Glikolizin hücre içindeki temel yerleşimi neresidir?
- A) Endoplazmik retikulum lümeni
- B) Mitokondri matriksi
- C) Çekirdek
- D) Sitozol
- E) Lizozom lümeni
Doğru cevap: D
Çözüm: Glikoliz enzimleri sitozolde yer alır; ATP için doğrudan oksijen tüketmez.
Glikolizde bir glukozdan elde edilen net substrat düzeyinde ATP miktarı kaçtır?
- A) 1 ATP
- B) 8 ATP net
- C) 2 ATP
- D) 6 ATP net
- E) 4 ATP net
Doğru cevap: C
Çözüm: Glikolizde 2 ATP yatırılır, 4 ATP oluşturulur; net 2 ATP kalır.
Glikolizin başlıca hız kısıtlayıcı enzimi hangisidir?
- A) Glukoz-6-fosfataz
- B) Süksinat dehidrogenaz
- C) Fosfofruktokinaz-1
- D) Pirüvat karboksilaz
- E) Fruktoz-1,6-bisfosfataz
Doğru cevap: C
Çözüm: PFK-1 fruktoz-6-fosfatı fruktoz-1,6-bisfosfata dönüştürür ve metabolik düzenlemenin ana noktasıdır.
Pirüvat dehidrogenaz kompleksi pirüvatı hangi ürüne dönüştürür?
- A) Glukoz-6-fosfat
- B) Asetil-CoA
- C) Süksinat
- D) Fruktoz-1,6-bisfosfat
- E) Laktat dışı doğrudan glukoz
Doğru cevap: B
Çözüm: PDH pirüvatın oksidatif dekarboksilasyonunu katalizler; asetil-CoA, CO2 ve NADH oluşur.
Glikolizde oksijensiz koşullarda NAD+ yeniden üretimi hangi enzimle desteklenir?
- A) Üreaz
- B) Asetil-CoA karboksilaz
- C) HMG-CoA redüktaz
- D) Laktat dehidrogenaz
- E) Glukokinaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Laktat dehidrogenaz pirüvatı laktata indirgerken NADH’ı NAD+’a çevirir.
Karaciğerde glukoneogenezin glikolizden farklı anahtar enzimi hangisidir?
- A) Laktat dehidrogenaz
- B) Glikojen fosforilaz
- C) Fruktoz-1,6-bisfosfataz
- D) Pirüvat kinaz
- E) Fosfofruktokinaz-1
Doğru cevap: C
Çözüm: Glukoneogenezde FBPaz-1, fruktoz-1,6-bisfosfatı fruktoz-6-fosfata çevirir.
Kasın kana serbest glukoz vermesinde eksik olan enzim hangisidir?
- A) Glukoz-6-fosfataz
- B) Fosfofruktokinaz-1
- C) Laktat dehidrogenaz
- D) Glikojen fosforilaz
- E) Heksokinaz
Doğru cevap: A
Çözüm: İskelet kasında glukoz-6-fosfataz bulunmadığından glikojen kaynaklı glukoz-6-fosfat kana serbest glukoza çevrilemez.
PFK-1’i güçlü biçimde aktive ederken FBPaz-1’i baskılayan metabolit hangisidir?
- A) Pirüvat
- B) Asetoasetat
- C) Glukoz-1-fosfat
- D) Fruktoz-2,6-bisfosfat
- E) Fruktoz-1,6-bisfosfat
Doğru cevap: D
Çözüm: F-2,6-BP glikolizi artırıp glukoneogenezi baskılayan karşılıklı düzenleyicidir.
Pirüvat karboksilazın koenzim vitamini ve aktivatörü sırasıyla hangileridir?
- A) FAD ve sitrat
- B) PLP ve alanin
- C) Biyotin ve asetil-CoA
- D) Kobalamin ve malonil-CoA
- E) Tiamin ve pirüvat
Doğru cevap: C
Çözüm: Mitokondriyal pirüvat karboksilaz biyotin kullanır ve asetil-CoA ile aktive olur.
İskelet kası ve eritrositten karaciğere laktat taşınmasıyla çalışan döngü hangisidir?
- A) Karnitin döngüsü
- B) Cori döngüsü
- C) Krebs döngüsü
- D) Üre döngüsü
- E) Ornitin döngüsü
Doğru cevap: B
Çözüm: Cori döngüsünde laktat karaciğerde glukoneogenez substratı olur.
Glikojenin α(1→4) zincir bağlarını fosforolizle kıran enzim hangisidir?
- A) Fruktoz-1,6-bisfosfataz
- B) Heksokinaz
- C) Dallandırıcı enzim
- D) Glikojen sentaz
- E) Glikojen fosforilaz
Doğru cevap: E
Çözüm: Glikojen fosforilaz uçlardan glukoz-1-fosfat serbestleştirir; dal noktalarında ayrı enzim gerekir.
Eritrositte G6PD eksikliğinde oksidan hemolize yatkınlığın başlıca nedeni nedir?
- A) İndirgenmiş glutatyonun NADPH ile yenilenememesi
- B) Üre döngüsünün eritrositte yavaşlaması
- C) Glikojen sentazın aşırı aktivasyonu
- D) Mitokondriyal ATP sentazın doğrudan kaybı
- E) TCA döngüsünde FADH2 üretiminin durması
Doğru cevap: A
Çözüm: Eritrosit antioksidan savunmasında PPP’den gelen NADPH’ye bağımlıdır.
Pentoz fosfat yolunun nonoksidatif kısmında TPP kullanan enzim hangisidir?
- A) Transketolaz
- B) Aldolaz B
- C) G6PD
- D) Pirüvat kinaz
- E) Transaldolaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Transketolaz karbon parçalarını taşırken tiamin pirofosfatı kofaktör olarak kullanır.
Süksinat dehidrogenaz elektron taşıma zincirinde hangi kompleksin parçasıdır?
- A) Kompleks IV
- B) Kompleks III
- C) Kompleks I
- D) Kompleks V
- E) Kompleks II
Doğru cevap: E
Çözüm: Süksinat dehidrogenaz TCA ve ETS için ortak enzimdir; elektronları FAD üzerinden aktarır.
Karaciğerde PFK-2/FBPaz-2 bifonksiyonel enzimin PKA ile fosforilasyonundan sonra beklenen düzenleme hangisidir?
- A) PFK-1 doğrudan fosforilasyonla geri dönüşümsüz aktive olur
- B) Fruktoz-2,6-bisfosfat azalır ve glukoneogenez lehine yönelim oluşur
- C) Fruktoz-2,6-bisfosfat artar ve glikoliz güçlenir
- D) Glikojen fosforilaz kalıcı olarak inhibe edilir
- E) Glukoneogenezde glukoz-6-fosfataz ortadan kalkar
Doğru cevap: B
Çözüm: Karaciğerde glukagon/PKA sistemi FBPaz-2 etkinliğini artırarak F-2,6-BP’yi azaltır.
Pirüvat dehidrogenaz aktivitesinin fosforilasyonla inhibe edilmesi doğrudan hangi akışı azaltır?
- A) Glikojenden glukoz-1-fosfat oluşumunu
- B) Ürede aspartat azotunun kullanılmasını
- C) Pirüvattan asetil-CoA oluşumunu
- D) Pirüvattan oksaloasetat oluşumunu
- E) Laktattan pirüvat oluşumunu
Doğru cevap: C
Çözüm: PDH kinaz PDH’yi fosforile ederek inhibe eder; pirüvat karboksilaz farklı bir enzimdir.
Asetil-CoA’dan insanda net glukoz sentezlenememesini en doğrudan hangi özellik açıklar?
- A) Glukoneogenez mitokondriyle hiçbir bağlantı taşımaz
- B) Asetil-CoA sitozolde hiç bulunamaz
- C) Asetil-CoA yalnız eritrositte üretilebilir
- D) Asetil-CoA glikolizde doğrudan glukoza çevrilir
- E) PDH geri dönüşümsüzdür ve TCA’da asetil karbonları net oksaloasetat artışı sağlamaz
Doğru cevap: E
Çözüm: İnsanlarda asetil-CoA’yı pirüvata geri çeviren yol yoktur; TCA net karbon eklemez.
Açlıkta yüksek asetil-CoA düzeyinin karaciğerde pirüvat karboksilaz üzerindeki etkisi hangisidir?
- A) Enzimin sitozole kalıcı taşınması
- B) Allosterik aktivasyon
- C) Kompetitif inhibisyon
- D) Kofaktör biyotinin tamamen ayrılması
- E) İrreversibl proteoliz
Doğru cevap: B
Çözüm: β-oksidasyondan gelen asetil-CoA, pirüvatın oksaloasetata yönelmesini destekler.
Glukoneogenezde iki pirüvattan bir glukoz sentezinin doğrudan yüksek enerjili fosfat maliyeti hangisidir?
- A) 2 ATP ve 2 GTP
- B) 4 ATP ve 2 GTP
- C) 2 ATP ve 0 GTP
- D) 1 ATP ve 1 GTP
- E) 6 GTP ve 0 ATP
Doğru cevap: B
Çözüm: Glukoneogenez iki pirüvat için 4 ATP, 2 GTP ve 2 NADH harcar.
Von Gierke hastalığında glukoz-6-fosfataz sistemindeki bozukluk nedeniyle hangi sonuç beklenir?
- A) Kas dokusunun glukoz-6-fosfataz kazanması
- B) Karaciğerin glikojenoliz ve glukoneogenezden serbest glukoz sağlayamaması
- C) Ketogenezde tiyoforaz aktivitesinin yükselmesi
- D) Eritrositlerin doğrudan TCA döngüsü yapması
- E) PPP’den NADPH üretiminin zorunlu sıfırlanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Glukoz-6-fosfataz son basamakta gereklidir; eksiklik açlık hipoglisemisi ile ilişkilidir.