Radyografik görüntüde cone-cut hatasının temel nedeni hangisidir?
- A) Kanal dolgusunun radyoopak olması
- B) Radyografide kistin bulunması
- C) Mine kalınlığının artması
- D) Maksiller sinüsün normal havalanması
- E) Işın demetinin reseptörü tam kapsamaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Cone-cut, sensör/filmin ışın alanı dışında kalan bölümünde pozlanmamış alan oluşturur.
Soğurulan radyasyon dozunun SI birimi hangisidir?
- A) Tesla
- B) Gray
- C) Sievert her durumda
- D) Becquerel
- E) Ohm
Doğru cevap: B
Çözüm: Gray birimi 1 joule/kg soğurulmuş enerjiyi ifade eder.
Etkin veya eşdeğer radyasyon dozu için hangi birim kullanılır?
- A) Gray yalnız eşdeğer doz için
- B) Sievert
- C) Volt
- D) Hertz
- E) Becquerel
Doğru cevap: B
Çözüm: Sievert radyasyonun biyolojik ağırlıklandırılmış doz kavramlarında kullanılır.
İyonizan radyasyon içermeyen görüntüleme yöntemi hangisidir?
- A) MRG
- B) Konvansiyonel periapikal radyografi
- C) Medikal X-ışını BT
- D) Panoramik radyografi
- E) CBCT
Doğru cevap: A
Çözüm: MRG manyetik alan ve radyo dalgaları kullanır, X-ışını ile iyonizan radyasyon vermez.
Panoramik çekimde dilin damağa yerleştirilmemesi hangi artefakta yol açabilir?
- A) Yalnız alt dişlerde kist
- B) Her iki çenede zorunlu metal çizgisi
- C) Tüm mine dokusunun kaybı
- D) Palatoglossal hava boşluğu bandı
- E) Her dişte kanal perforasyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Dilin damağa temas etmemesi üst diş kökleri üzerinde radyolüsent hava bandı oluşturabilir.
Gereksiz dental radyografi çekimini önlemek için ilk klinik adım hangisidir?
- A) Öykü ve klinik muayene
- B) Hastaya otomatik tüm çene CBCT çekmek
- C) İlk olarak görüntüyü büyütmek
- D) Tüm hastalara aynı görüntü sayısını uygulamak
- E) Radyografi gerekçesi olmadan maruziyeti artırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Görüntüleme öykü ve klinik muayeneye dayalı bireysel endikasyonla gerekçelendirilir.
TME disk deplasmanının görüntülenmesinde kemik yapıların BT ile iyi görünmesine rağmen MRG'nin tercih edilme nedeni hangisidir?
- A) MRG'nin görüntüyü sadece tek dişte oluşturması
- B) Disk ve yumuşak doku kontrastının üstün olması
- C) MRG'nin X-ışını dozunun daha yüksek olması
- D) MRG'nin ses dalgalarıyla çalışması
- E) MRG'nin yalnız mineyi göstermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: MRG iyonizan radyasyon olmadan TME diski ve ilişkili yumuşak dokuları ayrıntılı değerlendirebilir.
CBCT'de metal dolguların çevresinde çizgisel karanlık/parlak bantların görülmesi en çok neyi gösterir?
- A) Metal kaynaklı görüntüleme artefaktı
- B) Kesin periapikal apse
- C) Normal mine prizmasının görünümü
- D) Doğrudan biyopsi bulgusu
- E) Her durumda pulpa nekrozu
Doğru cevap: A
Çözüm: Metal restorasyon ve yoğun materyaller CBCT'de beam hardening ve streak artefaktlarına neden olabilir.
Panoramikte foramen mentale bölgesindeki radyolüsensi değerlendirilirken öncelikle hangi yaklaşım doğrudur?
- A) Her radyolüsensiyi malign tümör kabul etmek
- B) Aynı görüntüden kemik yoğunluğunu HU ile ölçmek
- C) Tüm hastalara gereksiz ikinci çekim yapmak
- D) Tüm radyolüsensilere aynı histolojik tanıyı koymak
- E) Normal anatomik lokalizasyon ve klinik bilgiyle karşılaştırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Mental foramen normal radyolüsent anatomik yapıdır; apikal lezyonla karıştırılmaması için yer, lamina dura ve klinik bulgular değerlendirilir.
Radyasyona bağlı doku reaksiyonlarını stokastik etkilerden ayıran tipik özellik hangisidir?
- A) Doku reaksiyonlarında eşik davranışının görülebilmesi
- B) Doku reaksiyonlarında riskin her zaman tamamen olasılıksal olması
- C) Doku reaksiyonlarının yalnız genetik kalıtım olması
- D) Stokastik etkilerde dozdan bağımsız kesin hastalık gelişmesi
- E) Stokastik etkilerin iyonizan radyasyonla ilgisiz olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Doku reaksiyonlarında belirli bir eşik ve doz arttıkça şiddet artışı görülebilir; stokastik etkiler olasılıksaldır.
Operatörün dental radyografi sırasında primer ışın demetinden uzak durmasının amacı hangisidir?
- A) Sensörü otomatik sterilize etmek
- B) Radyopak dokuları radyolüsent yapmak
- C) Dişin kök kanalını genişletmek
- D) Gereksiz personel ışınlanmasını önlemek
- E) Hastanın odontogenezisini hızlandırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Operatör uygun bariyer, mesafe ve konumla gereksiz radyasyon maruziyetini azaltmalıdır.
Dental görüntülemede FOV'un klinik soruyu karşılayacak kadar küçük seçilmesinin temel gerekçesi hangisidir?
- A) Işın demetinin enerjisini negatife çevirmek
- B) İncelenen hacmi ve gereksiz maruziyeti sınırlandırmak
- C) MRG'yi iyonizan hale getirmek
- D) Her durumda çözünürlüğü sıfıra indirmek
- E) Bütün lezyonları hiçbir klinik muayene olmadan saptamak
Doğru cevap: B
Çözüm: En küçük uygun FOV seçimi klinik alanı kapsayarak maruziyet ve görüntüleme kapsamını optimize eder.
Diş kronu düzeyindeki 2B görüntüde radyolüsent bir bölge görülen ancak klinik muayenesinde çürük bulgusu olmayan hastada en doğru yorum hangisidir?
- A) Radyolüsensi mutlaka dentin çürüğüdür
- B) Görüntü kesin histopatolojik tanıdır
- C) Görüntü, klinik ve olası süperpozisyon/artefaktla birlikte değerlendirilmelidir
- D) Görüntüleme tek başına biyopsiyi gereksiz kılar
- E) Tüm benzer hastalara ilk aşamada CBCT zorunludur
Doğru cevap: C
Çözüm: Radyografik radyolüsensi anatomik yapı, projeksiyon veya hastalık kaynaklı olabilir; klinik korelasyon gerekir.
Yetersiz görüntü kalitesi nedeniyle yüksek dozlu tekrar çekim düşünülürken önce hangi faktörler gözden geçirilmelidir?
- A) Her görüntüden sonra CBCT zorunlu istemek
- B) Klinik muayeneyi tamamen iptal etmek
- C) Konumlandırma, parametre seçimi, hareket ve gereksiz tekrar nedenleri
- D) Kolimasyonu genişletmeyi tek çözüm kabul etmek
- E) Tüm hastalarda ön inceleme olmadan maksimum mAs
Doğru cevap: C
Çözüm: Görüntü kalite güvencesi, tekrarı gerektiren teknik sorunların çözülmesi ve doz optimizasyonunu gerektirir.
Muayene edilen hastada TME disk bozukluğu ön planda, kemik fraktürü şüphesi yok. Öncelikle hangi görüntüleme hedefiyle yöntem seçilir?
- A) Yalnız posterior bitewing ile disk incelemesi
- B) Yumuşak doku/disk değerlendirmesi için MRG
- C) Yalnız intraoral oklüzal filmle eklem içi diski görmek
- D) Hiç klinik değerlendirme yapmadan panoramik çekmek
- E) Çürük amaçlı CBCT ile tüm diski kesin değerlendirmek
Doğru cevap: B
Çözüm: MRG TME diski ve yumuşak dokuları gösterebilir; kemik ve disk sorularının modalitesi farklıdır.
Doku reaksiyonu ile stokastik radyasyon etkisini karşılaştıran doğru ifade hangisidir?
- A) Her tanısal çekimde doku reaksiyonu kesin gelişir
- B) Stokastik etki yalnız cihaz ısısından oluşur
- C) Doku reaksiyonunda tipik eşik ve şiddet ilişkisi, stokastik etkide olasılıksal risk öne çıkar
- D) Doku reaksiyonu hiçbir zaman dozdan etkilenmez
- E) Stokastik etki her hastada eşik üstünde kesin oluşur
Doğru cevap: C
Çözüm: Radyasyon biyolojisi doku reaksiyonlarını eşik/şiddet, stokastik etkileri olasılık yaklaşımıyla ayırır.
Hasta gebeyken klinik olarak gerekli dental radyografi istemine ilişkin en uygun ilke hangisidir?
- A) Gebeliğin her döneminde tüm dental görüntülemeyi mutlak yasak saymak
- B) Gebelikte her ziyarette rutin tam çene CBCT istemek
- C) Gerekçelendirme, uygun yöntem ve doz optimizasyonunu hastanın durumuna göre uygulamak
- D) Radyografiyi klinik muayene yerine kullanmak
- E) Doz optimizasyonundan vazgeçmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Gebelik tüm dental görüntülemeler için mutlak kontrendikasyon değildir; gereklilik ve maruziyetin optimizasyonu önemlidir.
Klinik inceleme yapılmadan bütün yeni hastalara geniş alan CBCT öneren protokol hangi temel ilkeye aykırıdır?
- A) Periodontal lif yönlenmesine
- B) Dentin matriksinin biyosentezine
- C) Süt dişinin sürme zamanına
- D) Kök kanalının irrigasyonuna
- E) Radyografik görüntülemenin bireysel klinik gerekçelendirilmesine
Doğru cevap: E
Çözüm: Güncel öneriler önce klinik öykü ve muayene yapılmasını, CBCT'nin seçilmiş endikasyonlarda kullanılmasını vurgular.
Tedavi planlaması için küçük anatomik bölge yeterliyken tüm çeneyi kapsayan CBCT istenmesiyle ilgili en doğru değerlendirme hangisidir?
- A) FOV klinik gereksinime göre küçültülerek gereksiz maruziyet azaltılmalıdır
- B) FOV artışı mutlaka hasta dozunu sıfırlar
- C) FOV yalnız bilgisayar ekranının parlaklığını belirler
- D) FOV seçiminin incelenen hacimle ilişkisi yoktur
- E) Her durumda daha büyük FOV tanıyı otomatik daha doğru yapar
Doğru cevap: A
Çözüm: Doz optimizasyonunda klinik soruyu karşılayan en küçük uygun FOV tercih edilmelidir.
Dental filmde hasta hareketine bağlı bulanıklık ile yatay açılama kaynaklı overlap'i ayırmak için hangi bulgu kullanılır?
- A) Her ikisi de yalnız metal restorasyona özgüdür
- B) Bulanıklık genel keskinlik kaybı, overlap ise kontak yüzeylerinin üst üste binmesidir
- C) Bulanıklık her zaman malignite kanıtıdır
- D) Overlap hiçbir projeksiyon hatasıyla ilişkili değildir
- E) Hareket yalnız kurşun filtrasyondan oluşur
Doğru cevap: B
Çözüm: Hareket görüntü keskinliğini bozar; yanlış yatay açı aproksimal yapıları projeksiyonda üst üste getirir.