Anafilaksi tedavisinde birinci basamak hayat kurtarıcı ilaç hangisidir?
- A) Yalnız antibiyotik gargara
- B) Sadece oral antihistaminik
- C) Topikal florür
- D) Sadece parasetamol
- E) Uygun dozda intramüsküler adrenalin
Doğru cevap: E
Çözüm: Anafilakside uygun intramüsküler adrenalin, hava yolu ve acil destek önceliklidir; antihistaminik bunun yerini tutmaz.
Astım atağındaki akut bronkospazmda hangi ilaç grubu kurtarıcı olabilir?
- A) Diş beyazlatma jeli
- B) Yalnız kalsiyum desteği
- C) Antifungal ağız gargarası
- D) Kısa etkili inhale beta-2 agonist
- E) Topikal minör ağrı kesici
Doğru cevap: D
Çözüm: Kısa etkili inhale bronkodilatörler bronkospazmda kurtarıcı tedavinin bir parçasıdır; klinik değerlendirme de gerekir.
Dental koltukta epileptik nöbet geçiren hastada hangisi yapılmamalıdır?
- A) Gerektiğinde acil yardım çağırmak
- B) Ağzına zorla cisim yerleştirmek
- C) Çevredeki sert cisimlerden korumak
- D) Nöbet süresini izlemek
- E) Hava yolunu ve solunumu değerlendirmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Nöbet sırasında ağza cisim yerleştirmek yaralanma ve hava yolu sorunlarına yol açabilir.
Göğüs ağrısı ve soğuk terleme başlayan hastada uygun temel yaklaşım nedir?
- A) İşlemi durdurup olası kardiyak acil için değerlendirme ve yardım istemek
- B) Hastayı hiçbir değerlendirme olmadan göndermek
- C) Diş çekimini hızlandırmak
- D) Kan basıncı ölçmemek
- E) Belirtileri yalnızca çürüğe bağlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Akut koroner sendrom belirtileri olabileceğinden elektif dental işlem durdurulur ve acil yardım planlanır.
Yanıtsız ve normal solunumu olmayan yetişkin hastada temel yaşam desteğinin parçası hangisidir?
- A) Ağızdan su içirme
- B) Yalnız diş radyografisi
- C) Hasta yürüyebiliyormuş gibi ayağa kaldırma
- D) Acil yardım, göğüs kompresyonları ve AED kullanımı
- E) Sadece dişeti masajı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yanıtsız ve normal solunumu olmayan kişide kardiyak arrest düşünülür; acil sistem, CPR ve AED gereklidir.
Lokal anestezik sistemik toksisitesinin erken nörolojik belirtisi hangisi olabilir?
- A) Mineye yeni prizma eklenmesi
- B) Dişlerin kalıcı olarak uzaması
- C) Ortodontik telin kendiliğinden gevşemesi
- D) Ağız çevresinde uyuşma ve kulak çınlaması
- E) Süt dişinin kendiliğinden replante olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Özellikle intravasküler maruziyet sonrası perioral parestezi, tinnitus ve metalik tat toksisite uyarısı olabilir.
Dental işlemden hemen sonra deri döküntüsü, boğazda şişme ve hipotansiyon gelişti. Öncelik hangisidir?
- A) Durumu yalnız hafif anksiyete saymak
- B) Başka ilaç verip aynı işlemi sürdürmek
- C) Yalnız diş ağrısı ölçeğini doldurmak
- D) Hiç muayene etmeden hastayı göndermek
- E) Anafilaksiyi düşünerek acil yardım ve hava yolu/dolaşım desteğine başlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Hızlı gelişen mukozal/deri bulguları ve dolaşım-solunum bozulması hayatı tehdit eden anafilaksi gösterebilir.
Epilepsi öyküsü ve ilaç kullanımı olan hastada cerrahi öncesi neden güncel ilaç listesi istenir?
- A) Her nöbet hastasında diş çekimi yasaklamak
- B) Her antiepileptiği otomatik kesmek
- C) Nöbet kontrolü ve olası ilaç etkileşimlerini değerlendirmek
- D) Nöbet öyküsünü gizlemek
- E) İlaçların hiçbirinin oral bulgusu olmadığını varsaymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Nöbet sıklığı, tetikleyiciler ve antiepileptik ilaç etkileşimleri güvenli tedavi planını etkiler.
Obstrüktif uyku apnesi bulunan hastada sedasyon sırasında hangi risk daha belirgindir?
- A) Kavite kenarı sızıntısının yok olması
- B) Tükürüğün tümden durması
- C) Üst hava yolu obstrüksiyonu ve hipoventilasyon
- D) Süt dişi germinin artan büyümesi
- E) Mine sertliğinin aniden artması
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyku apnesinde sedasyonla hava yolu açıklığı bozulabilir; monitörizasyon ve uygun kurtarma hazırlığı gerekir.
Onkolojik dozda antirezorptif tedavi alan hastada invaziv cerrahi planlanırken öncelik hangisidir?
- A) Tüm hastalarda riskin sıfır olduğunu söylemek
- B) İlacı hastaya danışmadan aniden kesmek
- C) Radyografiyi tek başına kesin biyopsi saymak
- D) MRONJ riski, ilaç öyküsü ve ilgili uzmanla ortak değerlendirme
- E) Öykü almadan çekim yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüksek doz antirezorptif tedavilerde çene osteonekrozu riski artabilir; tedavi planı bireyselleştirilir.
Odontojenik enfeksiyonda trismus, ağız tabanı şişliği ve nefes darlığı varsa uygun yaklaşım hangisidir?
- A) Apseyi klinik bulgu olmadan önemsiz saymak
- B) Sadece rutin gargara verip bir ay sonra görmek
- C) Hastayı sırtüstü yatırıp yalnız bırakmak
- D) Hava yolu tehlikesi nedeniyle acil hastane değerlendirmesi sağlamak
- E) Görüntüleme olmadan antibiyotik kesmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Derin boyun boşluğu enfeksiyonu hava yolunu tehdit edebilir; acil sevk ve hava yolu güvenliği gerekir.
Lokal anestezik enjeksiyonundan kısa süre sonra metalik tat, tinnitus ve perioral parestezi oluştu. En olası sorun nedir?
- A) Normal periodontal ligament gelişimi
- B) Süt dişinin fizyolojik sürmesi
- C) Kronik mine hipoplazisi
- D) Çene kisti rezorpsiyonu
- E) Lokal anestezik sistemik toksisitesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Metalik tat, kulak çınlaması ve perioral parestezi sistemik lokal anestezik maruziyetinin erken nörolojik işaretleridir.
Uzun süre steroid kullanan bir hastada büyük cerrahi girişim öncesi hangi problem göz önüne alınır?
- A) Dişlerin otomatik yeniden sürmesi
- B) Olası adrenal baskılanma ve stres yanıtı yetersizliği
- C) Steroidin hiçbir sistemik etkisinin olmaması
- D) Mutlak antibiyotik gereksizliği
- E) Tüm steroidlerin antikoagülan olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzun süreli glukokortikoid kullanımı adrenal ekseni baskılayabilir; risk ve gerekirse perioperatif plan tıbben değerlendirilir.
Enjeksiyon sırasında ağız çevresinde uyuşma, metalik tat, ardından nöbet gelişmesi hangi tanıyı kuvvetle destekler?
- A) İzole dişeti çekilmesi
- B) Yalnız basit vazovagal senkop
- C) Asemptomatik periapikal skar
- D) Ortodontik yer darlığı
- E) Lokal anestezik sistemik toksisitesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Metalik tat ve tinnitus gibi prodromal nörolojik belirtilerden sonra nöbet, sistemik lokal anestezik toksisitesiyle uyumludur.
Diş çekimi sırasında soluklaşan ve bayılan hastada, yaygın ürtiker ve hışıltı yok; yatışla hızla düzeliyor. En olası olay hangisidir?
- A) Vazovagal senkop
- B) Progresif anafilaktik şok
- C) Diş sürmesinin bozulması
- D) Dişi ilgilendirmeyen akut apse
- E) Akut mandibula kırığı
Doğru cevap: A
Çözüm: Senkopta solukluk ve kısa bilinç kaybı görülebilir; pozisyonla hızla düzelme, alerjik solunum bulgularının olmaması ayırıcıdır.
Çene altı ve ağız tabanı şişliği olan hastada yutma zorluğu ve stridor başlamış. En acil risk hangisidir?
- A) Tükürük pH'sında geçici değişiklik
- B) Kronun renginin solması
- C) Ortodontik braket ayrılması
- D) Hava yolu tıkanması
- E) Dişlerin daha hızlı beyazlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Derin boyun ve ağız tabanı enfeksiyonlarında hava yolu bozulması hayati risk oluşturur; acil sevk gerekir.
Kronik kortikosteroid kullanan ve büyük cerrahi planlanan hastada “herkese otomatik yüksek doz steroid” neden hatalıdır?
- A) Cerrahi stresin hiç rolü olmadığı için
- B) Tüm steroidlerin tek doz kullanımda ömür boyu etki yaptığı için
- C) Her hastada adrenal aksın aynı olduğu için
- D) Adrenal baskılanma ve cerrahi stres riskinin kişiye göre değerlendirilmesi gerektiği için
- E) Alerji öyküsü steroidlerde önemsiz olduğu için
Doğru cevap: D
Çözüm: Steroid süresi/dozu, adrenal baskılanma olasılığı ve işlemin stresi ayrı değerlendirilir; otomatik protokol her hastaya uymaz.
Diyaliz hastasında çekim sonrası kanama planında heparinizasyonun sorgulanması neden gerekir?
- A) Heparin yalnız çürük bakterilerini temizler
- B) Diyaliz hemostazı her zaman artırır
- C) Sadece diş numarası heparin düzeyini belirler
- D) İlaç geçmişi cerrahiyi etkilemez
- E) Diyalizdeki antikoagülasyon kanama kontrolü ve zamanlamayı etkileyebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Diyaliz sırasında kullanılan heparin ve üremik hemostaz bozukluğu kanama açısından değerlendirilmelidir.
Gebeliğin ileri dönemindeki hastada akut yüz selüliti, ateş ve ilerleyen şişlik var. Hangi yaklaşım en uygundur?
- A) Antibiyotikleri rastgele seçmek
- B) Hava yolu bulgularını önemsememek
- C) Gerekli acil enfeksiyon tedavisini obstetrik durumu da gözeterek geciktirmemek
- D) Yalnız doğum sonrası randevu verip tabloyu izlememek
- E) Tüm tanısal incelemeleri kategorik yasaklamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Ciddi odontojenik enfeksiyonun gebelikte geciktirilmesi anne ve fetüs açısından risk yaratabilir; koordineli acil bakım gerekir.
Sedasyondaki hastanın solunumu yüzeyselleşip oksijenlenmesi bozuluyor. Öncelikli müdahale yönü nedir?
- A) İşlemi hızlandırarak tamamlamak
- B) Hastayı izlemeden beklemek
- C) Sedasyonu durdurup hava yolu ve ventilasyon güvenliğini sağlamak
- D) Yalnız yeni lokal anestezi vermek
- E) Solunum monitörünü kapatmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Sedasyon derinleşmesi hava yolu ve solunum depresyonuna yol açabilir; yaşam desteği ve kurtarma hazırlığı birincildir.