Metabolizma enzimlerinin indüksiyonu, bu enzimlerle inaktive edilen aktif ilacı genellikle nasıl etkiler?
- A) Dağılım hacmini sıfırlar
- B) Her zaman maksimum etkisini artırır
- C) Reseptör alt tipini değiştirir
- D) Mutlak biyoyararlanımını yüzde yüze çıkarır
- E) Sistemik maruziyetini azaltabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Metabolik kapasite artışı ana ilacın daha hızlı uzaklaşmasına yol açabilir.
Geri dönüşümlü ve aşılabilir kompetitif antagonist eklenince doz-yanıt eğrisinde en tipik değişiklik hangisidir?
- A) Sola kayma ve sıfırlanan Emax
- B) Agonistin reseptörden bağımsız hâle gelmesi
- C) EC50'nin zorunlu sıfır olması
- D) Sağa kayma ve korunabilen Emax
- E) Daima artmış Emax
Doğru cevap: D
Çözüm: Agonist konsantrasyonu artırılarak aşılanabilen blokta Emax korunabilir, EC50 artar.
Agonist dozunun artırılmasıyla aşılmayan antagonizma genellikle hangi parametreyi azaltır?
- A) İntravenöz uygulamanın dozunu
- B) Mutlak biyoyararlanımı her zaman
- C) Maksimum yanıtı (Emax)
- D) İlacın atom sayısını
- E) Organın anatomik hacmini
Doğru cevap: C
Çözüm: Aşılamayan blok maksimum yanıtı düşürebilir.
Aynı etki düzeyi için daha düşük EC50'ye sahip ilacın hangi özelliği daha yüksektir?
- A) Maksimum etkinliği kesinlikle
- B) Klerensi kesinlikle
- C) Biyoyararlanımı kesinlikle
- D) Yarı ömrü kesinlikle
- E) Potensi
Doğru cevap: E
Çözüm: EC50 düşük olması, aynı sistemde daha yüksek potense işaret eder.
İlacın elde edebildiği maksimum farmakolojik yanıt hangi parametreyle ifade edilir?
- A) Biyoyararlanım
- B) Emax
- C) EC50
- D) Klerens
- E) Dağılım hacmi
Doğru cevap: B
Çözüm: Emax maksimum etkiyi, EC50 potensi karşılaştırmada kullanılan konsantrasyonu gösterir.
Bir reseptöre bağlanıp aktivasyon oluşturan madde hangi temel sınıftadır?
- A) Taşıyıcı blokörü zorunlu olarak
- B) Enzim indükleyici zorunlu olarak
- C) İyon tuzağı
- D) Nötr antagonist
- E) Agonist
Doğru cevap: E
Çözüm: Agonist reseptör aktivitesini artıran ligandır.
Tam agoniste kıyasla aynı reseptörde daha düşük maksimum yanıt oluşturan ligand hangisidir?
- A) Tam agonist
- B) İyonize olmayan form
- C) Nötr antagonist
- D) İrreversibl antagonist
- E) Parsiyel agonist
Doğru cevap: E
Çözüm: Parsiyel agonistin intrinsik etkinliği tam agoniste göre daha düşüktür.
Terapötik aralıkta doyurulabilir metabolizmasıyla bilinen ve doz artışında orantısız konsantrasyon artışı gösterebilen ilaç hangisidir?
- A) Fenitoin
- B) Salbutamolün yalnız lokal kullanımı
- C) Parasetamolün her dozda lineer metabolizması
- D) Amoksisilin
- E) Atropinin reseptör bloku
Doğru cevap: A
Çözüm: Fenitoinin metabolik eliminasyonu terapötik aralıkta kapasite sınırına yaklaşabilir.
Plazma proteinlerine yüksek bağlanan bir ilacın farmakolojik etki ve filtrasyona doğrudan elverişli fraksiyonu hangisidir?
- A) Kristal hâli
- B) Serbest fraksiyonu
- C) Sadece eritrosite bağlanmış form
- D) Metabolize olmuş inaktif formun tamamı
- E) Yalnız protein bağlı fraksiyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Serbest ilaç genellikle reseptöre erişebilir ve glomerüler filtrasyona elverişlidir.
Bir agonistin artan dozuyla blokajı aşılanabilen kompetitif antagonistin temel özelliği hangisidir?
- A) Daima daha yüksek Emax oluşturması
- B) Agonistle aynı bağlanma bölgesi için geri dönüşümlü yarışabilmesi
- C) İlacın bağırsak emilimini durdurması
- D) Agonisti her koşulda kimyasal olarak yok etmesi
- E) Mutlaka reseptör sayısını sıfırlaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Geri dönüşümlü kompetitif antagonist yeterli agonistle aşılabilir.
Parsiyel agonist, tam agonistin bulunduğu bir sistemde neden net yanıtı azaltabilir?
- A) Daima reseptör sayısını artırması
- B) Sadece renal klerensi artırması
- C) Membranı tamamen geçirimsiz yapması
- D) Tam agonistle reseptör için yarışıp daha düşük intrinsik etki üretmesi
- E) Tam agonistin biyoyararlanımını her zaman sıfırlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Parsiyel agonist tam agonistin yerini aldığında toplam yanıt düşebilir.
Tekrarlayan agonist uyarısı sonrası aynı konsantrasyona yanıtın azalması hangi kavrama örnektir?
- A) Desensitizasyon
- B) Birinci geçişin ortadan kalkması
- C) Reseptör rezervinin her zaman artması
- D) Biyoyararlanım artışı
- E) Yükleme dozu
Doğru cevap: A
Çözüm: Reseptör sinyalinin uyarlanması/desensitizasyonu aynı doza yanıtı azaltabilir.
Karaciğer ekstraksiyon oranı yüksek bir ilacın hepatik klerensi en çok hangi faktörle sınırlanır?
- A) Yalnız idrar pH'sı
- B) Sadece reseptör afinitesi
- C) Karaciğer kan akımı
- D) İskelet kası kitlesi
- E) Sadece Emax
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüksek ekstraksiyonlu ilaçlarda karaciğer kan akımı klerens için önemli belirleyicidir.
CYP ile aktif forma dönüştürülen bir ön ilaca güçlü CYP inhibitörü eklenirse hangi sonuç gelişebilir?
- A) Aktif metabolitin zorunlu artışı
- B) İlacın her zaman daha güçlü reseptör agonistine dönüşmesi
- C) IV F'nin sıfır olması
- D) Aktif metabolit oluşumunun azalması
- E) İlaç dozunun kimyasal değişime uğraması
Doğru cevap: D
Çözüm: Ön ilaç aktivasyonu CYP'ye bağımlıysa inhibitör aktif metabolit üretimini azaltabilir.
Bir CYP inhibitörü, enzimin inaktive ettiği aktif ana ilacı ve aynı enzimin aktive ettiği ön ilacı nasıl farklı etkileyebilir?
- A) İkisi için de biyoyararlanımı otomatik yüzde yüze çıkarır
- B) Ana ilacı artırıp ön ilacın aktif ürününü azaltabilir
- C) İkisini de her durumda etkisiz kılar
- D) Sadece proteinlere bağlanmayı sıfırlar
- E) İkisinin de aktif ürünlerini kesin artırır
Doğru cevap: B
Çözüm: Aktif ilaç inaktivasyonu ve ön ilaç aktivasyonu ters yönlü etkileşim sonuçları doğurabilir.
Reseptörlerin yalnız bir bölümü işgal edildiğinde maksimum doku yanıtı oluşuyorsa hangi kavram söz konusudur?
- A) İlk geçiş metabolizması
- B) Reseptör rezervi
- C) Sıfırıncı derece eliminasyon
- D) Mutlak kompetitif blokaj
- E) Görünür dağılım hacmi
Doğru cevap: B
Çözüm: Reseptör rezervinde tüm reseptörler işgal edilmeden maksimum yanıt elde edilebilir.
Endojen agonist bulunmasa da aktif olan reseptörün bazal aktivitesini azaltan bir ilaç hangi sınıftadır?
- A) Nötr antagonist
- B) Tam agonist
- C) İnvers agonist
- D) Enzim indükleyici
- E) Parsiyel agonist zorunlu olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: İnvers agonist konstitutif reseptör sinyalini azaltır; nötr antagonist tek başına bazal aktiviteyi değiştirmez.
Bir ilaç agonist varlığında konsantrasyon-yanıt eğrisini sağa paralel kaydırıyor ancak maksimum yanıtı değiştirmiyorsa en olası etkileşim hangisidir?
- A) Aşılabilir kompetitif antagonizma
- B) Enzim aktivasyonunun tamamen durması
- C) İrreversibl reseptör yıkımıyla Emax azalması
- D) Sıfırıncı derece eliminasyon
- E) Her reseptörde invers agonizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Kompetitif aşılabilir antagonist agonist konsantrasyonu artınca yenilebilir; Emax korunur.
Santral etkili klonidinin sempatik çıkışı azaltmasında hangi reseptörün agonizmi önemlidir?
- A) α1 adrenerjik
- B) Nm nikotinik
- C) β1 adrenerjik
- D) α2 adrenerjik
- E) M3 muskarinik
Doğru cevap: D
Çözüm: Santral α2 agonizmi sempatik sinir çıkışını azaltabilir.
Presinaptik α2 otoreseptörün aktivasyonu nörondan salınan hangi nörotransmiteri azaltır?
- A) Asetilkolin tüm dokularda
- B) Glutamat yalnız iskelet kasında
- C) Noradrenalin
- D) GABA yalnız beyin dışında
- E) Serotonin tüm dokularda
Doğru cevap: C
Çözüm: Presinaptik α2 aktivasyonu negatif geri besleme ile noradrenalin salınımını baskılar.