Diş çekimi öncesinde kullanılan ilaçların sorgulanmasının temel nedeni nedir?
- A) Yalnız hastanın diş rengini saptamak
- B) Cerrahinin ücretini otomatik hesaplamak
- C) İmplant markasını seçmek
- D) Kanama ve ilaç etkileşimi gibi işlem risklerini belirlemek
- E) Tüm hastalara aynı antibiyotiği yazmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Antitrombotikler, immünsüpresanlar ve diğer ilaçlar işlem sırasında kanama, enfeksiyon ve etkileşim riskini değiştirebilir.
ASA III fiziksel durum sınıfı hangi hastayı tanımlar?
- A) Sürekli yaşamı tehdit eden hastalıkla ASA IV olanı
- B) Ciddi sistemik hastalığı bulunan hastayı
- C) Yalnız hafif lokal çürüğü olanı
- D) Beyin ölümü gerçekleşmiş donörü
- E) Tamamen sağlıklı bireyi
Doğru cevap: B
Çözüm: ASA III ciddi sistemik hastalığı ifade eder; ASA IV ise sürekli yaşam tehdidi oluşturan ciddi sistemik durumdur.
Warfarin kullanan hastanın antikoagülasyon etkisinin rutin değerlendirmesinde hangisi kullanılır?
- A) Dişin termal vitalite testi
- B) Tükürük pH ölçümü
- C) INR ölçümü
- D) Sadece kan grubu tayini
- E) Dental panoramik film
Doğru cevap: C
Çözüm: Warfarinin koagülasyon sistemi üzerindeki etkisini değerlendirmede INR kullanılır; tek başına dental görüntüleme bu amacı karşılamaz.
Aşağıdaki ilaçlardan hangisi doğrudan etkili oral antikoagülandır?
- A) Apiksaban
- B) Amoksisilin
- C) Parasetamol
- D) Klorheksidin
- E) Lidokain
Doğru cevap: A
Çözüm: Apiksaban faktör Xa inhibisyonuyla antikoagülan etki gösterir; diğer seçenekler antikoagülan değildir.
Klopidogrel hangi temel ilaç grubundadır?
- A) Antiplatelet ilaç
- B) Beta laktam antibiyotik
- C) Proton pompa inhibitörü
- D) Lokal anestezik
- E) Antifungal ilaç
Doğru cevap: A
Çözüm: Klopidogrel trombosit agregasyonunu inhibe eden bir P2Y12 reseptör blokörüdür.
Basit çekim sonrası lokal kanamayı kontrol etmede ilk başvurulacak mekanik yöntem hangisidir?
- A) Her hastaya sistemik steroid vermek
- B) Soketi sürekli güçlü biçimde çalkalamak
- C) Aktif kanamayı değerlendirmeden taburcu etmek
- D) Tüm antikoagülanları kendiliğinden kesmek
- E) Soket üzerine uygun süre doğrudan basınç uygulamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğrudan basınç ve uygun lokal hemostatik önlemler, diş çekimi sonrası kanama yönetiminin temelidir.
Antiplatelet kullanan stentli hastaya ilaç değişikliği gerektiğinde en doğru ilke hangisidir?
- A) Hastanın ilacı habersiz bırakmasını istemek
- B) Tedavi değişikliğini ilgili hekimle birlikte kararlaştırmak
- C) Bütün hastalarda ilacı bir hafta kesmek
- D) Yalnız panoramik görüntüye göre karar vermek
- E) Kanama riskini her zaman sıfır kabul etmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Özellikle koroner stentte antiplatelet tedavinin bilinçsiz kesilmesi ciddi trombotik sonuçlara neden olabilir.
Koroner stentli hasta ikili antiagregan kullanıyor ve basit çekim gerekiyor. En uygun plan hangisidir?
- A) Her iki ilacı da hekime sormadan kesmek
- B) Çekim soketini hiç kontrol etmemek
- C) Yalnız hasta isteğine göre sınırsız doz değiştirmek
- D) Tromboz riskini gözetip ilaçları rastgele kesmeden lokal hemostaz planlamak
- E) Tromboz riskini önemsiz saymak
Doğru cevap: D
Çözüm: Stentli hastada antiplatelet kesilmesi ciddi trombotik risk yaratır; düşük riskli dental işlemde lokal hemostaz öne çıkar.
Warfarin tedavisi alan ve terapötik INR ölçümü bulunan hastada düşük riskli çekim için genel olarak hangisi doğrudur?
- A) Bireysel risk değerlendirmesiyle ilaç sürdürülüp lokal hemostaz sağlanabilir
- B) Yalnız panoramik röntgen ile kanama riski belirlenir
- C) İlaç mutlaka haftalarca kesilir
- D) INR dental işlemde anlamsızdır
- E) Diş çekimi tüm warfarin kullananlarda kesin yasaktır
Doğru cevap: A
Çözüm: Uygun INR, klinik risk ve lokal kanama kontrolü ile birçok düşük riskli dental girişimde warfarine devam edilir.
Kronik böbrek hastalığı bulunan hastada analjezik seçimi neden yeniden değerlendirilir?
- A) Böbrek yetmezliği sadece ortodontiyi etkiler
- B) Böbrekten atılım ve nefrotoksisite riski değişebilir
- C) Her hastaya en yüksek NSAİİ dozu uygundur
- D) Böbrek hastalığı diş ağrısını imkânsız kılar
- E) Tüm ilaçlar böbrekten bağımsız aynı atılır
Doğru cevap: B
Çözüm: Renal klirens azalması ilaç maruziyetini ve bazı analjeziklerin böbrek üzerindeki olumsuz etkilerini artırabilir.
Hemodiyaliz hastasında cerrahi zamanlamanın bireyselleştirilmesinde hangisi önemlidir?
- A) Tüm diyaliz hastalarının aynı saatte gelmesi
- B) Panoramik görüntünün rengi
- C) Diyalizde kullanılan antikoagülasyon ve hastanın klinik durumu
- D) Hastanın sevdiği gargara markası
- E) Yalnız diş numarasının tek ya da çift olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hemodiyaliz sırasında heparin kullanımı ve kanama/üremi durumu girişim planlamasını etkileyebilir.
İleri karaciğer hastalığı ve diş çekimi planı olan hastada hangi değerlendirme daha uygundur?
- A) Karaciğer hastalığı kanamayı hiç etkilemez
- B) Trombositler, kanama öyküsü ve pıhtılaşma durumu birlikte incelenir
- C) Her INR değeri tek başına kesin risk tahminidir
- D) Yalnız ağız aynası yeterlidir
- E) Trombosit sayısı hiçbir anlam taşımaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Karaciğer hastalığında pıhtılaşma dengesi karmaşıktır; tek bir test bütün kanama riskini yansıtmaz.
Kontrolsüz hipertiroidizm öyküsü olan hastada yüksek stresli dental girişim öncesi ne önemlidir?
- A) Tıbbi stabilite ve sempatomimetik yükün değerlendirilmesi
- B) İlaç öyküsünü önemsiz saymak
- C) Hastayı mutlaka uzun süre aç bırakmak
- D) Tüm ağrıyı yalnız diş taşına bağlamak
- E) Vazokonstriktörü sınırsız kullanmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Kontrolsüz tiroid hormon fazlalığı, stres ve adrenerjik ilaç etkilerine duyarlılığı artırabileceğinden risk yönetimi gerekir.
KOAH ve belirgin ortopnesi olan hastada koltuk pozisyonunun temel önemi nedir?
- A) Antibiyotik gereksinimini kaldırmak
- B) Periodontal cep derinliğini sıfırlamak
- C) Solunum konforu ve hava yolunu korumak
- D) Mine rengini değiştirmek
- E) INR düzeyini otomatik düşürmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Solunum kısıtlı hastalar tam sırtüstü pozisyonda zorlanabilir; rahat pozisyon ve oksijenlenme gözetilmelidir.
Koroner stent öykülü hasta yeni başlayan sıkıştırıcı göğüs ağrısını diş çekimi sırasında söylüyor. En iyi karar hangisidir?
- A) İşlemi sonlandırıp olası akut koroner sendrom için acil protokolü başlatmak
- B) Yalnızca ağrı kesici yazmak
- C) Hastaya değerlendirme yapmadan eve gitmesini söylemek
- D) Göğüs ağrısını kesin olarak lokal anestezinin etkisi saymak
- E) Diş çekimini bitirmek için hastayı zorlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Aktif göğüs ağrısı yaşamı tehdit eden kardiyak olayı düşündürür; elektif cerrahi sürdürülmez.
Warfarin kullanan hastada çekim sonrası kanama lokal basıya rağmen sürüyor. En uygun sonraki düşünce hangisidir?
- A) Soketi saatlerce güçlü şekilde çalkatmak
- B) Lokal hemostazı güçlendirip klinik ve pıhtılaşma durumunu yeniden değerlendirmek
- C) Hiç muayene etmeden warfarini ömür boyu kesmek
- D) Kanama varken taburculuğu zorunlu kılmak
- E) Kanamanın her zaman normal olduğunu söylemek
Doğru cevap: B
Çözüm: Süren kanamada sütür/hemostatik ajan gibi lokal önlemler, INR ve klinik risk birlikte değerlendirilir.
Çekim öncesi warfarin kullanan hastanın son INR'si beklenenden yüksek bulunuyor ve ek kanama riskleri var. Hangisi uygundur?
- A) Tekrarlayan kanamayı hiç izlemeden çekmek
- B) İşlem ve ilaç planını bireyselleştirip gerekirse hekimiyle koordinasyon kurmak
- C) Yalnız diş rengiyle karar vermek
- D) Tüm hastalara aynı dozu aniden azaltmak
- E) INR yüksekliğini tamamen görmezden gelmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüksek INR ve komorbid risklerde otomatik işlem sürdürme yerine klinik değerlendirme ve konsültasyon gerekir.
Dabigatran alan ileri böbrek yetmezlikli hastada kanama riskinin artabilmesinin önemli nedeni hangisidir?
- A) Renal fonksiyonun bütün DOAK'lar için ilgisiz olması
- B) Renal eliminasyondaki azalmayla ilaç maruziyetinin değişmesi
- C) İlacın sadece diş minesiyle etkileşmesi
- D) Dabigatranın antiplatelet olmaması nedeniyle riskin sıfır olması
- E) INR'nin böbrek işlevini kusursuz göstermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Dabigatran renal fonksiyondan belirgin etkilenir; bozulmuş atılım perioperatif planı değiştirebilir.
Protez kalp kapağı bulunan hastada hangi dental işlem endokardit profilaksisi açısından daha anlamlıdır?
- A) Dişeti dokusunu manipüle eden diş çekimi
- B) Sağlam oral dokuda görsel muayene
- C) Alçı model üzerinde prova
- D) Sadece dental radyografi çekimi
- E) Ağız dışından yüz fotoğrafı çekimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yüksek kardiyak riskin yanında gingival/periapikal manipülasyon ya da mukoza perforasyonu içeren işlem gerekir.
Geçirilmiş enfektif endokardit öykülü hastada yalnız intraoral radyografi çekilecek. Profilaksi yönünden en doğru ifade hangisidir?
- A) Yalnız radyografi, tipik olarak antibiyotik profilaksisi endikasyonu oluşturmaz
- B) İşlem türü risk değerlendirmesinde önemsizdir
- C) Endokardit öyküsü tüm ağız dışı fotoğrafçılığı yasaklar
- D) Radyografi daima gingival insizyon anlamına gelir
- E) Her dental radyografi öncesi antibiyotik zorunludur
Doğru cevap: A
Çözüm: Yüksek riskli kardiyak durum bulunması tek başına her dental eylem için profilaksi gerektirmez; işlemin türü önemlidir.