tRNA ve 5S rRNA sentezinden sorumlu ökaryotik RNA polimeraz hangisidir?
- A) RNA polimeraz II
- B) RNA polimeraz III
- C) DNA polimeraz δ
- D) RNA polimeraz I
- E) Ribonükleotit redüktaz
Doğru cevap: B
Çözüm: RNA polimeraz III çoğu tRNA ve 5S rRNA’yı üretir.
Standart genetik kodda başlangıç kodonu hangisidir?
- A) UAA
- B) AUG
- C) UAG
- D) CCC
- E) UGA
Doğru cevap: B
Çözüm: AUG çoğunlukla metiyonini kodlar ve translasyon başlangıcını belirtir.
Ultraviyole ışınlarına bağlı pirimidin dimerlerinin onarımında baskın yol hangisidir?
- A) Ribonükleotit kurtarma
- B) Baz eksizyon onarımı (BER)
- C) Transkripsiyon başlatma
- D) Nükleotit eksizyon onarımı (NER)
- E) Yanlış eşleşme onarımı (MMR)
Doğru cevap: D
Çözüm: NER UV dimerleri gibi hacimli heliks bozucu lezyonları çıkarır.
Replikasyon sonrası yanlış eşleşen baz çiftlerini düzelten başlıca sistem hangisidir?
- A) Glikoliz
- B) Telomer uzatma
- C) Nükleotit eksizyon onarımı (NER)
- D) Yanlış eşleşme onarımı (MMR)
- E) Pürin kurtarma yolu
Doğru cevap: D
Çözüm: MMR, polimerazdan kaçan yanlış eşleşmeleri ve küçük insersiyon/delesyon halkalarını onarır.
Plazmayı serumdan ayıran temel özellik hangisidir?
- A) Plazmada hiçbir protein bulunmaması
- B) Serumun daima antikoagülanla alınması
- C) Serumun tüm trombositleri içermesi
- D) Plazmada fibrinojenin bulunabilmesi
- E) Plazmanın yalnız tükürükten elde edilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Plazma antikoagülanlı kandan elde edilir, fibrinojen içerir; serum pıhtılaşma sonrası ayrılır.
Tükürüğün önemli tampon bileşenlerinden biri hangisidir?
- A) Deoksitimidin
- B) Üreaz enzimi
- C) ATP sentaz
- D) Ksantin oksidaz
- E) Bikarbonat
Doğru cevap: E
Çözüm: Bikarbonat özellikle uyarılmış tükürükte asit nötralizasyonuna önemli katkıda bulunur.
Ökaryotik rRNA sentezinde 28S, 18S ve 5.8S öncüllerini hangi polimeraz üretir?
- A) RNA polimeraz I
- B) RNA polimeraz III
- C) RNA polimeraz II
- D) Telomeraz
- E) DNA polimeraz α
Doğru cevap: A
Çözüm: Pol I, nükleolustaki ana büyük rRNA öncülünü sentezler; 5S rRNA pol III ile yapılır.
Protein sentezinde tRNA’ya uygun amino asidi bağlayan enzim grubu hangisidir?
- A) Karbamoil fosfat sentetazlar
- B) Ribonükleotit redüktazlar
- C) Aminoasil-tRNA sentetazlar
- D) Nükleotit eksizyon endonükleazları
- E) DNA topoizomerazları
Doğru cevap: C
Çözüm: Aminoasil-tRNA sentetazlar her tRNA’yı uygun amino asitle yükleyerek translasyon doğruluğunu destekler.
Oksidatif stres sonucu oluşan küçük bir okside baz lezyonunun onarımı en uygun hangi yolla açıklanır?
- A) Telomerazla uç uzatma
- B) Nükleotit eksizyon onarımı (NER)
- C) Baz eksizyon onarımı (BER)
- D) RNA splicing
- E) Pürin kurtarma
Doğru cevap: C
Çözüm: BER DNA glikozilaz aracılığıyla küçük baz hasarlarını tanıyıp çıkarabilir.
Xeroderma pigmentosumda temel DNA onarım kusuru hangisidir?
- A) Yanlış eşleşme onarımı
- B) Sadece telomer uzaması
- C) Pürin kurtarma
- D) Nükleotit eksizyon onarımı
- E) Üre döngüsü
Doğru cevap: D
Çözüm: NER bozukluğu UV kaynaklı hacimli fotoproduktları onarmayı güçleştirir ve cilt kanseri riskini artırır.
Protein miktarı veya özgül protein bantlarının incelenmesinde kullanılan yöntem hangisidir?
- A) Western blot
- B) Standart PCR
- C) DNA ligasyon testi
- D) Karyotipleme
- E) RNA splicing
Doğru cevap: A
Çözüm: Western blot elektroforezle ayrılan proteinleri spesifik antikorlarla tespit eder.
Bir tanı testinin özgüllüğü neyi ifade eder?
- A) Toplumdaki hastalık yaygınlığını
- B) Hastalığı olmayanlarda testin negatif çıkma oranını
- C) Testteki protein miktarının toplamını
- D) Pozitif sonuçların tümünün hasta olmasını
- E) Hasta kişilerde pozitif sonuç oranını
Doğru cevap: B
Çözüm: Özgüllük gerçek negatiflerin, hastalığı olmayan tüm bireylere oranıdır.
Aktif MMP-8’in periodontal açıdan ilişkili olduğu biyolojik süreç hangisidir?
- A) Kollajen matriksinin yıkımı
- B) Mine kristallerinin doğrudan sentezi
- C) Tükürükte amilazın glikoza dönüşmesi
- D) Keton cismi oluşumu
- E) DNA zincirinin eşlenmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: MMP-8 bir kollajenazdır; aktif formu periodontal doku yıkımının araştırılan belirteçlerindendir.
Mismatch repair kusuru olan tümörde hangi moleküler bulgu özellikle beklenir?
- A) Plazma fibrinojeninin tamamının yok olması
- B) Aşırı orotik asit sentezine bağlı hiperamonyemi
- C) Zorunlu 5S rRNA yokluğu
- D) Mikrosatellit instabilitesi
- E) Yalnız mitokondriyal ribozom kaybı
Doğru cevap: D
Çözüm: MMR kusuru tekrar dizilerindeki replikasyon hatalarının birikimine ve mikrosatellit instabilitesine yol açabilir.
Homolog rekombinasyon ile nonhomolog uç birleştirme arasındaki ayırt edici fark hangisidir?
- A) Her iki yol yalnız UV dimerlerini temizler
- B) HR yalnız sitozolik pirimidin üretir
- C) NHEJ yalnız tek baz oksidasyonunu onarır
- D) HR her zaman RNA sentezler; NHEJ sadece protein üretir
- E) HR homolog şablon kullanabilir; NHEJ uçları doğrudan birleştirebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: HR çoğunlukla kardeş kromatitten yararlanır; NHEJ şablonsuz uç birleştirmeyle daha hata eğilimlidir.
Promotör bölgesinde CpG metilasyonunun artışı çoğu bağlamda hangi sonuçla ilişkilidir?
- A) RNA’nın DNA’ya dönüşmeden yıkılması
- B) İlgili genin transkripsiyonunun baskılanması
- C) Protein sentezinin tüm genlerde zorunlu artması
- D) Guaninin timine doğrudan çevrilmesi
- E) Bütün DNA onarımının kalıcı sona ermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Promotör CpG metilasyonu gen susturulmasıyla sık ilişkilidir; bağlama göre istisnalar olabilir.
Bir RNA ifadesini ölçmek için örnek önce cDNA’ya dönüştürülüp floresanla çoğaltım izleniyorsa yöntem hangisidir?
- A) Serum protein elektroforezi
- B) Yalnız standart Western blot
- C) RT-qPCR
- D) Doğrudan karyotipleme
- E) Sadece DNA ligaz testi
Doğru cevap: C
Çözüm: RT-qPCR, RNA’nın ters transkripsiyonundan sonra cDNA çoğaltımını gerçek zamanlı izler.
Aynı duyarlılık ve özgüllükteki tarama testinin nadir hastalıkta pozitif prediktif değerinin düşmesinin ana nedeni nedir?
- A) Duyarlılığın her zaman artması
- B) Plazmanın fibrinojeni kaybetmesi
- C) Testin tanıdan bağımsız olarak mutlak hata yapması
- D) Özgüllüğün otomatik sıfır olması
- E) Hastalık prevalansı düşükken yalancı pozitiflerin pozitifler içindeki payının artması
Doğru cevap: E
Çözüm: PPV Bayes ilişkisiyle prevalansa bağlıdır; düşük prevalansta yalancı pozitiflerin göreli payı büyür.
Hemolizli kan örneğinde beklenmedik yüksek potasyum ölçümü için en doğru yorum hangisidir?
- A) Hemolizin tüm analitleri zorunlu düşürdüğünü varsaymak
- B) Sonucu yalnız periodontal inflamasyonla açıklamak
- C) Örneğin serum olduğunu otomatik dışlamak
- D) Potasyum yüksekliğini tek başına kesin böbrek yetmezliği kabul etmek
- E) Eritrosit parçalanmasına bağlı preanalitik yalancı yükseklik olasılığını araştırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Hemoliz hücre içi potasyumu örneğe salabilir; sonuç klinik bağlam ve numune kalitesiyle değerlendirilir.
Tükürükte aktif MMP-8 yüksekliği saptanan hastada hangisi biyokimyasal olarak en doğru çıkarımdır?
- A) Periodontal doku yıkımıyla ilişkili olabilir; klinik muayeneyle birlikte yorumlanmalıdır
- B) Sadece DNA replikasyonu hızlandığı gösterilir
- C) Tek sonuçla tüm dişlerde kesin periodontitis tanısı konur
- D) Mine mineralizasyonunun tamamen durduğu kanıtlanır
- E) Ağız kuruluğunun sebebi kesin kanıtlanmış olur
Doğru cevap: A
Çözüm: Aktif MMP-8 periodontal kollajen yıkımının biyobelirteci olabilir; tanı klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.