Koroner stentli hasta ikili antiagregan kullanıyor ve basit çekim gerekiyor. En uygun plan hangisidir?
- A) Her iki ilacı da hekime sormadan kesmek
- B) Çekim soketini hiç kontrol etmemek
- C) Yalnız hasta isteğine göre sınırsız doz değiştirmek
- D) Tromboz riskini gözetip ilaçları rastgele kesmeden lokal hemostaz planlamak
- E) Tromboz riskini önemsiz saymak
Doğru cevap: D
Çözüm: Stentli hastada antiplatelet kesilmesi ciddi trombotik risk yaratır; düşük riskli dental işlemde lokal hemostaz öne çıkar.
Warfarin tedavisi alan ve terapötik INR ölçümü bulunan hastada düşük riskli çekim için genel olarak hangisi doğrudur?
- A) Bireysel risk değerlendirmesiyle ilaç sürdürülüp lokal hemostaz sağlanabilir
- B) Yalnız panoramik röntgen ile kanama riski belirlenir
- C) İlaç mutlaka haftalarca kesilir
- D) INR dental işlemde anlamsızdır
- E) Diş çekimi tüm warfarin kullananlarda kesin yasaktır
Doğru cevap: A
Çözüm: Uygun INR, klinik risk ve lokal kanama kontrolü ile birçok düşük riskli dental girişimde warfarine devam edilir.
Kronik böbrek hastalığı bulunan hastada analjezik seçimi neden yeniden değerlendirilir?
- A) Böbrek yetmezliği sadece ortodontiyi etkiler
- B) Böbrekten atılım ve nefrotoksisite riski değişebilir
- C) Her hastaya en yüksek NSAİİ dozu uygundur
- D) Böbrek hastalığı diş ağrısını imkânsız kılar
- E) Tüm ilaçlar böbrekten bağımsız aynı atılır
Doğru cevap: B
Çözüm: Renal klirens azalması ilaç maruziyetini ve bazı analjeziklerin böbrek üzerindeki olumsuz etkilerini artırabilir.
Hemodiyaliz hastasında cerrahi zamanlamanın bireyselleştirilmesinde hangisi önemlidir?
- A) Tüm diyaliz hastalarının aynı saatte gelmesi
- B) Panoramik görüntünün rengi
- C) Diyalizde kullanılan antikoagülasyon ve hastanın klinik durumu
- D) Hastanın sevdiği gargara markası
- E) Yalnız diş numarasının tek ya da çift olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hemodiyaliz sırasında heparin kullanımı ve kanama/üremi durumu girişim planlamasını etkileyebilir.
İleri karaciğer hastalığı ve diş çekimi planı olan hastada hangi değerlendirme daha uygundur?
- A) Karaciğer hastalığı kanamayı hiç etkilemez
- B) Trombositler, kanama öyküsü ve pıhtılaşma durumu birlikte incelenir
- C) Her INR değeri tek başına kesin risk tahminidir
- D) Yalnız ağız aynası yeterlidir
- E) Trombosit sayısı hiçbir anlam taşımaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Karaciğer hastalığında pıhtılaşma dengesi karmaşıktır; tek bir test bütün kanama riskini yansıtmaz.
Kontrolsüz hipertiroidizm öyküsü olan hastada yüksek stresli dental girişim öncesi ne önemlidir?
- A) Tıbbi stabilite ve sempatomimetik yükün değerlendirilmesi
- B) İlaç öyküsünü önemsiz saymak
- C) Hastayı mutlaka uzun süre aç bırakmak
- D) Tüm ağrıyı yalnız diş taşına bağlamak
- E) Vazokonstriktörü sınırsız kullanmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Kontrolsüz tiroid hormon fazlalığı, stres ve adrenerjik ilaç etkilerine duyarlılığı artırabileceğinden risk yönetimi gerekir.
KOAH ve belirgin ortopnesi olan hastada koltuk pozisyonunun temel önemi nedir?
- A) Antibiyotik gereksinimini kaldırmak
- B) Periodontal cep derinliğini sıfırlamak
- C) Solunum konforu ve hava yolunu korumak
- D) Mine rengini değiştirmek
- E) INR düzeyini otomatik düşürmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Solunum kısıtlı hastalar tam sırtüstü pozisyonda zorlanabilir; rahat pozisyon ve oksijenlenme gözetilmelidir.
Gebelikte akut yayılan odontojenik enfeksiyon geliştiğinde genel ilke hangisidir?
- A) Her enfeksiyona aynı uygunsuz ilacı vermek
- B) Tüm tedavileri doğum sonrasına kadar ertelemek
- C) Enfeksiyonu izlemsiz bırakmak
- D) Görüntüleme ve muayeneyi mutlak yasaklamak
- E) Gerekli tedavi ve uygun tıbbi iş birliğini geciktirmemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Maternal enfeksiyonun geciktirilmesi de risklidir; gerekli dental tedavi gebelik nedeniyle otomatik ertelenmez.
Gebe hastada gerekli intraoral görüntüleme için doğru düşünce hangisidir?
- A) Dental röntgen her zaman tedaviden daha tehlikelidir
- B) Klinik endikasyon varsa uygun teknik ve radyasyon güvenliğiyle değerlendirilebilir
- C) Her kontrolde gereksiz yere zorunlu çekilir
- D) Her gebelik haftasında kesin yasaktır
- E) Görüntüleme yalnız ortodontik tedavi içindir
Doğru cevap: B
Çözüm: Gerekçelendirilmiş dental görüntüleme düşük dozla güvenli biçimde yapılabilir; gereksiz incelemeden kaçınılır.
İleri gebelikte sırtüstü pozisyonda baş dönmesi ve hipotansiyon gelişmesinin olası nedeni nedir?
- A) Büyümüş uterusun büyük damarlara bası yapması
- B) Diş taşı renk değişikliği
- C) Mine kalınlığının ani düşmesi
- D) Mandibular sinirin kopması
- E) Kanal dolgusu taşması
Doğru cevap: A
Çözüm: Aortokaval bası venöz dönüşü azaltabilir; hastanın pozisyonu klinik duruma göre düzeltilir.
Kemoterapi alan ve ciddi nötropenisi bulunan hastada elektif invaziv diş işlemi öncesi hangisi önemlidir?
- A) Enfeksiyon riski ve nötrofil durumunu ilgili uzmanla değerlendirmek
- B) Tüm nötropenik hastaları sağlıklı saymak
- C) Profilaktik tedaviyi rastgele seçmek
- D) Kan sayımını tamamen ilgisiz görmek
- E) Hiç sorgulamadan uygulamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Ciddi nötropeni invaziv işlemlerde enfeksiyon riskini etkiler; hematoloji/onkoloji ile koordinasyon gerekebilir.
Diyabetli bireyin randevusunu planlarken hangi bilgi özellikle önemlidir?
- A) Sadece panoramik filmin tarihçesi
- B) Öğünlerin bütün hastalarda atlanması
- C) Yalnız göz rengi
- D) Yalnız son diş ipi markası
- E) Öğün, insülin/ilaç zamanı ve hipoglisemi öyküsü
Doğru cevap: E
Çözüm: Öğün ve antidiabetik ilaç zamanının bilinmesi özellikle hipoglisemiyi önlemeye yardım eder.
Yaşamı sürekli tehdit eden ciddi sistemik hastalığı bulunan birey ASA sınıflamasında hangi düzeye uyar?
- A) ASA II
- B) ASA I
- C) ASA VI sadece iyileşmekte olan hasta
- D) ASA IV
- E) ASA III
Doğru cevap: D
Çözüm: ASA IV sürekli yaşam tehdidi oluşturan ciddi sistemik hastalığı tanımlar; ASA VI organ donörü için kullanılır.
Dental işlemden hemen sonra deri döküntüsü, boğazda şişme ve hipotansiyon gelişti. Öncelik hangisidir?
- A) Durumu yalnız hafif anksiyete saymak
- B) Başka ilaç verip aynı işlemi sürdürmek
- C) Yalnız diş ağrısı ölçeğini doldurmak
- D) Hiç muayene etmeden hastayı göndermek
- E) Anafilaksiyi düşünerek acil yardım ve hava yolu/dolaşım desteğine başlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Hızlı gelişen mukozal/deri bulguları ve dolaşım-solunum bozulması hayatı tehdit eden anafilaksi gösterebilir.
Epilepsi öyküsü ve ilaç kullanımı olan hastada cerrahi öncesi neden güncel ilaç listesi istenir?
- A) Her nöbet hastasında diş çekimi yasaklamak
- B) Her antiepileptiği otomatik kesmek
- C) Nöbet kontrolü ve olası ilaç etkileşimlerini değerlendirmek
- D) Nöbet öyküsünü gizlemek
- E) İlaçların hiçbirinin oral bulgusu olmadığını varsaymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Nöbet sıklığı, tetikleyiciler ve antiepileptik ilaç etkileşimleri güvenli tedavi planını etkiler.
Obstrüktif uyku apnesi bulunan hastada sedasyon sırasında hangi risk daha belirgindir?
- A) Kavite kenarı sızıntısının yok olması
- B) Tükürüğün tümden durması
- C) Üst hava yolu obstrüksiyonu ve hipoventilasyon
- D) Süt dişi germinin artan büyümesi
- E) Mine sertliğinin aniden artması
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyku apnesinde sedasyonla hava yolu açıklığı bozulabilir; monitörizasyon ve uygun kurtarma hazırlığı gerekir.
Onkolojik dozda antirezorptif tedavi alan hastada invaziv cerrahi planlanırken öncelik hangisidir?
- A) Tüm hastalarda riskin sıfır olduğunu söylemek
- B) İlacı hastaya danışmadan aniden kesmek
- C) Radyografiyi tek başına kesin biyopsi saymak
- D) MRONJ riski, ilaç öyküsü ve ilgili uzmanla ortak değerlendirme
- E) Öykü almadan çekim yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüksek doz antirezorptif tedavilerde çene osteonekrozu riski artabilir; tedavi planı bireyselleştirilir.
Odontojenik enfeksiyonda trismus, ağız tabanı şişliği ve nefes darlığı varsa uygun yaklaşım hangisidir?
- A) Apseyi klinik bulgu olmadan önemsiz saymak
- B) Sadece rutin gargara verip bir ay sonra görmek
- C) Hastayı sırtüstü yatırıp yalnız bırakmak
- D) Hava yolu tehlikesi nedeniyle acil hastane değerlendirmesi sağlamak
- E) Görüntüleme olmadan antibiyotik kesmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Derin boyun boşluğu enfeksiyonu hava yolunu tehdit edebilir; acil sevk ve hava yolu güvenliği gerekir.
Lokal anestezik enjeksiyonundan kısa süre sonra metalik tat, tinnitus ve perioral parestezi oluştu. En olası sorun nedir?
- A) Normal periodontal ligament gelişimi
- B) Süt dişinin fizyolojik sürmesi
- C) Kronik mine hipoplazisi
- D) Çene kisti rezorpsiyonu
- E) Lokal anestezik sistemik toksisitesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Metalik tat, kulak çınlaması ve perioral parestezi sistemik lokal anestezik maruziyetinin erken nörolojik işaretleridir.
Uzun süre steroid kullanan bir hastada büyük cerrahi girişim öncesi hangi problem göz önüne alınır?
- A) Dişlerin otomatik yeniden sürmesi
- B) Olası adrenal baskılanma ve stres yanıtı yetersizliği
- C) Steroidin hiçbir sistemik etkisinin olmaması
- D) Mutlak antibiyotik gereksizliği
- E) Tüm steroidlerin antikoagülan olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzun süreli glukokortikoid kullanımı adrenal ekseni baskılayabilir; risk ve gerekirse perioperatif plan tıbben değerlendirilir.