Pürin bazları hangi ikiliden oluşur?
- A) Guanin ve urasil
- B) Adenin ve guanin
- C) Sitozin ve timin
- D) Adenin ve timin
- E) Urasil ve sitozin
Doğru cevap: B
Çözüm: Adenin ve guanin çift halkalı pürin bazlarıdır; sitozin, timin ve urasil pirimidindir.
Bir nükleoziti nükleotitten ayıran temel özellik hangisidir?
- A) Nükleozitin yalnız pürin içermesi
- B) Nükleozitin yalnız DNA’da bulunması
- C) Nükleozitte fosfat grubunun bulunmaması
- D) Nükleozitin her zaman üç fosfat taşıması
- E) Nükleozitte şekerin bulunmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Nükleozit baz ve pentozdan oluşur; nükleotit bunlara fosfat eklenmiş biçimdir.
DNA’da timin ile eşleşen baz hangisidir?
- A) Urasil
- B) Guanin
- C) Hipoksantin
- D) Sitozin
- E) Adenin
Doğru cevap: E
Çözüm: DNA’da A–T eşleşmesi iki hidrojen bağıyla gerçekleşir.
De novo pürin sentezinde ilk tamamlanmış pürin nükleotidi hangisidir?
- A) Deoksitimidin monofosfat (dTMP)
- B) Sitidin monofosfat (CMP)
- C) İnozin monofosfat (IMP)
- D) Guanosin trifosfat (GTP)
- E) Üridin monofosfat (UMP)
Doğru cevap: C
Çözüm: Pürin halkası PRPP üzerinde tamamlanarak IMP oluşur; AMP ve GMP’ye buradan dallanılır.
Hipoksantin ve guaninin pürin kurtarma yolunda kullanılmasını sağlayan enzim hangisidir?
- A) Dihidrofolat redüktaz
- B) Ksantin oksidaz
- C) HGPRT
- D) Timidilat sentaz
- E) CPS-II
Doğru cevap: C
Çözüm: HGPRT hipoksantini IMP’ye, guanini GMP’ye çeviren kurtarma yolunun temel enzimidir.
İnsanda pürin katabolizmasının son ürünü hangisidir?
- A) Ürik asit
- B) Amonyak
- C) Üre
- D) Laktat
- E) Orotik asit
Doğru cevap: A
Çözüm: İnsanda pürinler ürik aside kadar yıkılır; çoğu memelinin aksine işlevsel ürikaz yoktur.
Ksantin oksidazı inhibe ederek ürik asit oluşumunu azaltan ilaç hangisidir?
- A) Allopurinol
- B) Metotreksat
- C) Asetazolamid
- D) 5-florourasil
- E) Folat
Doğru cevap: A
Çözüm: Allopurinol ksantin oksidaz inhibitörüdür; pürin yıkımında ürik asit oluşumunu azaltır.
Pürin sentezinde halka hangi yapı üzerinde kademeli olarak oluşturulur?
- A) PRPP üzerindeki riboz iskeleti
- B) Mitokondriyal ribozom
- C) Fosfolipit çift tabakası
- D) Serbest urasil halkası
- E) DNA’nın hazır timin bazı
Doğru cevap: A
Çözüm: Pürin de novo yolunda halka PRPP’nin ribozuna inşa edilir; pirimidinde halka önce sentezlenir.
Lesch–Nyhan sendromunun klasik enzim defekti hangisidir?
- A) Timidilat sentaz artışı
- B) CPS-I aşırı aktivitesi
- C) Hipoksantin-guanin fosforiboziltransferaz eksikliği
- D) Glukoz-6-fosfat dehidrogenaz eksikliği
- E) Adenozin deaminaz artışı
Doğru cevap: C
Çözüm: Ağır HGPRT eksikliği pürin kurtarmayı bozar; hiperürisemi ve nörodavranışsal belirtiler olabilir.
Adenozin deaminaz eksikliğiyle ilişkili bağışıklık bozukluğu hangisidir?
- A) Klasik fenilketonüri
- B) Ağır kombine immün yetmezlik (SCID)
- C) Marfan sendromu
- D) Herediter fruktoz intoleransı
- E) Orak hücreli anemi
Doğru cevap: B
Çözüm: ADA eksikliğinde deoksiadenozin metabolitleri lenfositler için toksik olabilir; SCID yapabilir.
Pürin biyosentezinde formil grubu sağlayan folat türevi hangisidir?
- A) FADH2
- B) Kobalamin
- C) Biyotin
- D) NADH
- E) N¹⁰-formil-tetrahidrofolat
Doğru cevap: E
Çözüm: Pürin halkasının bazı karbonları N¹⁰-formil-THF aracılığıyla sağlanır.
Pürin sentezinde IMP’den AMP oluşumunda kullanılan yüksek enerjili nükleotit hangisidir?
- A) dTTP
- B) GTP
- C) CTP
- D) UTP
- E) NADPH
Doğru cevap: B
Çözüm: IMP→AMP yolunda GTP, IMP→GMP yolunda ATP kullanımı çapraz düzenleme sağlar.
OTC eksikliği ile UMP sentaz eksikliğini ayırmada hangi ikili daha değerlidir?
- A) OTC eksikliğinde orotik asidin daima düşük olması
- B) OTC eksikliğinde hiperamonyemi, UMP sentaz eksikliğinde genellikle olmaması
- C) UMP sentaz eksikliğinde zorunlu ksantin taşları oluşması
- D) Her ikisinde tüm hastalarda aynı düzeyde hipoglisemi görülmesi
- E) İkisinde de amonyağın her zaman normal olması
Doğru cevap: B
Çözüm: İki tabloda orotik asit artabilir; OTC üre döngüsü kusuru nedeniyle hiperamonyemiye yol açabilir.
Pirimidin sentezinin mitokondri iç zarıyla ilişkili enzimi hangisidir?
- A) Nükleozit difosfat kinaz
- B) Karbamoil fosfat sentetaz II
- C) Dihidroorotat dehidrogenaz
- D) Timidilat sentaz
- E) UMP sentaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Dihidroorotat dehidrogenaz, de novo pirimidin biyosentezinde mitokondri ile ilişkili basamaktadır.
De novo pürin sentezindeki glutamin-PRPP amidotransferaz aktivitesini artırabilecek durum hangisidir?
- A) IMP, AMP ve GMP’nin birikerek güçlü geri besleme yapması
- B) Hücrede hiç ATP bulunmaması
- C) Riboz-5-fosfatın tamamen ortadan kalkması
- D) Tüm glutaminin tüketilmesi
- E) PRPP kullanılabilirliğinin artması
Doğru cevap: E
Çözüm: PRPP, pürin sentezini uyarabilir; son ürün nükleotitleri geri besleme baskısı yapar.
Ağır HGPRT eksikliğinde pürin de novo sentezinin artışını destekleyen mekanizma hangisidir?
- A) Ürik asidin tekrar hipoksantine indirgenmesi
- B) CPS-II’nin mitokondriye taşınıp üre üretmesi
- C) Timidilat sentazın DNA ligaza dönüşmesi
- D) PRPP’nin doğrudan urasile dönüşmesi
- E) Kurtarmada PRPP tüketilememesi ve geri besleme nükleotitlerinin azalması
Doğru cevap: E
Çözüm: HGPRT işlevi kaybında PRPP artışı ve IMP/GMP azlığı de novo pürin sentezini tetikleyebilir.
Azatiyoprin kullanan bir hastada allopurinol başlanması neden ciddi toksisite riskini artırabilir?
- A) Allopurinolün folatı doğrudan aşırı artırması
- B) Tüm tRNA sentezinin durması
- C) Azatiyoprinin DNA’ya doğrudan timin olarak eklenmesi
- D) Ksantin oksidaz inhibisyonuyla 6-merkaptopürin inaktivasyonunun azalması
- E) Ürik asidin zorunlu olarak 6-merkaptopürine dönüşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Allopurinol ksantin oksidazı baskılar ve tiyopürin metabolizmasını etkileyebilir; birlikte kullanım özel doz yönetimi gerektirir.
Yeni doğan bir hastada orotik asit artışı ve ağır hiperamonyemi varken hangisi daha olasıdır?
- A) HGPRT eksikliği
- B) Adenozin deaminaz eksikliği
- C) UMP sentaz eksikliği ve normal üre döngüsü
- D) Timidilat sentaz fazla aktivitesi
- E) Ornitin transkarbamoilaz eksikliği
Doğru cevap: E
Çözüm: OTC blokajında karbamoil fosfat pirimidin yoluna kayabilir; orotik asit ve amonyak birlikte artabilir.
Orotik asidüri, megaloblastik anemi ve normal amonyak tablosunda en olası kusur hangisidir?
- A) DNA polimeraz γ aşırı etkinliği
- B) Ornitin transkarbamoilaz eksikliği
- C) UMP sentaz eksikliği
- D) Ksantin oksidaz eksikliği
- E) Karbamoil fosfat sentetaz I eksikliği
Doğru cevap: C
Çözüm: UMP sentaz kusurunda orotik asit UMP’ye çevrilemez; belirgin hiperamonyemi OTC kusurunu destekler.
UMP sentaz eksikliğiyle oluşan herediter orotik asidüride biyokimyasal olarak uygun telafi yaklaşımı hangisidir?
- A) Uridin verilmesiyle UMP havuzunun salvage yolundan desteklenmesi
- B) Timidilat sentazın kalıcı bloke edilmesi
- C) Orotik asit üretiminin üre döngüsüyle iki kat artırılması
- D) Ksantin oksidazın etkinleştirilmesi
- E) Aminoasil-tRNA sentetazın inhibisyonu
Doğru cevap: A
Çözüm: Uridin salvage yoluyla UMP oluşumunu destekler ve de novo blokajı kısmen aşabilir.