?
- A) Kabul’etmek, fiil olduğu için kesmeyle ayrılır.
- B) Kabul etmek, ses değişimi olmadığı için ayrı yazılır.
- C) Kabuletmek, iki anlam tek eylem olduğu için bitişik yazılır.
- D) Kabul-etmek, birleşik fiil olduğu için kısa çizgiyle yazılır.
- E) Kabûletmek, ilk sözcük uzatılarak bitişik yazılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kabul etmek yapısında ilk sözcük herhangi bir ses düşmesine veya türemesine uğramaz. Bu nedenle yardımcı fiille kurulan birleşik fiil ayrı yazılır.
Bir afişte ikilemelerin yazımı kontrol ediliyor. Aşağıdaki ifadelerden hangisi ikilemenin yazımı bakımından doğrudur?
- A) yan-yana yürüdü
- B) gözgöze geldiler
- C) yüzyüze konuştu
- D) adım adım ilerle
- E) ağır-ağır ilerle
Doğru cevap: D
Çözüm: Adım adım, bir sözcüğün yinelenmesiyle kurulan ikilemedir. İkilemeler arasına boşluk konularak ayrı yazılır; bitişik veya kısa çizgili yazılmaz.
“Yağmur yağsa ___ yürüyüşe çıkacağız.” cümlesinde karşıtlık ve ekleme anlamı veren sözcüğün doğru yazımı hangisidir?
- A) “dâ” — düzeltme işaretli kısaltmadır.
- B) “dahi” — ayrı anlama gelen sözcüktür.
- C) “ta” — sertleşmiş durum ekidir.
- D) “da” — ayrı yazılan bağlaçtır.
- E) “-da” — bitişik bulunma ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu cümlede da sözü bağlaçtır; önceki sözcükten ayrı yazılır. Bağlaç olan da/denin ta/te biçimi yoktur ve kesme işareti kullanılmaz.
Aşağıdaki kişi adı ve ek kullanımlarından hangisi yazım kurallarına uygundur?
- A) Aliyi
- B) Ayşe’ye
- C) Zeynepi
- D) Elifde
- E) Ahmetden
Doğru cevap: B
Çözüm: Özel kişi adlarına getirilen durum ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Ayşe adına yönelme eki getirildiğinde “Ayşe’ye” yazılır.
“Türk Dil Kurumuna bir başvuru iletildi.” cümlesinde kurum adının aldığı yönelme ekiyle ilgili hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Yönelme eki kurum adından bağımsız bir sözcüktür.
- B) Kurum adına gelen yönelme eki kesmesiz ve bitişik yazılır.
- C) Kurum adları yönelme eki aldığında kısa çizgi alır.
- D) Kurum adına ek getirilince adın ilk harfleri küçülür.
- E) Kurum adındaki her sözcüğe ayrı ek getirilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle “Türk Dil Kurumuna” yazımı doğrudur.
Bir takvim duyurusunda “29 ekim 2026” yazılmıştır. Yalnız belirli tarih bildiren ay adının büyük harfle başlaması kuralını uygulayan düzeltme hangisidir?
- A) 29 Mart 2026
- B) 29 Temmuz 2026
- C) 29 Nisan 2026
- D) 29 Ekim 2026
- E) 29 Haziran 2026
Doğru cevap: D
Çözüm: Belirli bir tarihin ay adı büyük harfle yazılır. Verilen gün ve yıl sabit tutulduğunda “29 ekim 2026” ifadesinin düzeltilmiş biçimi “29 Ekim 2026” olur; diğer seçeneklerde ay değiştirilmiştir.
Bir kitabın adı “Suç ve Ceza”dır. Bu adın yazımı için aşağıdakilerden hangisi doğru kuralı açıklar?
- A) Eser adındaki tüm sözcükler zorunlu olarak büyük yazılır.
- B) Başlıktaki “Ceza” sözcüğü tür adı sayılır.
- C) Eser adının ilk sözcüğü mutlaka küçük yazılır.
- D) Eser adındaki “ve” bağlacı küçük harfle yazılır.
- E) Bağlaçtan önceki sözcük küçük harfle başlar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kitap ve eser adlarının sözcükleri büyük harfle başlar; ancak adın içinde geçen ve, ile, ya gibi bağlaçlar küçük yazılır. Doğru başlık “Suç ve Ceza”dır.
“Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumundan” sözünün ek yazımını inceleyen öğrenci hangi sonuca ulaşmalıdır?
- A) Özel ada gelen tüm ekler mutlaka kesmeyle ayrılır.
- B) Kurum adına gelen ayrılma eki kesmeyle ayrılmaz.
- C) Adın sonunda ek varsa ilk kelime küçültülür.
- D) Kurum adında virgül hiçbir koşulda kullanılmaz.
- E) Kurumun adındaki “ve” sözcüğü bitişik yazılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle sözün sonunda “Kurumundan” yazımı uygundur.
Bir cümlede “Toplantı Ankara’da yapılacak; duyuru Türk Dil Kurumundan gelecek.” deniyor. İki ekin yazımı için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Şehir adı küçük harfle, kurum adı büyük harfle yazılır.
- B) Şehir adının eki kesmeyle, kurum adının eki kesmesiz yazılır.
- C) Her iki ek de mutlaka ayrı sözcük olmalıdır.
- D) Her iki ek de kesmeyle ayrılmalıdır.
- E) Şehir adının ekine çizgi, kurumun ekine kesme konur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Yer adı Ankara’ya gelen bulunma eki kesme işaretiyle ayrılır. Türk Dil Kurumundan ifadesindeyse kurum adına getirilen ayrılma eki kesmesiz yazılır.
Bir ders notunda “15. inci sırada” yazıyor. Sıra sayısının doğru yazımıyla ilgili hangisi uygulanmalıdır?
- A) 15-inci biçiminde kısa çizgi kullanmak
- B) 15.’inci biçiminde noktayı korumak
- C) 15’inci biçiminde noktasız ve kesmeli yazmak
- D) 15;inci biçiminde noktalı virgül koymak
- E) 15 inci biçiminde ayrı sözcük yapmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıra sayısı ya 15. biçiminde yalnız noktayla ya da 15’inci biçiminde ekle gösterilir. Nokta ile ek birlikte kullanılmaz.
“Deneyde 4,250 litre su tüketildi.” yazıldığında 4 litre 250 mililitre kastediliyor. Aşağıdakilerden hangisi virgülün görevini doğru açıklar?
- A) Virgül, tam sayı bölümüyle ondalık kısmı ayırır.
- B) Virgül, yüzde işaretinin yerini tutar.
- C) Virgül, sıra sayısının sonuna getirilmiştir.
- D) Virgül, ölçü birimini sayıdan ayırır.
- E) Virgül, her durumda binler basamağını ayırır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkçe sayı yazımında virgül ondalık ayracıdır. 4,250 sayısı dört tam binde iki yüz elli anlamına gelir; binler ayracı olarak nokta kullanılır.
Bir raporda “%15’lik artış” bilgisi veriliyor. İfadenin yazımıyla ilgili hangi yargı doğrudur?
- A) Yüzde işareti sayının arkasında boşlukla yazılır.
- B) Yüzde işareti ile sayı arasına tire getirilir.
- C) Yüzde işareti sayıya bitişik, ek kesmeyle ayrıdır.
- D) Yüzde işareti bir sözcük gibi büyük harfle başlar.
- E) “%15” yazımında yüzde işareti yerine virgül kullanılır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüzde işareti sayıdan önce, boşluksuz kullanılır. Sayıya getirilen -lik eki bu örnekte kesmeyle ayrılır; “%15’lik artış” kurala uygundur.
“Atatürk’ün Samsun’a çıktığı 19 Mayıs 1919 Pazartesi günü” sözündeki kullanımları karşılaştıran bir öğrenci hangisini doğru söylemiş olur?
- A) Gün adlarının tümü küçük, kişi adlarının tümü büyük yazılmalıdır.
- B) Tarih belirten sayıdan sonra yüzde işareti getirildiği için yazım doğrudur.
- C) Kişi adına kesme gelirken yer adlarına gelen ek bitişik bırakılmalıdır.
- D) Kişi ve yer adlarının ekleri kesmeyle, belirli tarih bildiren gün ve ay adları büyük harfle yazılmıştır.
- E) Her özel ada gelen ek kesmesiz, bütün ay adları küçük yazılmalıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Atatürk’ün ve Samsun’a özel adlara gelen eklerin kesmeyle ayrılmasını gösterir. 19 Mayıs 1919 Pazartesi günü belirli bir tarih bildirdiği için Mayıs ve Pazartesi büyük yazılır.
Bir etkinlik duyurusunda “Öğretmenler Günü’nde 8.’inci sınıflara ikişer kitap dağıtılacak.” deniyor. Anlamı değiştirmeden tek yazım yanlışı hangi düzenlemeyle giderilir?
- A) “Öğretmenler Günü’nde” yerine “Öğretmenler gününde” yazılmasıyla
- B) “8.’inci” yerine “8’inci” yazılmasıyla
- C) “sınıflara” yerine “sınıf lara” yazılmasıyla
- D) “ikişer” yerine “2’şer” yazılmasıyla
- E) “kitap” yerine “Kitap” yazılmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: 8’inci biçimindeki sıra sayısında ekten önce kesme vardır ama nokta yoktur. Öğretmenler Günü özel adı kesmeyle ek alabilir, ikişer de yazıyla doğru gösterilmiştir.
Dört öğrenci aşağıdaki sözlerden sözlükçe doğru yazılanları belirliyor: I. göz göze, II. art arda, III. ağır ağır, IV. birebir (ölçü anlamında). Hangileri doğrudur?
- A) Yalnız IV
- B) I ve IV
- C) I, II ve III
- D) III ve IV
- E) II ve IV
Doğru cevap: C
Çözüm: Göz göze, art arda ve ağır ağır ayrı yazılan ikilemelerdir. Ölçü veya karşılıklı eşitlik anlamındaki “bire bir” de ayrı yazılır; IV’teki bitişik biçim bu anlam için yanlıştır.
Şu dört kuruluşun yazımı inceleniyor: I. kayıp + olmak, II. arz + etmek, III. his + etmek, IV. yok + olmak. Aşağıdaki açıklamalardan hangisi tümünü doğru sınıflandırır?
- A) I, II ve IV bitişik; yalnız III ayrı yazılır.
- B) I ve II ses değişimiyle bitişik; III ve IV ayrı yazılır.
- C) Yalnız II bitişik; I, III ve IV ayrı yazılır.
- D) Dört birleşik fiil de araya çizgi alınarak yazılır.
- E) I ve III ses değişimiyle bitişik; II ve IV ayrı yazılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kayıp + olmak → kaybolmak; his + etmek → hissetmek, çünkü ses değişimi/türemesi vardır. Arz etmek ve yok olmak ses değişimi olmadığı için ayrı yazılır.
“Ece de evde sessizce çalışıyordu.” cümlesini inceleyen bir öğrenci hem “de” bağlacının hem bulunma ekinin kullanıldığını söylüyor. Doğru çözümleme hangisidir?
- A) “Ece”nin çoğul eki, “ev”in yönelme eki vardır.
- B) “de” bağlaçları özel adlardan kesmeyle ayrılır.
- C) “Ece de” ekleme bağlacı; “evde” bitişik bulunma eki içerir.
- D) “Ece de” bulunma eki; “evde” ayrı yazılan bağlaçtır.
- E) İki “de” de bağımsız soru sözcüğüdür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ece de ifadesindeki de “Ece de ayrıca” anlamındadır ve ayrı yazılır. Evde içindeki -de yer bildirir ve bitişik bulunma hâli ekidir.
“Bilmemki oysaki seninde haberin vardı.” ifadesindeki “ki” ve “de” biçimlerini değerlendiriniz. Hangi kural dizisi eksiksiz doğrudur?
- A) Yalnız ilk bağlaç ayrılmalı; öteki iki yapı değiştirilmemelidir.
- B) İlk yapı bitişik, ikinci ayrı, üçüncü ise kesmeli yazılmalıdır.
- C) “bilmem”den sonra bağlaç ayrı, “oysaki” kalıplaşmış, “senin”den sonra de ayrı olmalıdır.
- D) İlk iki yapı bitişik olmalı; son yapı ayrı tutulmalıdır.
- E) Üç yapı da birer çekim eki içerdiği için bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilmem ki bağlaçlı yapı olduğundan ayrı, oysaki kalıplaşmış olduğundan bitişik, senin de ifadesindeki de bağlaç olduğundan ayrı yazılır. Üç kural birlikte uygulanmalıdır.
“Bir çok kişi hergün eğitim alıyor; hiçbiri sınavı bırakmıyor.” cümlesinde iki yanlış vardır. Hangi düzeltme, doğru yazılmış üçüncü sözü bozmadan metni düzeltir?
- A) “hergün” → “her gün”; “sınavı” → “sın avı”
- B) “eğitim” → “eğ itim”; “hergün” → “her gün”
- C) “bir çok” → “birçok”; “hiçbiri” → “hiç biri”
- D) “hiçbiri” → “hiç biri”; “hergün” → “her gün”
- E) “bir çok” → “birçok”; “hergün” → “her gün”
Doğru cevap: E
Çözüm: Birçok sözcüğü bitişik, her gün söz öbeği ayrı yazılır. Hiçbiri ise bitişik yazımı doğru olan bir belgisiz zamirdir; değiştirilmemelidir.