Aspirin kullanan hastada trombosit fonksiyonunun tek dozdan sonra günlerce etkilenmesinin temel gerekçesi hangisidir?
- A) COX-2'nin irreversibl değil sadece uyarılması
- B) İlacın tüm fibrinojeni yok etmesi
- C) İlacın sadece böbreklerde birikmesi
- D) Çekirdeksiz trombositlerin yeni COX-1 sentezleyememesi
- E) Aspirinin plazma yarı ömrünün on gün olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Aspirin geri dönüşümsüz COX-1 blokajı yapar; trombosit çekirdeksiz olduğundan yeni enzim sentezi sınırlıdır.
Dehidrate ve böbrek perfüzyonu azalmış hastada NSAİİ kullanımının böbrek fonksiyonunu bozma mekanizması hangisidir?
- A) Tüm nefronlarda glukoz taşımasını sıfırlaması
- B) Glomerüler bazal membranı enzimatik olarak çözmesi
- C) Renal prostaglandin sentezini azaltarak afferent arteriyol desteğini zayıflatması
- D) Aldosteronun her olguda tamamen yok olması
- E) Renal ADH reseptörlerini doğrudan irreversibl bloke etmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Renal prostaglandinler düşük perfüzyonda afferent vazodilatasyonu destekler; COX inhibisyonu GFR'yi azaltabilir.
Parasetamol ile NSAİİ'nin ayırt edici klinik etkisi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İbuprofenin başlıca hedefi μ reseptörüdür
- B) Parasetamol belirgin periferik antiinflamatuvar etkisi sınırlı analjezik-antipiretiktir
- C) NSAİİ'ler prostaglandin sentezini artırır
- D) Parasetamol trombosit COX-1'ini irreversibl baskılar
- E) Parasetamol hiçbir dozda hepatotoksisite oluşturmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Parasetamol analjezik-antipiretiktir; tipik NSAİİ'ye kıyasla periferik antiinflamatuvar etkisi zayıftır.
Opioid ve benzodiazepinin birlikte kullanılması hangi ciddi risk bakımından özellikle önemlidir?
- A) Faktör Xa'nın aşırı aktivasyonu
- B) Hipermetabolik tiroid krizi oluşturması
- C) Diş minesini hızla çözmesi
- D) Tüm ilaçlara karşı antikor gelişimini engellemesi
- E) Additif santral sinir sistemi ve solunum depresyonu
Doğru cevap: E
Çözüm: Her iki ilaç sedasyonu ve solunum baskılanmasını artırabilir.
Enfekte dokuda lokal anestezinin zorlaşmasının temel kimyasal açıklaması hangisidir?
- A) Düşük pH'da membranı geçen yüksüz baz formunun azalması
- B) Asidozda ilacın molekül ağırlığının artması
- C) Dokuda bütün sinirlerin kaçınılmaz ölmesi
- D) Asidozda lokal anesteziğin tamamen proteine dönüşmesi
- E) Enfekte dokuda Na⁺ kanallarının tamamen bulunmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Asidik ortam ilacı daha çok protonlu tutar ve membran geçişini zorlaştırır.
Artikaine ile ilgili doğru farmakolojik özellik hangisidir?
- A) Amid sınıfında olmasına rağmen hidrolize uğrayabilen ester grubu içerir
- B) Fizyolojik pH'da tamamen yüksüzdür
- C) Na⁺ kanallarını değil reseptör tirozin kinazını bloke eder
- D) İdrarda değişmeden atıldığı için hiçbir metabolizma geçirmez
- E) Yalnız ester grubu lokal anestezik olup amid bağı içermez
Doğru cevap: A
Çözüm: Artikaine amid tipindedir ve ayrıca ester yan zinciri nedeniyle esterazlarla önemli oranda parçalanır.
Lokal anestezik solüsyona epinefrin eklenmesinin olağan etkisi hangisidir?
- A) Pıhtılaşma faktörleri sentezini engellemesi
- B) Voltaj kapılı Na⁺ kanallarını kalıcı olarak açması
- C) Lokal anesteziği her durumda etkisizleştirmesi
- D) Her hastada taşikardiyi zorunlu olarak önlemesi
- E) Lokal damar daralmasıyla sistemik emilimi azaltıp etkiyi uzatabilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Epinefrin vazokonstriksiyon yoluyla lokal anesteziğin sistemik uzaklaşmasını azaltabilir.
Lokal anestezik enjeksiyonu sırasında ağız çevresinde uyuşma, metalik tat ve kulak çınlaması gelişmesi öncelikle neyi düşündürür?
- A) Antirezorptif ilaç ilişkili çene osteonekrozunu
- B) Lokal anestezik sistemik toksisitesini (LAST)
- C) Kalsiyum kanal blokerine bağlı diş eti büyümesini
- D) Vitamin K eksikliği dışındaki tüm nedenlerin dışlandığını
- E) Kronik demir eksikliği anemisini
Doğru cevap: B
Çözüm: Bu nörolojik prodromlar lokal anestezik sistemik toksisitesinde görülebilir.
Methemoglobinemi geliştiğinde hemoglobindeki demir hangi oksidasyon basamağındadır?
- A) Fe⁻
- B) Fe³⁺
- C) Fe⁴⁺ yalnız ferryl hemoglobin dışında
- D) Fe⁰
- E) Fe²⁺
Doğru cevap: B
Çözüm: Methemoglobin hem grubunda ferrik Fe³⁺ içeren hemoglobindir; oksijen taşıma kapasitesi bozulur.
Prilokainin methemoglobinemiye yol açabilen metaboliti hangisidir?
- A) o-Toluidin
- B) N-asetilsistein
- C) Asetilsalisilat
- D) Bilirubin
- E) Noradrenalin
Doğru cevap: A
Çözüm: Prilokain metabolitlerinden o-toluidin methemoglobin oksidasyonunu artırabilir.
Benzodiazepinlerin GABA-A kanalına etkisi hangi biçimde özetlenebilir?
- A) GABA varlığında klor kanalının açılma sıklığını artırmak
- B) Yalnız dopamin D2 reseptörünü kapatmak
- C) GABA-A'yı irreversibl inhibe etmek
- D) Klor kanalının açık kalma süresini sınırsız uzatmak
- E) GABA'dan bağımsız Na⁺ kanallarını bloke etmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Klasik benzodiazepin etki mekanizması GABA aracılı Cl⁻ kanal açılma sıklığının artmasıdır.
Nitröz oksit sedasyonunun sonlandırılmasından sonra oksijen verilmesinin gerekçesi hangisidir?
- A) Hemoglobinde her olguda Fe³⁺ oluşmasını kesin önlemek
- B) Nitröz oksidin yalnız renal eliminasyonunu hızlandırmak
- C) Trombositlerin COX-1 sentezini geri getirmek
- D) Alveole hızlı nitröz oksit geçişinin neden olabileceği difüzyon hipoksisini azaltmak
- E) Mide prostaglandin sentezini artırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Nitröz oksidin alveollere hızlı geri difüzyonu oksijeni seyreltebilir.
ACE inhibitörü kullanan hastada görülebilen kuru öksürük ve anjiyoödem hangi mediyatörün artmasıyla ilişkilidir?
- A) Fibrinojen
- B) İnsülin
- C) Bradikinin
- D) Histamin H2
- E) Tiroksin
Doğru cevap: C
Çözüm: ACE bradikinin yıkımına katkı sağlar; inhibisyonu birikime yol açabilir.
Kalsiyum kanal blokerine bağlı gingival büyümeyle özellikle ilişkilendirilen ilaç hangisidir?
- A) Nalokson
- B) İbuprofen
- C) Nifedipin
- D) Dabigatran
- E) Losartan
Doğru cevap: C
Çözüm: Nifedipin diş eti büyümesiyle ilişkilendirilen dihidropiridin kalsiyum kanal blokeridir.
Siklosporinin temel immünsupresif etki basamağı hangisidir?
- A) RANKL'nin monoklonal antikorla bağlanması
- B) Doğrudan COX-1'in irreversibl inhibisyonu
- C) Voltaj kapılı Na⁺ kanallarının açılması
- D) Faktör Xa'nın trombin gibi aktivasyonu
- E) Kalsinörin inhibisyonuyla T lenfosit aktivasyonunun azalması
Doğru cevap: E
Çözüm: Siklosporin-siklofilin kompleksi kalsinörini baskılar ve IL-2 transkripsiyonunu azaltır.
Nonselektif beta bloker kullanan hastada epinefrine bağlı hipertansif yanıtın artabilmesi hangi durumla ilişkilidir?
- A) Trombosit P2Y12'nin aşırı uyarılması
- B) Beta-2 vazodilatasyonun engellenmesi ve alfa-adrenerjik etkinin görece baskın kalması
- C) Tüm alfa reseptörlerinin irreversibl blokajı
- D) Epinefrinin doğrudan COX-1 inhibitörü olması
- E) Epinefrinin yalnız böbreklerden emilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Nonselektif beta blokaj altında epinefrinin alfa aracılı damar daraltıcı yanıtı belirginleşebilir.
Dental girişim öncesinde antiplatelet ilacını kendiliğinden kesmemenin temel gerekçesi hangisidir?
- A) Her dental işlemde ağır kontrolsüz kanama beklenmesi
- B) Diş hekiminin lokal hemostaz uygulayamaması
- C) İlaç kesilince diş minesi aniden çatlayacağı için
- D) Antiplatelet ilacın tüm hastalarda yaşam boyu mutlaka kullanılması gerektiği için
- E) Tromboembolik olay riskinin artabilmesi ve lokal kanamanın çoğu olguda kontrol edilebilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kılavuzlar çoğu rutin dental işlemde ilacın keyfi kesilmemesini ve lokal hemostazı önerir.
Bisfosfonatların kemik metabolizmasındaki başlıca etkisi hangisidir?
- A) Osteoklast işlevini ve kemik rezorpsiyonunu azaltmak
- B) Dentin matriksini doğrudan çözmek
- C) Osteoklast olgunlaşmasını her zaman artırmak
- D) COX-2'yi irreversibl inhibe etmek
- E) RANKL'yi doğrudan monoklonal antikor gibi bağlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Bisfosfonatlar kemik yüzeyinde birikir ve osteoklast aracılı rezorpsiyonu baskılar.
Uzun süre sistemik glukokortikoid kullanan hastada ani ilacın kesilmesi hangi endokrin risk bakımından önemlidir?
- A) Hipotalamus-hipofiz-adrenal eksen baskılanmasına bağlı adrenal yetmezlik
- B) P2Y12 reseptörünün geri dönüşümsüz aktivasyonu
- C) Hemoglobinin her hastada ferrik forma dönmesi
- D) RANKL reseptörünün irreversibl uyarması
- E) Nitröz oksit difüzyon hipoksisinin kalıcı hâle gelmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Uzamış glukokortikoid kullanımı endojen kortizol üretimini baskılayabilir; ani kesilme adrenal yetmezliğe neden olabilir.
İbuprofenin gastrik kanama riskini artırabilmesinin önemli mekanizması hangisidir?
- A) Gastrik asidin doğrudan vitamin K'ya çevrilmesi
- B) Mide epitelinde Na⁺ kanallarının tamamen kapanması
- C) Mukozayı koruyan prostaglandin sentezinin COX inhibisyonuyla azalması
- D) Bütün trombositlerde P2Y12 geninin silinmesi
- E) RANKL'nin midedeki tek reseptör hâline gelmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: COX-1 aracılı koruyucu prostaglandinlerin azalması gastrik mukozayı zayıflatabilir.