Diğer tüm koşullar aynıyken X-ışını kaynağına uzaklık 2 katına çıkarılırsa ışın şiddeti yaklaşık nasıl değişir?
- A) Dört katına çıkar
- B) Sekiz katına çıkar
- C) İki katına çıkar
- D) Aynı kalır
- E) İlk değerin dörtte birine iner
Doğru cevap: E
Çözüm: Ters kare yasasına göre şiddet uzaklığın karesiyle ters orantılıdır; 2 kat mesafede 1/4 olur.
Katot ısıtma koşulları aynı kalıp yalnız tüp voltajı yükseltildiğinde beklenen temel değişiklik nedir?
- A) Her zaman artefaktların yok olması
- B) Radyografinin 3B hale dönüşmesi
- C) Kolimatör alanının otomatik küçülmesi
- D) Işın demetinin iyonizan özelliğini kaybetmesi
- E) Ortalama foton enerjisinin ve penetrasyonun artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Tüp potansiyelindeki artış foton enerji spektrumunu daha yüksek enerjilere taşır.
Dikey projeksiyon açısının gereğinden fazla olduğu klasik periapikal teknikte hangi bozulma beklenir?
- A) Metal artefaktının tamamen yok olması
- B) Yalnız hayalet görüntü
- C) Elongation, dişin uzun görünmesi
- D) Aproksimal yüzeylerin zorunlu ayrılması
- E) Foreshortening, dişin kısa görünmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Aşırı dikey açı, iki boyutlu projeksiyonda dişin kısa görünme eğilimini artırır.
Dikey projeksiyon açısının yetersiz olduğu klasik periapikal teknikte hangi bozulma beklenir?
- A) Yalnız beyaz gürültü
- B) Elongation, dişin uzun görünmesi
- C) Foreshortening
- D) Her zaman görüntünün dikdörtgen kesilmesi
- E) Sensörün otomatik üç boyutlu kaydetmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yetersiz dikey açı diş boyunun uzamış görünmesine neden olabilir.
Paralel teknikte merkez ışının doğru yönlendirilme ilkesi hangisidir?
- A) Yalnız reseptöre paralel yönlendirilmesi
- B) Diş uzun eksenine rastgele yönlendirilmesi
- C) Sadece oklüzal düzleme teğet tutulması
- D) Diş ve reseptörün uzun eksenlerine dik yönlendirilmesi
- E) Her dişte sabit yatay 0 derece olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Paralel teknikte reseptör dişe paralel tutulur ve merkez ışın her ikisine dik gönderilir.
Açıortay tekniği için doğru tanım hangisidir?
- A) Hastayı panoramik cihazda tam tur döndürmek
- B) Yalnız dıştan ultrasonla görüntülemek
- C) Diş ekseniyle reseptör arasındaki açının açıortayına dik ışın yönlendirmek
- D) Işını her durumda dikey olarak sensöre paralel vermek
- E) Diş ve reseptörü daima 90 derece ayırmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Açıortay tekniği geometrik olarak diş ve reseptör arasındaki açının açıortayını esas alır.
Periapikal görüntüde komşu dişlerin kontakları örtüşüyor fakat apeksler netse ilk düzeltilmesi gereken parametre hangisidir?
- A) Kullanılan görüntüleme dosyasının adı
- B) Yatay tüp açısı
- C) Diş numaralandırma sistemi
- D) Hastanın başvuru tarihi
- E) Rapor başlığının yazı tipi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kontak overlap'i en güçlü biçimde yanlış yatay projeksiyonla ilişkilidir.
Panoramik çekimde hasta anterior dişlerini ısırma bloğunda fazla önde konumlandırırsa beklenen görüntü hangisidir?
- A) Tüm posterior dişlerin köksüz görünmesi
- B) Anterior dişlerin belirgin geniş görünmesi
- C) Sadece apikal kist görünümü
- D) Her iki kondilin tamamen kaybolması
- E) Anterior dişlerin görece dar görünmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Fokal oluğun fazla önündeki anterior dişler yatay boyutta dar projekte olabilir.
Panoramik çekimde hasta gereğinden geriye konumlandırılırsa ön dişler çoğunlukla nasıl görünür?
- A) Tamamen renksiz
- B) Metal artefaktı olmaksızın siyah
- C) Daha dar
- D) Her zaman üç boyutlu
- E) Genişlemiş/büyümüş
Doğru cevap: E
Çözüm: Fokal oluğun arkasında anterior dişler yatay olarak daha geniş görünebilir.
Panoramikte bir metal cismin karşı tarafta ve daha yukarıda büyümüş bulanık ikinci görüntüsü neyle açıklanır?
- A) Hayalet görüntü
- B) Periodontal ligament normal görünümü
- C) Laminal dura kalınlaşması
- D) Aproksimal çürük
- E) Kavite preparasyonu
Doğru cevap: A
Çözüm: Panoramik hayalet görüntü sıklıkla karşı tarafta, yüksekte ve bulanık/büyük projekte olabilir.
Klinik muayenede çatlak şüphesi olan ve 2B görüntüleri tanısal olarak yetersiz kalan bir dişte 3B görüntü gerekiyorsa hangi yaklaşım daha uygundur?
- A) Önce rutin tüm çene CBCT'yi herkese uygulamak
- B) Yalnız bitewing ile tüm 3B detayların zorunlu görüleceğini varsaymak
- C) Klinik soruya göre sınırlı alan CBCT'yi değerlendirmek
- D) Tek başına panoramikte ince çatlağın kesin görüneceğini söylemek
- E) Görüntüleme olmadan cihazı maksimum doza ayarlamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Seçilmiş endodontik sorunlarda, klinik ve başlangıç 2B inceleme yetersizse sınırlı FOV CBCT düşünülebilir; metal artefaktı çatlak yorumunu zorlaştırabilir.
Posterior dişte apikal radyolüsensi araştırılırken yalnız bitewing görüntüsünün yetersiz olmasının temel nedeni nedir?
- A) Bitewing'in yalnız TME diskini göstermesi
- B) Bitewing'in iyonizan radyasyon kullanmaması
- C) Bitewing'in daima üç boyutlu olması
- D) Kök apeksinin tipik bitewing alanında bulunmaması
- E) Bitewing'in mineyi radyolüsent göstermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Bitewing ağırlıkla kron ve alveoler kret için tasarlanmıştır; apikal bölge için periapikal gerekir.
CBCT'deki gri değerlerin doğrudan standart HU kabul edilmemesinin temel nedeni nedir?
- A) X-ışınlarının dişe nüfuz etmemesi
- B) CBCT'nin yalnız görünür ışık kullanması
- C) Cihaz ve çekim parametrelerine bağlı saçılma ve kalibrasyon değişkenliği
- D) Gri değerin tüm cihazlarda sıfır olması
- E) Voksellerin her zaman iki boyutlu çizgilerden oluşması
Doğru cevap: C
Çözüm: CBCT gri değerleri saçılma, beam hardening ve cihaz/protokol farklılıkları nedeniyle standart HU ile eşdeğer değildir.
TME disk deplasmanının görüntülenmesinde kemik yapıların BT ile iyi görünmesine rağmen MRG'nin tercih edilme nedeni hangisidir?
- A) MRG'nin görüntüyü sadece tek dişte oluşturması
- B) Disk ve yumuşak doku kontrastının üstün olması
- C) MRG'nin X-ışını dozunun daha yüksek olması
- D) MRG'nin ses dalgalarıyla çalışması
- E) MRG'nin yalnız mineyi göstermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: MRG iyonizan radyasyon olmadan TME diski ve ilişkili yumuşak dokuları ayrıntılı değerlendirebilir.
CBCT'de metal dolguların çevresinde çizgisel karanlık/parlak bantların görülmesi en çok neyi gösterir?
- A) Metal kaynaklı görüntüleme artefaktı
- B) Kesin periapikal apse
- C) Normal mine prizmasının görünümü
- D) Doğrudan biyopsi bulgusu
- E) Her durumda pulpa nekrozu
Doğru cevap: A
Çözüm: Metal restorasyon ve yoğun materyaller CBCT'de beam hardening ve streak artefaktlarına neden olabilir.
Panoramikte foramen mentale bölgesindeki radyolüsensi değerlendirilirken öncelikle hangi yaklaşım doğrudur?
- A) Her radyolüsensiyi malign tümör kabul etmek
- B) Aynı görüntüden kemik yoğunluğunu HU ile ölçmek
- C) Tüm hastalara gereksiz ikinci çekim yapmak
- D) Tüm radyolüsensilere aynı histolojik tanıyı koymak
- E) Normal anatomik lokalizasyon ve klinik bilgiyle karşılaştırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Mental foramen normal radyolüsent anatomik yapıdır; apikal lezyonla karıştırılmaması için yer, lamina dura ve klinik bulgular değerlendirilir.
Radyasyona bağlı doku reaksiyonlarını stokastik etkilerden ayıran tipik özellik hangisidir?
- A) Doku reaksiyonlarında eşik davranışının görülebilmesi
- B) Doku reaksiyonlarında riskin her zaman tamamen olasılıksal olması
- C) Doku reaksiyonlarının yalnız genetik kalıtım olması
- D) Stokastik etkilerde dozdan bağımsız kesin hastalık gelişmesi
- E) Stokastik etkilerin iyonizan radyasyonla ilgisiz olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Doku reaksiyonlarında belirli bir eşik ve doz arttıkça şiddet artışı görülebilir; stokastik etkiler olasılıksaldır.
Operatörün dental radyografi sırasında primer ışın demetinden uzak durmasının amacı hangisidir?
- A) Sensörü otomatik sterilize etmek
- B) Radyopak dokuları radyolüsent yapmak
- C) Dişin kök kanalını genişletmek
- D) Gereksiz personel ışınlanmasını önlemek
- E) Hastanın odontogenezisini hızlandırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Operatör uygun bariyer, mesafe ve konumla gereksiz radyasyon maruziyetini azaltmalıdır.
Dental görüntülemede FOV'un klinik soruyu karşılayacak kadar küçük seçilmesinin temel gerekçesi hangisidir?
- A) Işın demetinin enerjisini negatife çevirmek
- B) İncelenen hacmi ve gereksiz maruziyeti sınırlandırmak
- C) MRG'yi iyonizan hale getirmek
- D) Her durumda çözünürlüğü sıfıra indirmek
- E) Bütün lezyonları hiçbir klinik muayene olmadan saptamak
Doğru cevap: B
Çözüm: En küçük uygun FOV seçimi klinik alanı kapsayarak maruziyet ve görüntüleme kapsamını optimize eder.
Diş kronu düzeyindeki 2B görüntüde radyolüsent bir bölge görülen ancak klinik muayenesinde çürük bulgusu olmayan hastada en doğru yorum hangisidir?
- A) Radyolüsensi mutlaka dentin çürüğüdür
- B) Görüntü kesin histopatolojik tanıdır
- C) Görüntü, klinik ve olası süperpozisyon/artefaktla birlikte değerlendirilmelidir
- D) Görüntüleme tek başına biyopsiyi gereksiz kılar
- E) Tüm benzer hastalara ilk aşamada CBCT zorunludur
Doğru cevap: C
Çözüm: Radyografik radyolüsensi anatomik yapı, projeksiyon veya hastalık kaynaklı olabilir; klinik korelasyon gerekir.