De novo pirimidin sentezinde karbamoil fosfat sentezine katılan enzim hangisidir?
- A) Arginaz
- B) Asetil-CoA karboksilaz
- C) Karbamoil fosfat sentetaz I
- D) Karbamoil fosfat sentetaz II
- E) Ornitin transkarbamoilaz
Doğru cevap: D
Çözüm: CPS-II sitozolde glutamin azotu kullanarak pirimidin sentezi için karbamoil fosfat yapar.
dUMP’den dTMP oluşumunu doğrudan katalizleyen enzim hangisidir?
- A) Ksantin oksidaz
- B) DNA ligaz
- C) Ribonükleotit redüktaz
- D) Timidilat sentaz
- E) Dihidrofolat redüktaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Timidilat sentaz dUMP’yi dTMP’ye dönüştürür; metilen-tetrahidrofolat kullanır.
DNA zincirinin sentez yönü hangisidir?
- A) Her iki yöne eşit
- B) 5′ten 5′e
- C) N terminalinden C terminaline
- D) 3′ten 5′e
- E) 5′ten 3′e
Doğru cevap: E
Çözüm: DNA polimeraz yeni nükleotidi serbest 3′-OH’a ekler; zincir 5′→3′ uzar.
DNA çift sarmalının ipliklerini açan enzim hangisidir?
- A) Ligaz
- B) Helikaz
- C) Primaz
- D) Peptidil transferaz
- E) Dihidrofolat redüktaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Helikaz hidrojen bağı etkileşimlerini çözerek replikasyon çatalındaki iplikleri ayırır.
DNA parçaları arasındaki fosfodiester kesiklerini birleştiren enzim hangisidir?
- A) Ksantin oksidaz
- B) DNA ligaz
- C) Helikaz
- D) RNA polimeraz II
- E) Ribonükleotit redüktaz
Doğru cevap: B
Çözüm: DNA ligaz komşu nükleotitler arasındaki omurga kesiklerini kapatır.
Mitokondriyal DNA replikasyonunda görevli DNA polimeraz hangisidir?
- A) DNA polimeraz δ
- B) DNA polimeraz γ
- C) RNA polimeraz III
- D) DNA polimeraz ε
- E) DNA polimeraz α
Doğru cevap: B
Çözüm: Ökaryotlarda DNA polimeraz γ mtDNA’nın replikasyon ve bakımında görev alır.
Ökaryotlarda mRNA öncülünü ağırlıklı sentezleyen enzim hangisidir?
- A) RNA polimeraz II
- B) RNA polimeraz III
- C) DNA polimeraz γ
- D) RNA polimeraz I
- E) Telomeraz
Doğru cevap: A
Çözüm: RNA polimeraz II protein kodlayan genlerin pre-mRNA ürünlerini sentezler.
Metotreksatın nükleotit senteziyle ilgili temel enzim hedefi hangisidir?
- A) Ksantin oksidaz
- B) DNA ligaz
- C) Telomeraz
- D) RNA polimeraz III
- E) Dihidrofolat redüktaz
Doğru cevap: E
Çözüm: DHFR inhibisyonu indirgenmiş folat havuzunu etkileyerek nükleotit sentezini kısıtlar.
Ribonükleotit redüktazın nükleotit metabolizmasındaki temel işlevi hangisidir?
- A) RNA intronlarını kesmek
- B) DNA zincirinin Okazaki parçalarını birleştirmek
- C) Ürik asidi allantoine dönüştürmek
- D) Ribonükleotit difosfatları deoksiribonükleotit difosfatlara dönüştürmek
- E) Pürin bazlarını urasile çevirmek
Doğru cevap: D
Çözüm: RNR, DNA sentezi için gerekli deoksiribonükleotitlerin öncüllerini sağlar.
DNA polimerazın yeni sentezi başlatmak için gereksinim duyduğu yapı hangisidir?
- A) Serbest 3′-OH ucu olan primer
- B) Peptit başlangıç kodonu
- C) Transkripsiyon sonlandırma kodonu
- D) Serbest 5′-fosfat ucu olmadan kalıp
- E) Yalnız ATP sentaz
Doğru cevap: A
Çözüm: DNA polimeraz kendiliğinden ilk fosfodiester bağını başlatamaz; primerin 3′-OH ucundan uzatır.
Geciken DNA zincirinin Okazaki parçaları hâlinde üretilmesinin nedeni hangisidir?
- A) Polimerazın yalnız 5′→3′ sentez yapabilmesi
- B) Geciken zincirde hiç primer kullanılmaması
- C) Ligazın tüm nükleotitleri tek tek eklemesi
- D) Helikazın yalnız RNA sentezlemesi
- E) DNA polimerazın çift yönlü aynı anda sentez yapması
Doğru cevap: A
Çözüm: Antiparalel kalıpta polimerazın tek sentez yönü geciken zincirin parçalarla yapılmasını gerektirir.
Telomerazın en ayırt edici biyokimyasal özelliği hangisidir?
- A) Folatı tetrahidrofolata dönüştürmesi
- B) Kendi RNA kalıbını kullanan ters transkriptaz olması
- C) Ürik asit sentezini durdurması
- D) Ribozomun peptit bağını katalizlemesi
- E) DNA’nın tüm bölgelerinde primer çıkarması
Doğru cevap: B
Çözüm: Telomeraz, RNA bileşenini kalıp kullanarak kromozom uçlarına DNA tekrarları ekler.
Ökaryotik pre-mRNA olgunlaşmasında intronların uzaklaştırılmasını hangi yapı sağlar?
- A) Karnitin taşıyıcısı
- B) Proteazom
- C) Spliceozom
- D) Ribozom büyük alt birimi
- E) Mitokondriyal ATP sentaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Spliceozom snRNP’ler ve ilişkili proteinlerle intronların kesilip çıkarılmasını yürütür.
5-florourasilin aktif metaboliti FdUMP, hangi reaksiyon basamağını baskılar?
- A) CPS-I ile üre döngüsünü
- B) HGPRT ile hipoksantinden IMP sentezini
- C) DNA polimeraz γ ile mtDNA başlatmayı
- D) Timidilat sentazla dUMP’den dTMP sentezini
- E) Topoisomerazla DNA gevşetmeyi
Doğru cevap: D
Çözüm: FdUMP timidilat sentaz ve folat ile stabil kompleks oluşturarak dTMP sentezini baskılar.
DNA zincirinde proofreading işlevinin yönü ve görevi hangisidir?
- A) Amino asidi tRNA’ya bağlamak
- B) 5′→3′ endonükleazla tüm kalıbı yok etmek
- C) 3′→5′ yeni DNA sentezlemek
- D) 3′→5′ ekzonükleazla yanlış eklenen nükleotidi uzaklaştırmak
- E) DNA’dan RNA’yı 5′ uçta doğrudan sentezlemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Bazı DNA polimerazların proofreading aktivitesi yeni zincirdeki yanlış ucu 3′→5′ ekzonükleazla düzeltir.
Öncü zincir ve geciken zincir sentezinde ökaryotik polimerazların baskın eşleştirmesi hangisidir?
- A) Pol γ–öncü, pol I–geciken
- B) Telomeraz–öncü, ligaz–geciken
- C) Pol α–her iki zinciri tamamen tek başına uzatır
- D) RNA pol II–öncü, RNA pol III–geciken
- E) Pol ε–öncü, pol δ–geciken
Doğru cevap: E
Çözüm: Ökaryotlarda pol ε başlıca leading, pol δ başlıca lagging zincir uzamasına katkı verir.
Bir ökaryotik hücrede yalnız 5S rRNA üretimi bozulup 18S rRNA sentezi korunuyorsa hangi polimeraz işlevi öncelikle incelenir?
- A) RNA polimeraz II
- B) DNA polimeraz ε
- C) RNA polimeraz III
- D) Mitokondriyal DNA polimeraz γ
- E) RNA polimeraz I
Doğru cevap: C
Çözüm: 5S rRNA pol III; 18S, 28S ve 5.8S rRNA öncüleri pol I ürünü olduğundan ayrım yapılır.
RNA polimeraz II’nin güçlü inhibisyonu pre-mRNA sentezini neden doğrudan azaltır?
- A) Protein kodlayan genlerin başlıca transkripsiyon polimerazı olması
- B) 28S rRNA’nın tek sentezleyicisi olması
- C) Tüm tRNA’ları tek başına sentezlemesi
- D) DNA ligazın kofaktörü olması
- E) Mitokondriyal DNA’yı çoğaltması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ökaryot mRNA öncüllerinin büyük bölümü pol II ile transkribe edilir; pol I ve III farklı ürünlere odaklanır.
Üç bazlık kodonun tek baz değişimiyle erken dur kodonuna dönüşmesi hangi mutasyon türüdür?
- A) Translokasyon
- B) Daima in-frame delesyon
- C) Sadece DNA metilasyonu
- D) Nonsense mutasyon
- E) Sessiz mutasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Nonsense mutasyon amino asit kodonunun stop kodonuna dönüşmesine ve erken translasyon sonlanmasına neden olur.
Kodlayan DNA dizisine iki nükleotit eklenmesi en tipik hangi sonuçla ilişkilidir?
- A) Çevredeki tüm genlerin kopya sayısının iki katına çıkması
- B) Telomer uzunluğunun zorunlu olarak artması
- C) Eklenme noktasından sonra okuma çerçevesinin kayması
- D) Her zaman yalnız bir amino asit eklenmesi
- E) Yeni dizinin mutlaka aynı proteini kodlaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Üçün katı olmayan ekleme/silme, okuma çerçevesini değiştirebilir; frameshift oluşur.