Yağ asidi sentezinin hız kısıtlayıcı enzimi hangisidir?
- A) Sitrat sentaz
- B) Arjinaz
- C) Karnitin palmitoiltransferaz I
- D) Asetil-CoA karboksilaz
- E) Glikojen sentaz
Doğru cevap: D
Çözüm: ACC biyotin yardımıyla asetil-CoA’dan malonil-CoA sentezler.
Malonil-CoA yağ asidi oksidasyonuna girişte hangi enzimi inhibe eder?
- A) Argininosüksinat liyaz
- B) Fruktoz-1,6-bisfosfataz
- C) G6PD
- D) Karnitin palmitoiltransferaz I
- E) Asetil-CoA karboksilaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Malonil-CoA CPT-I’i baskılayarak yeni sentezlenen yağ asitlerinin aynı anda yıkılmasını sınırlar.
Karaciğerde açlık sırasında üretilen keton cisimlerinden biri hangisidir?
- A) Oksaloasetat
- B) Sitrülin
- C) Glikojen
- D) Pirüvat
- E) Asetoasetat
Doğru cevap: E
Çözüm: Keton cisimleri asetoasetat, β-hidroksibütirat ve asetondur.
Aminotransferaz reaksiyonlarında gereken koenzim hangisidir?
- A) Askorbik asit
- B) Piridoksal fosfat
- C) Tetrahidrobiyopterin
- D) Tiamin pirofosfat
- E) Biyotin
Doğru cevap: B
Çözüm: PLP, B6 vitamininden türeyen amin grubu transfer koenzimidir.
Üre döngüsünün ilk mitokondriyal enzimi hangisidir?
- A) Glikojen sentaz
- B) Karbamoil fosfat sentetaz II
- C) Fosfofruktokinaz-1
- D) Karbamoil fosfat sentetaz I
- E) Pirüvat dehidrogenaz
Doğru cevap: D
Çözüm: CPS-I amonyak ve bikarbonattan mitokondride karbamoil fosfat üretir.
Yalnız ketojenik olan iki amino asit hangileridir?
- A) Alanin ve glisin
- B) Serin ve sistein
- C) Aspartat ve glutamat
- D) Valin ve metiyonin
- E) Lösin ve lizin
Doğru cevap: E
Çözüm: Lösin ile lizin yalnız ketojenik kabul edilir; glukoneojenik karbon iskeleti vermez.
Karaciğerin kendi ürettiği keton cisimlerini kullanamamasının başlıca nedeni hangisidir?
- A) Yağ asidi oksidasyonu yapamaması
- B) Asetil-CoA yapamaması
- C) Tiyoforaz enziminin bulunmaması
- D) Sitrik asit döngüsünün olmaması
- E) Mitokondri içermemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Karaciğerde ketoliz için gerekli SCOT/tiyoforaz bulunmaz; karaciğer ketonları dolaşıma sunar.
Amonyaktan mitokondride karbamoil fosfat yapan CPS-I’in zorunlu allosterik aktivatörü hangisidir?
- A) Malonil-CoA
- B) Fruktoz-2,6-bisfosfat
- C) Adenozin monofosfat
- D) Laktat
- E) N-asetilglutamat
Doğru cevap: E
Çözüm: N-asetilglutamat CPS-I aktivitesi için gereklidir.
Üre molekülündeki ikinci azotun doğrudan kaynağı hangisidir?
- A) Asetil-CoA
- B) Aspartat
- C) Glisin
- D) Alaninin karbon iskeleti
- E) Karbondioksit
Doğru cevap: B
Çözüm: Ürenin bir azotu serbest amonyaktan, diğeri aspartattan gelir.
CPS-II’nin CPS-I’den temel farkını doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- A) Doğrudan serbest amonyağı tercih etmesi
- B) Ornitin transkarbamoilazla aynı mitokondri reaksiyonunu yürütmesi
- C) Mitokondride üre döngüsünü başlatması
- D) N-asetilglutamatla zorunlu aktive olması
- E) Sitozolde pirimidin biyosentezine katılması
Doğru cevap: E
Çözüm: CPS-II sitozoldeki de novo pirimidin sentezinde glutamin azotunu kullanır.
Fenilalanin hidroksilaz kusuruyla ilişkili metabolik hastalık hangisidir?
- A) Fenilketonüri
- B) G6PD eksikliği
- C) Galaktozemi
- D) Glikojen depo hastalığı tip I
- E) Herediter fruktoz intoleransı
Doğru cevap: A
Çözüm: Klasik fenilketonüride fenilalanin hidroksilaz aktivitesi düşüktür.
Dallı zincirli α-ketoasit dehidrogenaz kompleksi kusurunda hangisi gelişir?
- A) Akçaağaç şurubu idrar hastalığı
- B) Orak hücre anemisi
- C) Alkaptonüri
- D) Pompe hastalığı
- E) Von Gierke hastalığı
Doğru cevap: A
Çözüm: MSUD dallı zincirli amino asitlerin yıkımındaki oksidatif dekarboksilasyon bozukluğudur.
Karaciğerde glukagonun kısa süreli ana metabolik etkilerinden biri hangisidir?
- A) Glikojen sentazı fosforilasyonla aktive etmesi
- B) Yağ asidi sentezini doğrudan hızlandırması
- C) Glikojenoliz ve glukoneogenezi artırması
- D) GLUT4’ün kas zarına taşınmasını artırması
- E) Karaciğerde keton kullanımını başlatması
Doğru cevap: C
Çözüm: Glukagon karaciğerde glukoz üretim ve salımını destekler.
Metilmalonil-CoA mutazın kofaktör eksikliğinde hangi birikim beklenebilir?
- A) Fruktoz-2,6-bisfosfatın mutlak yokluğu
- B) Laktatın tüm dokularda sıfırlanması
- C) İndirgenmiş glutatyonun zorunlu artışı
- D) Metilmalonik asit artışı
- E) Karbamoil fosfatın hiç üretilmemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: B12 bağımlı mutaz bozukluğunda metilmalonil türevleri artabilir.
Karaciğerde ketogenez hızlanırken oksaloasetatın glukoneogeneze yönelmesi hangi olayı destekler?
- A) Asetil-CoA’nın TCA’da kullanımının sınırlanıp keton sentezine kaymasını
- B) CPT-I’in malonil-CoA ile tamamen aktive edilmesini
- C) Eritrositin keton tüketimine başlamasını
- D) Asetil-CoA’nın net glukoz karbonuna dönüşmesini
- E) Karaciğerde tiyoforaz sentezinin zorunlu artmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Açlıkta oksaloasetat glukoneogeneze yönelince artan asetil-CoA’nın bir bölümü ketogenezde değerlendirilir.
Ornitin transkarbamoilaz eksikliğinde sitozole kaçan karbamoil fosfatın artışıyla ilişkili bulgu hangisidir?
- A) Glukoz-6-fosfatazın aşırı aktivasyonu
- B) Heme sentezinin doğrudan bloke olması
- C) NADPH üretiminin iki katına çıkması
- D) Orotik asit artışı
- E) Metilmalonik asidin zorunlu düşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: OTC eksikliğinde karbamoil fosfat pirimidin sentezine kayabilir ve orotik asit artabilir.
Ornitin transkarbamoilaz eksikliği ile CPS-I eksikliğini ayırmada hangi laboratuvar bulgusu daha yardımcıdır?
- A) CPS-I eksikliğinde daima metilmalonat yükselmesi
- B) Her ikisinde keton sentezinin tamamen bitmesi
- C) Orotik asidin OTC eksikliğinde artabilmesi
- D) Her ikisinde hipergliseminin zorunlu bulunması
- E) OTC eksikliğinde amonyağın kesin normal olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Her ikisinde hiperamonyemi olabilir; orotik asit artışı OTC eksikliğini düşündürür.
Amino grubunun iskeletten ayrıldığı katabolizmada azotun alanin şeklinde kasa uzaklaştırılmasına ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) Alanin mitokondri iç zarında kompleks II’yi inhibe eder
- B) Alanin sadece eritrositte sentezlenir ve böbreğe verilir
- C) Glukoz-alanin döngüsü azotu kaslardan karaciğere taşımaya katkı sağlar
- D) Alanin doğrudan CPS-I’in zorunlu allosterik aktivatörüdür
- E) Alanin ürenin iki azotunu da doğrudan taşır
Doğru cevap: C
Çözüm: Kas pirüvatı transaminasyonla alanine çevirebilir; alanin karaciğerde azot ve glukoneogenez substratı sağlar.
Yeni başlayan hiperamonyemili bebekte üre döngüsü bozukluğunu düşündüren biyokimyasal örüntü hangisidir?
- A) Yalnız laktaz eksikliğiyle açıklanan gaz şikâyeti
- B) Sadece eritrosit TCA aktivitesinde azalma
- C) Mutlaka hiperkalsemi ve artmış vitamin D
- D) Plazma amonyağında artış ve azot uzaklaştırma basamağında kusur
- E) Yalnız plazma kolesterolünde artış, normal amonyak
Doğru cevap: D
Çözüm: Üre döngüsü kusurları amonyağın yeterince üreye dönüştürülememesine ve hiperamonyemiye yol açabilir.
Diyabet ve periodontal inflamasyon bağlamında karbonhidrat metabolizması için en tutarlı bağlantı hangisidir?
- A) Diyabette plak bakterilerinin hiç laktat üretmemesi
- B) Glukozun doğrudan mine kristallerine dönüşmesi
- C) Hipergliseminin bütün periodontal dokularda inflamasyonu kesin sıfırlaması
- D) İnsülin yokluğunda ağızda tüm enzimlerin etkisizleşmesi
- E) Süregelen hiperglisemiyle glikasyon ürünleri ve inflamatuvar yanıtın ilişkili olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Hiperglisemi ve ileri glikasyon ürünleri periodontal inflamatuvar süreçlerle ilişkilidir; çürükte fermente edilebilir karbonhidrat asit oluşumunu destekler.