Proteinlerin primer yapısını tanımlayan özellik hangisidir?
- A) Alfa helikslerin uzaydaki düzeni
- B) Katlanmış proteinin hidrofobik yüzeyi
- C) Farklı polipeptit alt birimlerinin birleşimi
- D) Bir proteinin tüm hidrojen bağlarının sayısı
- E) Amino asitlerin doğrusal dizisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Primer yapı, peptit bağlarıyla birleşmiş amino asitlerin sırasıdır.
Standart protein amino asitlerinden hangisinin alfa karbonu kiral değildir?
- A) Glisin
- B) Alanin
- C) Valin
- D) Treonin
- E) Lösin
Doğru cevap: A
Çözüm: Gly yan zinciri H olduğundan alfa karbonda dört farklı grup bulunmaz.
Proteinlerde iki sistein kalıntısı arasında kurulabilen kovalent bağ hangisidir?
- A) Glikozidik bağ
- B) Ester bağı
- C) Peptit bağı olmayan hidrojen köprüsü
- D) Fosfodiester bağı
- E) Disülfit bağı
Doğru cevap: E
Çözüm: Sistein yan zincirlerindeki -SH gruplarının oksidasyonu disülfit köprüsü oluşturur.
Kolajenin karakteristik tekrarlayan amino asit dizisi hangisidir?
- A) Gly–X–Y
- B) Ala–Ala–Ala
- C) Glu–Glu–Lys
- D) Lys–His–Asp
- E) Val–Leu–Ile
Doğru cevap: A
Çözüm: Kolajende her üçüncü amino asit glisindir; X ve Y çoğunlukla prolin/hidroksiprolindir.
Kolajende prolin ve lizin kalıntılarının hidroksilasyonunda gerekli vitamin hangisidir?
- A) C vitamini
- B) K vitamini
- C) E vitamini
- D) A vitamini
- E) B3 vitamini
Doğru cevap: A
Çözüm: Askorbat kolajen hidroksilazlarının aktivitesini sürdürmeye katkıda bulunur.
Enzimlerin kataliz üzerindeki temel etkisi hangisidir?
- A) Ürünleri substratlara dönüştüremez hâle getirmek
- B) Reaksiyonun denge sabitini değiştirmek
- C) Her zaman reaksiyonun ΔG değerini pozitif yapmak
- D) Aktivasyon enerjisini düşürmek
- E) Tüm reaksiyonları yalnız ekzotermik yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Enzim alternatif düşük enerjili yol sağlayarak kinetiği hızlandırır, termodinamik dengeyi değiştirmez.
Michaelis–Menten enziminde substrat derişimi Km’ye eşitse başlangıç hızı nedir?
- A) Vmax
- B) 2×Vmax
- C) Vmax/4
- D) Vmax/2
- E) Sıfır
Doğru cevap: D
Çözüm: v = Vmax[S]/(Km+[S]); [S]=Km için v=Vmax/2.
Dentinin organik matriksinde baskın bulunan ve fibril oluşturan kolajen tipi hangisidir?
- A) Tip X kolajen
- B) Tip VII kolajen
- C) Tip IV kolajen
- D) Tip XVII kolajen
- E) Tip I kolajen
Doğru cevap: E
Çözüm: Dentin organik matriksi büyük ölçüde tip I kolajenden oluşur; tip IV bazal membran ağ kolajenidir.
Kolajen ve elastin çapraz bağlarını başlatan lizil oksidazın gerektirdiği metal hangisidir?
- A) Bakır
- B) Demir dışı molibden
- C) Selenyum
- D) Çinko tek başına
- E) Magnezyum
Doğru cevap: A
Çözüm: Lizil oksidaz bakır içeren bir enzimdir; C vitamini ise prolin/lizin hidroksilasyonu için gerekir.
Peptit bağının dönmesinin görece kısıtlı olmasının başlıca nedeni nedir?
- A) Peptit bağında fosfor atomu bulunması
- B) Bağın daima iyonik olması
- C) Rezonans kaynaklı kısmi çift bağ karakteri
- D) Tüm peptit bağlarının metal ile sabitlenmesi
- E) Sisteinlerin tüm bağlara dönüşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Amid rezonansı C–N peptit bağına kısmi çift bağ karakteri verir; bağ çoğunlukla düzlemseldir.
Saf nonkompetitif enzim inhibisyonunda beklenen kinetik değişiklik hangisidir?
- A) Vmax ve Km zorunlu sıfır olur
- B) Vmax azalır, Km artar; bu her zaman saf nonkompetitiftir
- C) Vmax azalır, Km değişmez
- D) Vmax artar, Km azalır
- E) Vmax değişmez, Km artar
Doğru cevap: C
Çözüm: Saf nonkompetitif inhibisyonda enzim E ve ES ile eşit bağlanma eğilimi gösterir; Vmax düşer ama Km sabit kalır.
Unkompetitif inhibitör hangi enzimik yapıya bağlanarak etkisini gösterir?
- A) DNA çift zincirinin fosfat omurgası
- B) Enzim–substrat (ES) kompleksi
- C) Yalnız serbest enzimin aktif bölgesi
- D) İnhibitörsüz apoprotein dışındaki bütün vitaminler
- E) Yalnız serbest ürün
Doğru cevap: B
Çözüm: Unkompetitif inhibitör ES kompleksine bağlanır; basit modelde hem Km hem Vmax azalır.
Enzim miktarı iki katına çıkarılıp diğer koşullar korunursa Vmax nasıl değişir?
- A) Yarıya düşer
- B) Kataliz başlamadan belirsizleşir
- C) Yaklaşık iki katına çıkar
- D) Sıfıra iner
- E) Km ile aynı sayıya eşit olmak zorundadır
Doğru cevap: C
Çözüm: Vmax=kcat×[E]toplam olduğu için aynı kcat altında enzim miktarıyla doğru orantılıdır.
Bir enzimin kcat değerinin tanımı hangisidir?
- A) Km ile substrat derişiminin çarpımı
- B) Enzimin molekül ağırlığının karekökü
- C) Vmax’ın toplam enzim derişimine oranı
- D) Sabit pH’ta yalnız inhibitör derişimi
- E) Ürünün denge sabiti
Doğru cevap: C
Çözüm: kcat belirli koşullarda bir aktif bölgenin birim zamanda yaptığı dönüşüm sayısını verir.
Vmax=100 μmol/dakika ve Km=3 mM olan Michaelis–Menten enziminde [S]=9 mM ise hız kaç μmol/dakikadır?
- A) 90
- B) 50
- C) 25
- D) 100
- E) 75
Doğru cevap: E
Çözüm: v=100×9/(3+9)=75 μmol/dakikadır.
Bir inhibitör eklenince aynı enzimde Vmax 80’den 80’e, görünür Km 2’den 8 mM’ye çıkıyor. En uygun yorum hangisidir?
- A) Enzim miktarının yarılanması
- B) Geri dönüşümlü kompetitif inhibisyon
- C) Saf nonkompetitif inhibisyon
- D) Ürünlerin substrata tamamen dönüşmesi
- E) Unkompetitif inhibisyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Vmax korunup Km arttığı için klasik kompetitif inhibisyonu düşündürür.
Bir inhibitör eklendiğinde Vmax 120’den 60’a ve görünür Km 4’ten 2 mM’ye düşüyor. Basit kinetik modele göre hangi inhibisyon uyumludur?
- A) Substrat aktivasyonu
- B) Enzim konsantrasyonunun iki katına çıkması
- C) Unkompetitif inhibisyon
- D) Saf nonkompetitif inhibisyon
- E) Kompetitif inhibisyon
Doğru cevap: C
Çözüm: Unkompetitif inhibitör ES kompleksine bağlanır ve hem Vmax hem görünür Km azalır.
[S] çok yüksek tutulduğu hâlde bir enzimin ulaşılabildiği maksimum hız düşüyor; Km değişmeden kalıyor. Hangi inhibisyon tipi en uygundur?
- A) Pozitif kooperativiteye özgü Km artışı
- B) Geri dönüşümlü kompetitif inhibisyon
- C) Saf nonkompetitif inhibisyon
- D) Enzim miktarındaki artış
- E) Substratın tamamen yok olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Saf nonkompetitif inhibitörde Vmax düşer, Km sabit kalır; substrat artırımı bu kaybı aşamaz.
Skorbütlü hastanın dişetinde kanama ve yara iyileşmesinde gecikme gelişiyor. Doğrudan etkilenen posttranslasyonel modifikasyon hangisidir?
- A) ATP’nin AMP’ye defosforilasyonu
- B) Prolin ve lizinin hidroksilasyonu
- C) Glukozun glikojene α(1→6) bağlanması
- D) DNA’nın 5’-ucunda fosfodiester bağlanması
- E) Pıhtılaşma faktörlerinin γ-karboksilasyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: C vitamini eksikliği kolajen prolin/lizin hidroksilasyonunu bozar; matriks zayıflar.
Kolajen fibrillerinin çapraz bağlarının zayıfladığı, lizil oksidaz aktivitesinin azaldığı bir olguda hangi mineral eksikliği düşünülebilir?
- A) Klor
- B) Bakır
- C) Flor
- D) Sodyum
- E) İyot
Doğru cevap: B
Çözüm: Lizil oksidaz bakır bağımlıdır ve kolajen/elastin çapraz bağlarını başlatır.