De novo pürin sentezindeki glutamin-PRPP amidotransferaz aktivitesini artırabilecek durum hangisidir?
- A) IMP, AMP ve GMP’nin birikerek güçlü geri besleme yapması
- B) Hücrede hiç ATP bulunmaması
- C) Riboz-5-fosfatın tamamen ortadan kalkması
- D) Tüm glutaminin tüketilmesi
- E) PRPP kullanılabilirliğinin artması
Doğru cevap: E
Çözüm: PRPP, pürin sentezini uyarabilir; son ürün nükleotitleri geri besleme baskısı yapar.
Ağır HGPRT eksikliğinde pürin de novo sentezinin artışını destekleyen mekanizma hangisidir?
- A) Ürik asidin tekrar hipoksantine indirgenmesi
- B) CPS-II’nin mitokondriye taşınıp üre üretmesi
- C) Timidilat sentazın DNA ligaza dönüşmesi
- D) PRPP’nin doğrudan urasile dönüşmesi
- E) Kurtarmada PRPP tüketilememesi ve geri besleme nükleotitlerinin azalması
Doğru cevap: E
Çözüm: HGPRT işlevi kaybında PRPP artışı ve IMP/GMP azlığı de novo pürin sentezini tetikleyebilir.
Azatiyoprin kullanan bir hastada allopurinol başlanması neden ciddi toksisite riskini artırabilir?
- A) Allopurinolün folatı doğrudan aşırı artırması
- B) Tüm tRNA sentezinin durması
- C) Azatiyoprinin DNA’ya doğrudan timin olarak eklenmesi
- D) Ksantin oksidaz inhibisyonuyla 6-merkaptopürin inaktivasyonunun azalması
- E) Ürik asidin zorunlu olarak 6-merkaptopürine dönüşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Allopurinol ksantin oksidazı baskılar ve tiyopürin metabolizmasını etkileyebilir; birlikte kullanım özel doz yönetimi gerektirir.
Yeni doğan bir hastada orotik asit artışı ve ağır hiperamonyemi varken hangisi daha olasıdır?
- A) HGPRT eksikliği
- B) Adenozin deaminaz eksikliği
- C) UMP sentaz eksikliği ve normal üre döngüsü
- D) Timidilat sentaz fazla aktivitesi
- E) Ornitin transkarbamoilaz eksikliği
Doğru cevap: E
Çözüm: OTC blokajında karbamoil fosfat pirimidin yoluna kayabilir; orotik asit ve amonyak birlikte artabilir.
Orotik asidüri, megaloblastik anemi ve normal amonyak tablosunda en olası kusur hangisidir?
- A) DNA polimeraz γ aşırı etkinliği
- B) Ornitin transkarbamoilaz eksikliği
- C) UMP sentaz eksikliği
- D) Ksantin oksidaz eksikliği
- E) Karbamoil fosfat sentetaz I eksikliği
Doğru cevap: C
Çözüm: UMP sentaz kusurunda orotik asit UMP’ye çevrilemez; belirgin hiperamonyemi OTC kusurunu destekler.
UMP sentaz eksikliğiyle oluşan herediter orotik asidüride biyokimyasal olarak uygun telafi yaklaşımı hangisidir?
- A) Uridin verilmesiyle UMP havuzunun salvage yolundan desteklenmesi
- B) Timidilat sentazın kalıcı bloke edilmesi
- C) Orotik asit üretiminin üre döngüsüyle iki kat artırılması
- D) Ksantin oksidazın etkinleştirilmesi
- E) Aminoasil-tRNA sentetazın inhibisyonu
Doğru cevap: A
Çözüm: Uridin salvage yoluyla UMP oluşumunu destekler ve de novo blokajı kısmen aşabilir.
5-florourasilin aktif metaboliti FdUMP, hangi reaksiyon basamağını baskılar?
- A) CPS-I ile üre döngüsünü
- B) HGPRT ile hipoksantinden IMP sentezini
- C) DNA polimeraz γ ile mtDNA başlatmayı
- D) Timidilat sentazla dUMP’den dTMP sentezini
- E) Topoisomerazla DNA gevşetmeyi
Doğru cevap: D
Çözüm: FdUMP timidilat sentaz ve folat ile stabil kompleks oluşturarak dTMP sentezini baskılar.
DNA zincirinde proofreading işlevinin yönü ve görevi hangisidir?
- A) Amino asidi tRNA’ya bağlamak
- B) 5′→3′ endonükleazla tüm kalıbı yok etmek
- C) 3′→5′ yeni DNA sentezlemek
- D) 3′→5′ ekzonükleazla yanlış eklenen nükleotidi uzaklaştırmak
- E) DNA’dan RNA’yı 5′ uçta doğrudan sentezlemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Bazı DNA polimerazların proofreading aktivitesi yeni zincirdeki yanlış ucu 3′→5′ ekzonükleazla düzeltir.
Öncü zincir ve geciken zincir sentezinde ökaryotik polimerazların baskın eşleştirmesi hangisidir?
- A) Pol γ–öncü, pol I–geciken
- B) Telomeraz–öncü, ligaz–geciken
- C) Pol α–her iki zinciri tamamen tek başına uzatır
- D) RNA pol II–öncü, RNA pol III–geciken
- E) Pol ε–öncü, pol δ–geciken
Doğru cevap: E
Çözüm: Ökaryotlarda pol ε başlıca leading, pol δ başlıca lagging zincir uzamasına katkı verir.
Bir ökaryotik hücrede yalnız 5S rRNA üretimi bozulup 18S rRNA sentezi korunuyorsa hangi polimeraz işlevi öncelikle incelenir?
- A) RNA polimeraz II
- B) DNA polimeraz ε
- C) RNA polimeraz III
- D) Mitokondriyal DNA polimeraz γ
- E) RNA polimeraz I
Doğru cevap: C
Çözüm: 5S rRNA pol III; 18S, 28S ve 5.8S rRNA öncüleri pol I ürünü olduğundan ayrım yapılır.
RNA polimeraz II’nin güçlü inhibisyonu pre-mRNA sentezini neden doğrudan azaltır?
- A) Protein kodlayan genlerin başlıca transkripsiyon polimerazı olması
- B) 28S rRNA’nın tek sentezleyicisi olması
- C) Tüm tRNA’ları tek başına sentezlemesi
- D) DNA ligazın kofaktörü olması
- E) Mitokondriyal DNA’yı çoğaltması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ökaryot mRNA öncüllerinin büyük bölümü pol II ile transkribe edilir; pol I ve III farklı ürünlere odaklanır.
Üç bazlık kodonun tek baz değişimiyle erken dur kodonuna dönüşmesi hangi mutasyon türüdür?
- A) Translokasyon
- B) Daima in-frame delesyon
- C) Sadece DNA metilasyonu
- D) Nonsense mutasyon
- E) Sessiz mutasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Nonsense mutasyon amino asit kodonunun stop kodonuna dönüşmesine ve erken translasyon sonlanmasına neden olur.
Kodlayan DNA dizisine iki nükleotit eklenmesi en tipik hangi sonuçla ilişkilidir?
- A) Çevredeki tüm genlerin kopya sayısının iki katına çıkması
- B) Telomer uzunluğunun zorunlu olarak artması
- C) Eklenme noktasından sonra okuma çerçevesinin kayması
- D) Her zaman yalnız bir amino asit eklenmesi
- E) Yeni dizinin mutlaka aynı proteini kodlaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Üçün katı olmayan ekleme/silme, okuma çerçevesini değiştirebilir; frameshift oluşur.
Mismatch repair kusuru olan tümörde hangi moleküler bulgu özellikle beklenir?
- A) Plazma fibrinojeninin tamamının yok olması
- B) Aşırı orotik asit sentezine bağlı hiperamonyemi
- C) Zorunlu 5S rRNA yokluğu
- D) Mikrosatellit instabilitesi
- E) Yalnız mitokondriyal ribozom kaybı
Doğru cevap: D
Çözüm: MMR kusuru tekrar dizilerindeki replikasyon hatalarının birikimine ve mikrosatellit instabilitesine yol açabilir.
Homolog rekombinasyon ile nonhomolog uç birleştirme arasındaki ayırt edici fark hangisidir?
- A) Her iki yol yalnız UV dimerlerini temizler
- B) HR yalnız sitozolik pirimidin üretir
- C) NHEJ yalnız tek baz oksidasyonunu onarır
- D) HR her zaman RNA sentezler; NHEJ sadece protein üretir
- E) HR homolog şablon kullanabilir; NHEJ uçları doğrudan birleştirebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: HR çoğunlukla kardeş kromatitten yararlanır; NHEJ şablonsuz uç birleştirmeyle daha hata eğilimlidir.
Promotör bölgesinde CpG metilasyonunun artışı çoğu bağlamda hangi sonuçla ilişkilidir?
- A) RNA’nın DNA’ya dönüşmeden yıkılması
- B) İlgili genin transkripsiyonunun baskılanması
- C) Protein sentezinin tüm genlerde zorunlu artması
- D) Guaninin timine doğrudan çevrilmesi
- E) Bütün DNA onarımının kalıcı sona ermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Promotör CpG metilasyonu gen susturulmasıyla sık ilişkilidir; bağlama göre istisnalar olabilir.
Bir RNA ifadesini ölçmek için örnek önce cDNA’ya dönüştürülüp floresanla çoğaltım izleniyorsa yöntem hangisidir?
- A) Serum protein elektroforezi
- B) Yalnız standart Western blot
- C) RT-qPCR
- D) Doğrudan karyotipleme
- E) Sadece DNA ligaz testi
Doğru cevap: C
Çözüm: RT-qPCR, RNA’nın ters transkripsiyonundan sonra cDNA çoğaltımını gerçek zamanlı izler.
Aynı duyarlılık ve özgüllükteki tarama testinin nadir hastalıkta pozitif prediktif değerinin düşmesinin ana nedeni nedir?
- A) Duyarlılığın her zaman artması
- B) Plazmanın fibrinojeni kaybetmesi
- C) Testin tanıdan bağımsız olarak mutlak hata yapması
- D) Özgüllüğün otomatik sıfır olması
- E) Hastalık prevalansı düşükken yalancı pozitiflerin pozitifler içindeki payının artması
Doğru cevap: E
Çözüm: PPV Bayes ilişkisiyle prevalansa bağlıdır; düşük prevalansta yalancı pozitiflerin göreli payı büyür.
Hemolizli kan örneğinde beklenmedik yüksek potasyum ölçümü için en doğru yorum hangisidir?
- A) Hemolizin tüm analitleri zorunlu düşürdüğünü varsaymak
- B) Sonucu yalnız periodontal inflamasyonla açıklamak
- C) Örneğin serum olduğunu otomatik dışlamak
- D) Potasyum yüksekliğini tek başına kesin böbrek yetmezliği kabul etmek
- E) Eritrosit parçalanmasına bağlı preanalitik yalancı yükseklik olasılığını araştırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Hemoliz hücre içi potasyumu örneğe salabilir; sonuç klinik bağlam ve numune kalitesiyle değerlendirilir.
Tükürükte aktif MMP-8 yüksekliği saptanan hastada hangisi biyokimyasal olarak en doğru çıkarımdır?
- A) Periodontal doku yıkımıyla ilişkili olabilir; klinik muayeneyle birlikte yorumlanmalıdır
- B) Sadece DNA replikasyonu hızlandığı gösterilir
- C) Tek sonuçla tüm dişlerde kesin periodontitis tanısı konur
- D) Mine mineralizasyonunun tamamen durduğu kanıtlanır
- E) Ağız kuruluğunun sebebi kesin kanıtlanmış olur
Doğru cevap: A
Çözüm: Aktif MMP-8 periodontal kollajen yıkımının biyobelirteci olabilir; tanı klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.