Soğuk uyaran kalktıktan sonra uzun ağrısı olan vital diş, perküsyonda ağrılı ve radyografide belirgin apikal radyolusensi yok. En uygun klinik sınıflama hangisidir?
- A) Reversibl pulpitis ve asemptomatik apikal periodontitis
- B) Pulpa nekrozu ve kronik apikal apse
- C) Normal pulpa ve normal apikal dokular
- D) Önceden tedavi edilmiş diş ve akut apikal apse
- E) Semptomatik irreversibl pulpitis ve semptomatik apikal periodontitis
Doğru cevap: E
Çözüm: Uzayan termal ağrı pulpal, perküsyon hassasiyeti apikal semptomu gösterir; radyolusensi gerekmez.
Pulpa canlılığını doğrudan değerlendirmek yerine nöral yanıtı ölçen iki test hangisidir?
- A) Periodontal sondalama ve mobilite ölçümü
- B) Soğuk testi ve elektrikli pulpa testi
- C) Pulse oksimetri ve lazer Doppler akım ölçer
- D) Biyopsi ve histopatoloji
- E) Periapikal radyografi ve CBCT
Doğru cevap: B
Çözüm: Soğuk ve EPT duysal yanıta dayanır; vasküler perfüzyonu doğrudan ölçmezler.
Tek kanallı görünen dişin radyografide aniden kaybolan kanal görüntüsü hangi olasılığı araştırmayı gerektirir?
- A) Apeksin mutlaka kırılması
- B) Tüm radyografilerin hatalı oluşu
- C) Kanalın bölünmesi veya ilave kanal bulunması
- D) Kesin external servikal rezorpsiyon
- E) Her zaman pulpa nekrozunun düzelmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kanal izinin aniden kaybolması anatomik ayrılma veya farklı kanal konfigürasyonuna işaret edebilir.
Ağrısız, apikal lezyonlu dişte soğuk negatif, EPT de yanıtsız ve komşu kontrol dişlerinde test yanıtı normal. En tutarlı değerlendirme hangisidir?
- A) Sadece sinüzit ve normal diş kesinliği
- B) Reversibl pulpitis ve akut apikal apse kesinliği
- C) Pulpa nekrozu ve asemptomatik apikal periodontitis olasılığı
- D) Apeksogenez sonrası tamamen sağlıklı pulpa
- E) Normal pulpa ve normal apikal dokular kesinliği
Doğru cevap: C
Çözüm: Birden fazla negatif duysal test ve ağrısız apikal lezyon nekroz ile asemptomatik apikal periodontitisi destekler.
Derin çürük nedeniyle pulpa açılmış, rubber dam altında kısmi pulpotomi sonrası kanama yönetilebiliyor ve pulpa dokusu klinik olarak uygun. Tedavide en önemli ek basamak hangisidir?
- A) Pulpa açıklığına asit uygulayıp açık bırakmak
- B) Biyouyumlu örtü ve bakteriyel sızdırmaz koronal restorasyon
- C) Rutin sistemik antibiyotik ile pulpa temasını telafi etmek
- D) Kontrolsüz kanamaya rağmen doğrudan kompozit koymak
- E) Kanal boşluğunu açık bırakmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Seçilmiş vital pulpa vakalarında asepsi, hemostaz, uygun kalsiyum silikat örtü ve sızdırmaz koronal restorasyon gerekir.
Isırınca ağrılı dişte periapikal görüntü normal, soğuk testi kısa yanıt veriyor ve seçici ısırma testinde ağrı özellikle bırakma anında oluyor. Öncelikli ayırıcı tanı hangisidir?
- A) Periapikal kistin histolojik kesinliği
- B) Çatlak diş
- C) Pulpa nekrozu kesin tanısı
- D) Apeksifikasyon gerekliliği
- E) Kronik apikal apse
Doğru cevap: B
Çözüm: Bırakma anında ağrı ve normal sayılabilecek pulpal testler çatlak diş açısından değerlendirmeyi gerektirir.
Çatlak şüphesiyle endodontik muayenede hangi iki bulgu kombinasyonu vertikal kök kırığı olasılığını daha çok artırır?
- A) Gelişmekte olan açık apeks ve normal kök yüzeyi
- B) Sadece pulpa taşı ve yaygın fluorozis
- C) İzole dar derin periodontal cep ve uygun radyografik/klinik kırık bulgusu
- D) Yalnız yaygın gingival kızarıklık ve normal cep
- E) Soğuğa 1 saniyelik normal yanıt ve sağlam koronal mine
Doğru cevap: C
Çözüm: Dar izole cep ile diğer klinik/radyografik işaretlerin birlikteliği vertikal kırık şüphesini artırır; tek bulgu kesin değildir.
Hasta kısa süreli şiddetli ısırma ağrısı tanımlıyor, dişte spontan ağrı yok ve perküsyon belirgin ağrılı. Görüntüde apikal radyolusensi yok. Hangi ifade en doğrudur?
- A) Pulpal tanı yalnız perküsyonla kesinleşir
- B) Akut apikal apse için mutlaka fistül gerekir
- C) Radyolusensi yoksa tüm apikal patoloji dışlanır
- D) Semptomatik apikal periodontitis klinik olarak yine de mümkündür
- E) Bu tablo yalnız kondanse osteitistir
Doğru cevap: D
Çözüm: Apikal periodonsiyumdaki semptomlar radyografik kemik değişiminden önce ortaya çıkabilir.
Kanallı dişte persistan radyolusensi ve fistül olup takipte ağrı yok; fistül hattı ilgili dişe uzanıyor. En uygun apikal tanı hangisidir?
- A) Reversibl pulpitis
- B) Normal apikal dokular
- C) Kronik apikal apse
- D) Semptomatik irreversibl pulpitis
- E) Kondanse osteitis
Doğru cevap: C
Çözüm: Fistül ve drenaj kronik apikal apseyi düşündürür; önceden kanal tedavisi geçmişi pulpal kategoridir.
Gelişimi tamamlanmamış nekrotik daimi dişte hekim apeksogenez öneriyor. Öneri neden kavramsal olarak hatalıdır?
- A) Apeksogenez kanal içi enfeksiyonu antibiyotikle tek başına temizler
- B) Apeksogenez canlı pulpa ile doğal kök gelişimini gerektirir
- C) Apeksogenez sinir testi negatifliğini doğrudan iyileştirir
- D) Apeksifikasyon bütün vital dişlerde zorunludur
- E) Apeksifikasyon yalnız süt dişlerinde yapılır
Doğru cevap: B
Çözüm: Pulpa nekrotikse canlı pulpayı koruyarak apeksogenez hedefi gerçekleşmez; başka seçenekler değerlendirilir.
Sistemik bulgu yokken derin çürük kaynaklı semptomatik irreversibl pulpitiste sadece oral antibiyotik yazılması neden uygun temel tedavi değildir?
- A) Enfekte veya inflame pulpa odağı için gerekli lokal tedavinin yerini tutmaz
- B) Her antibiyotik anında canlı pulpayı oluşturarak iyileştirir
- C) Lokal tedavinin hiçbir biyolojik etkisi yoktur
- D) Antibiyotik diş minesini yeniler
- E) Sadece radyografi antibiyotiğin çalışmasını sağlar
Doğru cevap: A
Çözüm: Rutin antibiyotik çoğu lokalize pulpal ağrıda kaynak kontrolü yerine geçmez ve gereksiz kullanım risk taşır.
C liflerinin aktivasyonu ve A-delta liflerinin aktivasyonu için en doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) A-delta lifleri dentin duyusuna katılmaz
- B) C lifleri daha yavaş ve künt; A-delta lifleri hızlı ve keskin ağrıyla ilişkilidir
- C) İki lif tipi görme pigmenti sentezler
- D) C lifleri yalnız kas kontraksiyonu yapar
- E) A-delta lifleri yalnız kan akımını ölçer
Doğru cevap: B
Çözüm: Pulpa duysal lifleri iletim hızları ve ağrı özellikleri açısından farklılaşır.
Endodontik tanıda periapikal radyografi ile CBCT ilişkisi için en iyi ifade hangisidir?
- A) CBCT düşük radyasyon gerekçesiyle her dişe zorunludur
- B) CBCT seçilmiş karmaşık vakalarda gerekçeyle kullanılır, tüm olgularda rutin değildir
- C) 2D grafideki tüm artefaktlar CBCT'de mutlak kaybolur
- D) Periapikal radyografi periapikal değerlendirmede hiç yararlı değildir
- E) CBCT histopatolojik kist tanısını doğrudan kesinleştirir
Doğru cevap: B
Çözüm: İleri görüntüleme klinik soruya ve radyasyon güvenliği ilkelerine göre seçilir.
Periapikal radyolusensiye rağmen klinik ve radyografik bulgular çatışıyor, komşu dişlerde de çürük var. Kaynak diş için ilk ilke hangisidir?
- A) Yalnız en büyük çürüğü olan dişi kesin kaynak ilan etmek
- B) Sadece hastanın işaret ettiği dişi çekmek
- C) Radyolusent odağın çapına göre rastgele diş seçmek
- D) Her dişe aynı anda kanal tedavisi başlamak
- E) Kontrol dişleri, duysal testler, perküsyon, sondalama ve görüntüyü birlikte değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Endodontik kaynak belirleme tek bir test veya tek bir radyolojik bulguya dayanmaz.
Pulpa ekspozisyonundan sonra kanama kontrolü güç ve nekrotik doku şüphesi yüksekken yalnız direkt kuafajın otomatik seçilmesi hangi ilkeye aykırıdır?
- A) Nekrotik pulpa kesin olarak kuafajla canlanır
- B) Vital pulpa tedavisinde biyolojik doku durumu ve hemostaz değerlendirmesi gerekir
- C) Direkt kuafajda vaka seçimi hiçbir zaman önemli değildir
- D) Rubber dam tedavi başarısını etkileyemez
- E) Kanal tedavisinde bakteriler hiç rol oynamaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanama ve doku durumu canlı pulpanın korunabilirliğinin değerlendirilmesinde önemli klinik göstergelerdir.
İnternal rezorpsiyonla eksternal rezorpsiyonu konum olarak ayırt etmeye yardımcı radyolojik yaklaşım hangisidir?
- A) Dişin marjinal gingiva rengini ölçmek
- B) Yalnız soğuk uyaran süresini ölçmek
- C) Sadece diş rengini görmek
- D) Bütün olgularda histoloji almadan çekim yapmak
- E) Farklı açılı radyografiler ve gerektiğinde gerekçeli CBCT
Doğru cevap: E
Çözüm: Farklı açılı görüntüler lezyonun kanal merkeziyle ilişkisini göstererek ayırıcı tanıyı destekler.
Alt molarda lokalize apikal ağrı ve şişlik var, hasta ateşli ve hızla yayılan fasiyal enfeksiyon bulguları taşıyor. Öncelik hangisidir?
- A) Antibiyotik vermeden her olguda restorasyona devam etmek
- B) Dişi birkaç hafta hiç değerlendirmemek
- C) Sadece evde analjezik önererek beklemek
- D) Acil yayılım değerlendirmesi, enfeksiyonun drenaj/kaynak kontrolü ve uygun sistemik tedaviyi planlamak
- E) Yalnız beyazlatma tedavisi yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Sistemik tutulum ve yaygın enfeksiyon acil klinik değerlendirme ve uygun drenaj/kaynak kontrolü gerektirir.
İrreversibl pulpitis tanılı matür daimi dişte tam pulpotominin düşünülebileceği seçilmiş olgular için hangi ifade doğrudur?
- A) Vaka seçimi, hemostaz, materyal ve sızdırmazlık değerlendirilerek seçenek olabilir
- B) Perküsyon her zaman normale döner ve takibe gerek olmaz
- C) Tam pulpotomi tüm kök pulpasını mutlaka çıkarır
- D) MTA kullanılırsa izolasyona gerek yoktur
- E) İrreversibl pulpitis etiketinde tüm olgularda zorunlu kontrendikedir
Doğru cevap: A
Çözüm: Güncel vital pulpa tedavisi yaklaşımında klinik seçime bağlı pulpotomi bazı matür daimi dişlerde seçenek olarak değerlendirilebilir.
Başarılı vital pulpa tedavisinden sonra koronal restorasyonda sızıntı gelişmesinin temel sakıncası nedir?
- A) Pulpal sinirlerin tamamen çıkarılması
- B) Kök ucunun otomatik kapanması
- C) Yeni mine organının doğal oluşması
- D) Kalsiyum silikatın metal hâline gelmesi
- E) Bakteriyel mikrosızıntıyla pulpal inflamasyon ve tedavi başarısızlığı riski
Doğru cevap: E
Çözüm: Koronal sızdırmazlık bakteri girişini önlemede temel başarı belirleyicilerindendir.
Normal pulpada soğuk yanıtı, reversibl pulpitiste kısa uyarılmış ağrı ve semptomatik irreversibl pulpitiste uzamış ağrı verilmişse yanlış yorum hangisidir?
- A) Soğuğa bir yanıt alınması tek başına pulpanın sağlıklı olduğunu kesin gösterir
- B) Reversibl pulpitiste neden giderilince iyileşme beklenir
- C) Test sonuçları klinik öyküyle birlikte yorumlanır
- D) Normal pulpada soğuk yanıtı kısa sürebilir
- E) İrreversibl pulpitis spontan ağrıyla ilişkili olabilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Duysal yanıtın varlığı değil süre ve klinik bağlamı tanı için önem taşır.