“Bu akşam ___ bize katılacakmış.” cümlesinde boşluğa gelecek söz, başkasına ek olarak katılma anlamı taşıyor. Boşluk hangi yazımla tamamlanmalıdır?
- A) Ali’yi — belirtme hâli ekidir.
- B) Ali’ye — yönelme hâli ekidir.
- C) Ali’yle — beraberlik belirtir.
- D) Ali de
- E) Aliler — çokluk eki vardır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Ek olarak katılma anlamı veren de bağlaçtır ve özel addan da ayrı yazılır. Bağlaç kesme işaretiyle ayrılmaz, te biçiminde de kullanılmaz.
“Öğrenciler ___ sessizce bekledi.” cümlesindeki boşluğun “sınıf” adının içinde bekleme anlamını vermesi isteniyor. Doğru biçim hangisidir?
- A) sınıfı — belirtme hâlindeki biçim
- B) sınıfa — yönelme hâlindeki biçim
- C) sınıflar — çoğul ekli ad biçimi
- D) sınıftan — ayrılma hâlindeki biçim
- E) sınıfta
Doğru cevap: E
Çözüm: Bulunma hâli eki sözcüğe bitişik yazılır; sınıf sert f ünsüzüyle bittiği için ek -ta olur. Ayrı yazılan de bağlacıyla karıştırılmamalıdır.
Bir öğrenci, “Anladım ___ bu bölüm daha sonra işlenecek.” cümlesindeki boşluk için bağlaç görevindeki sözü yazacaktır. Doğru biçim hangisidir?
- A) “kiler” — çokluk ekiyle yazılır.
- B) “kiyi” — belirtili nesne oluşturur.
- C) “ki” — ayrı yazılan bağlaçtır.
- D) “kı” — son ünlüye uyarak değişir.
- E) “-ki” — niteleme eki olarak bitişir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Burada ki, “anladım” yargısını sonraki açıklamaya bağlar; bağlaç olan ki ayrı yazılır. Bitişik yazılan -ki ekiyle ve kalıplaşmış sözlerle karıştırılmamalıdır.
“___ kitapları masaya koydu.” cümlesindeki boşluğa, kitapların rafta bulunduğunu bildiren niteleme yapısı getirilecektir. Doğru tamamlayış hangisidir?
- A) raftaki
- B) rafdaki — bulunma eki sertleşmemiştir
- C) raftan — ayrılma hâli eki almıştır
- D) rafları — belirtme eki almıştır
- E) rafa — yönelme hâli eki almıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Burada -ki, rafta sözcüğüne bitişerek sıfat görevli bir yapı oluşturur: raftaki kitaplar. Bağlaç olan ki gibi ayrı yazılmaz.
“Sen ___ yarın gelebilirsin?” cümlesinde soru anlamı verecek parçanın doğru yazımı hangisidir?
- A) de mi — her iki parça ayrı yazılır.
- B) demi — tek bir birleşik sözcüktür.
- C) de-mi — kısa çizgiyle ayrılmıştır.
- D) da mı — bağlaçta ünlü uyumu farklıdır.
- E) de misin — kişi eki fiil yerine taşınmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Soru eki mi kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Bağlaç de de ayrı yazılır; bu yüzden “Sen de mi yarın gelebilirsin?” biçimi doğrudur.
Bir editör, “Herşey zamanla değişti.” cümlesindeki ilk sözü düzeltmek istiyor. Doğru yazım ve gerekçe hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) her-şey — çizgiyle kurulan ikilemedir.
- B) her şey — iki sözcük ayrı yazılır.
- C) herşey — kalıplaşmış birleşik addır.
- D) herşeyler — çoğul ekiyle birleşmiştir.
- E) herşeyi — iyelik ekiyle tekleşmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Her sözcüğüyle şey sözcüğü ayrı yazılır: her şey. “Herşey” bitişik yazımı yanlıştır; bu kural çekim eki bulunmayan kullanım için geçerlidir.
Aşağıdaki sözlerden hangisi, bir bütün olarak yazıldığında bitişik yazılması gereken bir ifadedir?
- A) bir süre
- B) birçok
- C) ara sıra
- D) her gün
- E) pek çok
Doğru cevap: B
Çözüm: Birçok sözcüğü kalıplaşmış belgisiz sıfat olarak bitişik yazılır. Pek çok, her gün, ara sıra ve bir süre ise ayrı yazılır.
Bir yazıda “hissetmek” sözcüğünün kuruluşu açıklanıyor. Bu sözcüğün yazımına ilişkin doğru gerekçe hangisidir?
- A) İki sözcük hiçbir ses değişimi olmadan ayrı yazılır.
- B) İkinci sözcük özel ad olduğu için kesme kullanılır.
- C) Soru eki bulunduğu için iki parça ayrı yazılır.
- D) İkileme oluşturduğu için araya boşluk konur.
- E) Birleşmede ünsüz türediği için bitişik yazılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: His + etmek birleşmesinde s ünsüzü türeyerek hissetmek biçimini oluşturur. Yardımcı fiille birleşirken ses türemesi olan bu yapı bitişik yazılır.
“Şirket yeni bir elemanı kabul etti.” cümlesindeki birleşik fiilin yazımıyla ilgili doğru açıklama hangisidir?
- A) Kabul’etmek, fiil olduğu için kesmeyle ayrılır.
- B) Kabul etmek, ses değişimi olmadığı için ayrı yazılır.
- C) Kabuletmek, iki anlam tek eylem olduğu için bitişik yazılır.
- D) Kabul-etmek, birleşik fiil olduğu için kısa çizgiyle yazılır.
- E) Kabûletmek, ilk sözcük uzatılarak bitişik yazılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kabul etmek yapısında ilk sözcük herhangi bir ses düşmesine veya türemesine uğramaz. Bu nedenle yardımcı fiille kurulan birleşik fiil ayrı yazılır.
Bir afişte ikilemelerin yazımı kontrol ediliyor. Aşağıdaki ifadelerden hangisi ikilemenin yazımı bakımından doğrudur?
- A) yan-yana yürüdü
- B) gözgöze geldiler
- C) yüzyüze konuştu
- D) adım adım ilerle
- E) ağır-ağır ilerle
Doğru cevap: D
Çözüm: Adım adım, bir sözcüğün yinelenmesiyle kurulan ikilemedir. İkilemeler arasına boşluk konularak ayrı yazılır; bitişik veya kısa çizgili yazılmaz.
“Yağmur yağsa ___ yürüyüşe çıkacağız.” cümlesinde karşıtlık ve ekleme anlamı veren sözcüğün doğru yazımı hangisidir?
- A) “dâ” — düzeltme işaretli kısaltmadır.
- B) “dahi” — ayrı anlama gelen sözcüktür.
- C) “ta” — sertleşmiş durum ekidir.
- D) “da” — ayrı yazılan bağlaçtır.
- E) “-da” — bitişik bulunma ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu cümlede da sözü bağlaçtır; önceki sözcükten ayrı yazılır. Bağlaç olan da/denin ta/te biçimi yoktur ve kesme işareti kullanılmaz.
Aşağıdaki kişi adı ve ek kullanımlarından hangisi yazım kurallarına uygundur?
- A) Aliyi
- B) Ayşe’ye
- C) Zeynepi
- D) Elifde
- E) Ahmetden
Doğru cevap: B
Çözüm: Özel kişi adlarına getirilen durum ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Ayşe adına yönelme eki getirildiğinde “Ayşe’ye” yazılır.
“Türk Dil Kurumuna bir başvuru iletildi.” cümlesinde kurum adının aldığı yönelme ekiyle ilgili hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Yönelme eki kurum adından bağımsız bir sözcüktür.
- B) Kurum adına gelen yönelme eki kesmesiz ve bitişik yazılır.
- C) Kurum adları yönelme eki aldığında kısa çizgi alır.
- D) Kurum adına ek getirilince adın ilk harfleri küçülür.
- E) Kurum adındaki her sözcüğe ayrı ek getirilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle “Türk Dil Kurumuna” yazımı doğrudur.
Bir takvim duyurusunda “29 ekim 2026” yazılmıştır. Yalnız belirli tarih bildiren ay adının büyük harfle başlaması kuralını uygulayan düzeltme hangisidir?
- A) 29 Mart 2026
- B) 29 Temmuz 2026
- C) 29 Nisan 2026
- D) 29 Ekim 2026
- E) 29 Haziran 2026
Doğru cevap: D
Çözüm: Belirli bir tarihin ay adı büyük harfle yazılır. Verilen gün ve yıl sabit tutulduğunda “29 ekim 2026” ifadesinin düzeltilmiş biçimi “29 Ekim 2026” olur; diğer seçeneklerde ay değiştirilmiştir.
Aşağıdaki sayı ifadelerinden hangisinin sözcüklerle yazımı kurala uygundur?
- A) beşyüz on iki
- B) üç yüz kırk iki
- C) dokuzyüz elli
- D) kırkbeş gün
- E) altmışsekiz sayfa
Doğru cevap: B
Çözüm: Birden fazla sözcükle ifade edilen sayılar ayrı yazılır. Üç yüz kırk iki yazımı bu kurala uygundur; diğer örneklerde sayı sözcükleri bitiştirilmiştir.
Bir ücret çizelgesinde oran “% 25” biçiminde gösterilmiş. Bu yazım nasıl düzeltilmeli ve niçin?
- A) “%25,00” yapılmalı; her oran ondalık yazılmalıdır.
- B) “‰25” yapılmalı; yüzdeyle binde eş anlamlıdır.
- C) “%25lik” yapılmalı; ekler işarete bağlanmalıdır.
- D) “yüzde 25” yerine “yüz de 25” yazılmalıdır.
- E) “%25” yapılmalı; işaretle sayı arasında boşluk olmamalıdır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yüzde işareti sayıdan hemen önce ve bitişik olarak kullanılır: %25. Araya boşluk bırakılması yanlıştır; binde işareti farklı bir nicelik bildirir.
Bir raporda on iki bin beş yüz kişinin sayısı “12,500” yazılmıştır. Doğru düzeltme ve açıklama hangisidir?
- A) “1.250” olmalı; son sıfır atılmalıdır.
- B) “12.500” olmalı; binlik ayırmak için nokta kullanılır.
- C) “125.000” olmalı; gruplama beşli yapılır.
- D) “125,00” olmalı; iki ondalık basamak gerekir.
- E) “12.050” olmalı; virgül yüzlük basamağı gösterir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Dört ve daha çok basamaklı doğal sayılarda basamaklar sağdan üçlü gruplanır, aralara nokta konur: 12.500. Virgülse ondalık kısmı ayırır.
Bir katalogda sekizinci sıranın rakamla ve ekle gösterimi isteniyor. Hangi açıklama ve gösterim doğru kabul edilir?
- A) “8.sıra”; ek yerine iki ayrı sözcük kullanılır.
- B) “8-ıncı”; sıralama kısa çizgiyle gösterilir.
- C) “8’inci”; ekten önce kesme kullanılır, nokta konmaz.
- D) “8 sırada”; ekin başına boşluk konur.
- E) “8inci”; rakam ve harf ek olmadan birleştirilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıra sayısında ek varsa rakamdan sonra kesme işareti getirilir ve ayrıca nokta kullanılmaz. Bu yüzden “8’inci” yazımı doğrudur.
Bir öğretmen şu üleştirme sayılarını yazıyor. Hangisi yazım kuralına uygundur?
- A) ikişer
- B) 6’şar
- C) 3’er
- D) 5’şer
- E) 4’er
Doğru cevap: A
Çözüm: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir. “İkişer” doğrudur; diğer seçenekler rakam ve kesme işareti kullanılarak yazıldıkları için yanlıştır.
“Doktor” sözcüğünün “Dr.” biçiminde kısaltılması için hangi açıklama doğrudur?
- A) “Dr.” gelenekleşmiş, noktayla biten bir kısaltmadır.
- B) “drlar” kısaltmaya gelen çokluk ekiyle kurulur.
- C) “D.R.” iki ayrı sözcüğün baş harflerinden oluşur.
- D) “dok.” ölçü birimi simgesi olduğu için noktasızdır.
- E) “DR” büyük harflerden kurulu bir kurum kısaltmasıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Doktor sözcüğünün gelenekleşmiş kısaltması Dr. olarak yazılır ve sonunda nokta bulunur. Kurum kısaltmaları ve ölçü birimi simgeleriyle karıştırılmamalıdır.