Karaciğerde PFK-2/FBPaz-2 bifonksiyonel enzimin PKA ile fosforilasyonundan sonra beklenen düzenleme hangisidir?
- A) PFK-1 doğrudan fosforilasyonla geri dönüşümsüz aktive olur
- B) Fruktoz-2,6-bisfosfat azalır ve glukoneogenez lehine yönelim oluşur
- C) Fruktoz-2,6-bisfosfat artar ve glikoliz güçlenir
- D) Glikojen fosforilaz kalıcı olarak inhibe edilir
- E) Glukoneogenezde glukoz-6-fosfataz ortadan kalkar
Doğru cevap: B
Çözüm: Karaciğerde glukagon/PKA sistemi FBPaz-2 etkinliğini artırarak F-2,6-BP’yi azaltır.
Pirüvat dehidrogenaz aktivitesinin fosforilasyonla inhibe edilmesi doğrudan hangi akışı azaltır?
- A) Glikojenden glukoz-1-fosfat oluşumunu
- B) Ürede aspartat azotunun kullanılmasını
- C) Pirüvattan asetil-CoA oluşumunu
- D) Pirüvattan oksaloasetat oluşumunu
- E) Laktattan pirüvat oluşumunu
Doğru cevap: C
Çözüm: PDH kinaz PDH’yi fosforile ederek inhibe eder; pirüvat karboksilaz farklı bir enzimdir.
Asetil-CoA’dan insanda net glukoz sentezlenememesini en doğrudan hangi özellik açıklar?
- A) Glukoneogenez mitokondriyle hiçbir bağlantı taşımaz
- B) Asetil-CoA sitozolde hiç bulunamaz
- C) Asetil-CoA yalnız eritrositte üretilebilir
- D) Asetil-CoA glikolizde doğrudan glukoza çevrilir
- E) PDH geri dönüşümsüzdür ve TCA’da asetil karbonları net oksaloasetat artışı sağlamaz
Doğru cevap: E
Çözüm: İnsanlarda asetil-CoA’yı pirüvata geri çeviren yol yoktur; TCA net karbon eklemez.
Açlıkta yüksek asetil-CoA düzeyinin karaciğerde pirüvat karboksilaz üzerindeki etkisi hangisidir?
- A) Enzimin sitozole kalıcı taşınması
- B) Allosterik aktivasyon
- C) Kompetitif inhibisyon
- D) Kofaktör biyotinin tamamen ayrılması
- E) İrreversibl proteoliz
Doğru cevap: B
Çözüm: β-oksidasyondan gelen asetil-CoA, pirüvatın oksaloasetata yönelmesini destekler.
Glukoneogenezde iki pirüvattan bir glukoz sentezinin doğrudan yüksek enerjili fosfat maliyeti hangisidir?
- A) 2 ATP ve 2 GTP
- B) 4 ATP ve 2 GTP
- C) 2 ATP ve 0 GTP
- D) 1 ATP ve 1 GTP
- E) 6 GTP ve 0 ATP
Doğru cevap: B
Çözüm: Glukoneogenez iki pirüvat için 4 ATP, 2 GTP ve 2 NADH harcar.
Von Gierke hastalığında glukoz-6-fosfataz sistemindeki bozukluk nedeniyle hangi sonuç beklenir?
- A) Kas dokusunun glukoz-6-fosfataz kazanması
- B) Karaciğerin glikojenoliz ve glukoneogenezden serbest glukoz sağlayamaması
- C) Ketogenezde tiyoforaz aktivitesinin yükselmesi
- D) Eritrositlerin doğrudan TCA döngüsü yapması
- E) PPP’den NADPH üretiminin zorunlu sıfırlanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Glukoz-6-fosfataz son basamakta gereklidir; eksiklik açlık hipoglisemisi ile ilişkilidir.
Nonoksidatif PPP’nin riboz-5-fosfat talebini karşılamak için glikolitik ara ürünleri dönüştürmesinde rol alan ikili hangisidir?
- A) Glukokinaz ve glikojen sentaz
- B) PDH ve pirüvat karboksilaz
- C) ACC ve CPT-I
- D) CPS-I ve arginaz
- E) Transketolaz ve transaldolaz
Doğru cevap: E
Çözüm: Nonoksidatif PPP’de iki ve üç karbon aktarımı transketolaz/transaldolaz ile gerçekleşir.
Eritrosit oksidan savunmasında glutatyon redüktaz reaksiyonunun indirgen güç kaynağı hangisidir?
- A) Laktatın doğrudan ATP’ye dönüşmesi
- B) NADPH
- C) GTP’nin hidrolizi
- D) Asetil-CoA’nın TCA’ya girmesi
- E) FADH2’nin ETS’ye aktarılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Glutatyon redüktaz GSSG’yi GSH’ye çevirirken NADPH kullanır.
TCA döngüsünde α-ketoglutarat dehidrogenazın gerektirdiği koenzim takımına hangi kombinasyon uyar?
- A) PLP, biyotin, THF ve kalsitriol
- B) Yalnız NADPH ve ATP
- C) TPP, lipoat, CoA, FAD ve NAD+
- D) Koenzim Q, heme ve oksijen
- E) Sadece riboz-5-fosfat ve GTP
Doğru cevap: C
Çözüm: α-Ketoglutarat dehidrogenaz PDH ile aynı beş temel kofaktöre gereksinim duyar.
Oksidatif fosforilasyonda dinitrofenol gibi bir ayırıcıya maruziyette tipik sonuç hangisidir?
- A) ATP sentaz olmadan yalnız glukoneogenezle ATP üretilir
- B) Kompleks II proton pompalamaya başlar
- C) Proton gradyanı artar ve ATP sentezi zorunlu olarak hızlanır
- D) Kompleks IV oksijen kullanmayı bırakır ve ATP miktarı artar
- E) Proton gradyanı azalırken oksijen tüketimi artabilir, ATP verimi düşer
Doğru cevap: E
Çözüm: Ayırıcılar protonları ATP sentaz dışından geri geçirir; enerji ısı olarak kaybolur.
FADH2 elektronlarının Kompleks II’den girmesi, NADH’ye kıyasla ATP verimini neden azaltır?
- A) Kompleks II iki kat fazla proton pompalar
- B) FADH2 mutlaka sitozolde kalır
- C) Kompleks I’in proton pompalama basamağı atlanır
- D) Kompleks IV tamamen devre dışı kalır
- E) FADH2 oksijen yerine CO2’ye elektron verir
Doğru cevap: C
Çözüm: FADH2 kaynaklı elektronlar proton pompalamayan Kompleks II üzerinden sisteme katılır.
Palmitatın yedi β-oksidasyon turundan doğrudan elde edilen ürün dizisi hangisidir?
- A) 8 asetil-CoA, 8 NADH ve 7 FADH2
- B) 16 asetil-CoA, 7 NADPH ve 7 ATP
- C) 7 asetil-CoA, 8 NADH ve 8 FADH2
- D) 8 asetil-CoA, 7 NADH ve 7 FADH2
- E) 8 pirüvat, 7 NADPH ve 7 GTP
Doğru cevap: D
Çözüm: C16 palmitat 7 turda 8 asetil-CoA verir; her tur 1 NADH ve 1 FADH2 oluşturur.
Yağ asidi sentezinin hızlandırıldığı tokluk koşulunda malonil-CoA artışı nasıl bir koruyucu düzenleme sağlar?
- A) HMG-CoA redüktazı doğrudan yıkar
- B) CPT-I’i inhibe ederek aynı anda mitokondriyal β-oksidasyonu sınırlar
- C) Mitokondriyal kompleks IV’ü kalıcı kapatır
- D) CPT-I’i aktive ederek asetil-CoA üretimini zorunlu artırır
- E) Üre döngüsüne NH3 akışını tümüyle durdurur
Doğru cevap: B
Çözüm: Malonil-CoA ACC’nin ürünüdür ve yağ asidi oksidasyonuna girişin freni olarak çalışır.
Metilmalonil-CoA mutazın kofaktör eksikliğinde hangi birikim beklenebilir?
- A) Fruktoz-2,6-bisfosfatın mutlak yokluğu
- B) Laktatın tüm dokularda sıfırlanması
- C) İndirgenmiş glutatyonun zorunlu artışı
- D) Metilmalonik asit artışı
- E) Karbamoil fosfatın hiç üretilmemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: B12 bağımlı mutaz bozukluğunda metilmalonil türevleri artabilir.
Karaciğerde ketogenez hızlanırken oksaloasetatın glukoneogeneze yönelmesi hangi olayı destekler?
- A) Asetil-CoA’nın TCA’da kullanımının sınırlanıp keton sentezine kaymasını
- B) CPT-I’in malonil-CoA ile tamamen aktive edilmesini
- C) Eritrositin keton tüketimine başlamasını
- D) Asetil-CoA’nın net glukoz karbonuna dönüşmesini
- E) Karaciğerde tiyoforaz sentezinin zorunlu artmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Açlıkta oksaloasetat glukoneogeneze yönelince artan asetil-CoA’nın bir bölümü ketogenezde değerlendirilir.
Ornitin transkarbamoilaz eksikliğinde sitozole kaçan karbamoil fosfatın artışıyla ilişkili bulgu hangisidir?
- A) Glukoz-6-fosfatazın aşırı aktivasyonu
- B) Heme sentezinin doğrudan bloke olması
- C) NADPH üretiminin iki katına çıkması
- D) Orotik asit artışı
- E) Metilmalonik asidin zorunlu düşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: OTC eksikliğinde karbamoil fosfat pirimidin sentezine kayabilir ve orotik asit artabilir.
Ornitin transkarbamoilaz eksikliği ile CPS-I eksikliğini ayırmada hangi laboratuvar bulgusu daha yardımcıdır?
- A) CPS-I eksikliğinde daima metilmalonat yükselmesi
- B) Her ikisinde keton sentezinin tamamen bitmesi
- C) Orotik asidin OTC eksikliğinde artabilmesi
- D) Her ikisinde hipergliseminin zorunlu bulunması
- E) OTC eksikliğinde amonyağın kesin normal olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Her ikisinde hiperamonyemi olabilir; orotik asit artışı OTC eksikliğini düşündürür.
Amino grubunun iskeletten ayrıldığı katabolizmada azotun alanin şeklinde kasa uzaklaştırılmasına ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) Alanin mitokondri iç zarında kompleks II’yi inhibe eder
- B) Alanin sadece eritrositte sentezlenir ve böbreğe verilir
- C) Glukoz-alanin döngüsü azotu kaslardan karaciğere taşımaya katkı sağlar
- D) Alanin doğrudan CPS-I’in zorunlu allosterik aktivatörüdür
- E) Alanin ürenin iki azotunu da doğrudan taşır
Doğru cevap: C
Çözüm: Kas pirüvatı transaminasyonla alanine çevirebilir; alanin karaciğerde azot ve glukoneogenez substratı sağlar.
Yeni başlayan hiperamonyemili bebekte üre döngüsü bozukluğunu düşündüren biyokimyasal örüntü hangisidir?
- A) Yalnız laktaz eksikliğiyle açıklanan gaz şikâyeti
- B) Sadece eritrosit TCA aktivitesinde azalma
- C) Mutlaka hiperkalsemi ve artmış vitamin D
- D) Plazma amonyağında artış ve azot uzaklaştırma basamağında kusur
- E) Yalnız plazma kolesterolünde artış, normal amonyak
Doğru cevap: D
Çözüm: Üre döngüsü kusurları amonyağın yeterince üreye dönüştürülememesine ve hiperamonyemiye yol açabilir.
Diyabet ve periodontal inflamasyon bağlamında karbonhidrat metabolizması için en tutarlı bağlantı hangisidir?
- A) Diyabette plak bakterilerinin hiç laktat üretmemesi
- B) Glukozun doğrudan mine kristallerine dönüşmesi
- C) Hipergliseminin bütün periodontal dokularda inflamasyonu kesin sıfırlaması
- D) İnsülin yokluğunda ağızda tüm enzimlerin etkisizleşmesi
- E) Süregelen hiperglisemiyle glikasyon ürünleri ve inflamatuvar yanıtın ilişkili olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Hiperglisemi ve ileri glikasyon ürünleri periodontal inflamatuvar süreçlerle ilişkilidir; çürükte fermente edilebilir karbonhidrat asit oluşumunu destekler.