Zayıf baz karakterli bir ilacın iyonize olmayan fraksiyonu hangi ortamda genellikle artar?
- A) Daha bazik ortamda
- B) Her pH'da tamamen aynı
- C) Daha asidik ortamda
- D) Sadece damar içinde
- E) İlaç protein bağlıyken yalnız
Doğru cevap: A
Çözüm: Zayıf baz proton kaybettikçe iyonize olmayan B formu artar.
Enfekte ve asidik diş çevresi dokuda zayıf baz lokal anestezik etkinliğinin azalmasına katkıda bulunan mekanizma hangisidir?
- A) İlacın zorunlu olarak tam agoniste dönüşmesi
- B) Gastrointestinal ilk geçişin hızlanması
- C) İyonize fraksiyon artışı ve membran geçişinin azalması
- D) Klerensin sıfırlanması
- E) Yalnız β1 reseptörlerinin artışı
Doğru cevap: C
Çözüm: Asidik pH zayıf baz anesteziğin iyonize formunu artırabilir; membran geçişi güçleşir.
Büyük oranda böbreklerden değişmeden atılan bir ilaçta ciddi renal işlev kaybı neyi artırabilir?
- A) Renal klerensi kesinlikle
- B) Reseptör alt tipi sayısını
- C) İlacın emilim yüzdesini otomatik
- D) İlaç birikimini
- E) Emax'ı zorunlu olarak
Doğru cevap: D
Çözüm: Renal atılım azaldığında ilaç maruziyeti yükselerek birikim riski artabilir.
Sadece karaciğerden metabolize edilen bir ilacın klerensinin azalması lineer koşullarda neye yol açabilir?
- A) İntravenöz F'nin düşmesine
- B) Yarı ömrün zorunlu kısalmasına
- C) Yarı ömrün uzamasına
- D) İlacın potensiyle eşitlenmesine
- E) Vd'nin sıfırlanmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: t½ = 0,693 Vd/Cl; Vd sabitken Cl azalırsa t½ artar.
Lineer kinetikle tekrarlayan doz alan bir ilacın kararlı duruma yaklaşması yaklaşık ne kadar sürer?
- A) Daima 24 saat
- B) Yalnız tek doz süresi
- C) Biyoyararlanımın yüzdesi kadar dakika
- D) Daima bir dakika
- E) 4–5 yarı ömür
Doğru cevap: E
Çözüm: Kararlı duruma erişim süresini esas olarak eliminasyon yarı ömrü belirler.
Hedef plazma konsantrasyonuna hızla ulaşmak için verilen yükleme dozunun ana belirleyicisi hangisidir?
- A) Yalnız idrar pH'sı
- B) Yalnız reseptör alt tipi
- C) Yalnız maksimum etkinlik
- D) Görünür dağılım hacmi ve hedef konsantrasyon
- E) Yalnız enzim indüksiyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Yükleme dozu yaklaşık Vd × hedef C / F formülüyle ilişkilidir.
Kararlı konsantrasyonu sürdürmek için gereken bakım doz hızının ana farmakokinetik belirleyicisi hangisidir?
- A) Reseptör rezervi
- B) Proteinlerin moleküler ağırlığı
- C) Klerens
- D) İyonize olmama yüzdesi tek başına
- E) Emax
Doğru cevap: C
Çözüm: Bakım doz hızı yaklaşık hedef C × Cl / F bağıntısına dayanır.
Terapötik aralıkta doyurulabilir metabolizmasıyla bilinen ve doz artışında orantısız konsantrasyon artışı gösterebilen ilaç hangisidir?
- A) Fenitoin
- B) Salbutamolün yalnız lokal kullanımı
- C) Parasetamolün her dozda lineer metabolizması
- D) Amoksisilin
- E) Atropinin reseptör bloku
Doğru cevap: A
Çözüm: Fenitoinin metabolik eliminasyonu terapötik aralıkta kapasite sınırına yaklaşabilir.
Plazma proteinlerine yüksek bağlanan bir ilacın farmakolojik etki ve filtrasyona doğrudan elverişli fraksiyonu hangisidir?
- A) Kristal hâli
- B) Serbest fraksiyonu
- C) Sadece eritrosite bağlanmış form
- D) Metabolize olmuş inaktif formun tamamı
- E) Yalnız protein bağlı fraksiyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Serbest ilaç genellikle reseptöre erişebilir ve glomerüler filtrasyona elverişlidir.
Bir agonistin artan dozuyla blokajı aşılanabilen kompetitif antagonistin temel özelliği hangisidir?
- A) Daima daha yüksek Emax oluşturması
- B) Agonistle aynı bağlanma bölgesi için geri dönüşümlü yarışabilmesi
- C) İlacın bağırsak emilimini durdurması
- D) Agonisti her koşulda kimyasal olarak yok etmesi
- E) Mutlaka reseptör sayısını sıfırlaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Geri dönüşümlü kompetitif antagonist yeterli agonistle aşılabilir.
Parsiyel agonist, tam agonistin bulunduğu bir sistemde neden net yanıtı azaltabilir?
- A) Daima reseptör sayısını artırması
- B) Sadece renal klerensi artırması
- C) Membranı tamamen geçirimsiz yapması
- D) Tam agonistle reseptör için yarışıp daha düşük intrinsik etki üretmesi
- E) Tam agonistin biyoyararlanımını her zaman sıfırlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Parsiyel agonist tam agonistin yerini aldığında toplam yanıt düşebilir.
Tekrarlayan agonist uyarısı sonrası aynı konsantrasyona yanıtın azalması hangi kavrama örnektir?
- A) Desensitizasyon
- B) Birinci geçişin ortadan kalkması
- C) Reseptör rezervinin her zaman artması
- D) Biyoyararlanım artışı
- E) Yükleme dozu
Doğru cevap: A
Çözüm: Reseptör sinyalinin uyarlanması/desensitizasyonu aynı doza yanıtı azaltabilir.
Karaciğer ekstraksiyon oranı yüksek bir ilacın hepatik klerensi en çok hangi faktörle sınırlanır?
- A) Yalnız idrar pH'sı
- B) Sadece reseptör afinitesi
- C) Karaciğer kan akımı
- D) İskelet kası kitlesi
- E) Sadece Emax
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüksek ekstraksiyonlu ilaçlarda karaciğer kan akımı klerens için önemli belirleyicidir.
Düşük hepatik ekstraksiyonlu ve protein bağlı bir ilacın hepatik klerensinde hangi özellikler özellikle önemlidir?
- A) Yalnız ağız pH'sı
- B) Yalnız karaciğer kan akımı
- C) Serbest fraksiyon ve intrinsik enzimatik klerens
- D) Sadece kardiyak β1 reseptör sayısı
- E) Sadece intravenöz uygulama hızı
Doğru cevap: C
Çözüm: Düşük ekstraksiyonlu ilaçlarda f_u ve intrinsik metabolik kapasite klerensi etkiler.
Atropin uygulanan hastada hangi bulgu beklenmesi en olasıdır?
- A) Ağız kuruluğu ve taşikardi
- B) Şiddetli miyozis
- C) Nöromüsküler blokajın doğrudan çözülmesi
- D) Bronş sekresyonunda aşırı artış
- E) Bradikardi ve salivasyonda artış
Doğru cevap: A
Çözüm: Muskarinik blok salivasyonu azaltabilir ve vagal kalp etkisini baskılayarak taşikardi yapabilir.
Neostigminin temel etki mekanizması hangisidir?
- A) Noradrenalin sentezini sıfırlamak
- B) Damar α1 reseptörlerini irreversibl engellemek
- C) β2 reseptörlerini selektif uyarmak
- D) Muskarinik reseptörleri doğrudan bloke etmek
- E) Asetilkolinesterazı inhibe edip sinaptik asetilkolini artırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Neostigmin dolaylı kolinomimetiktir, asetilkolin yıkımını yavaşlatır.
Organofosfat zehirlenmesinde atropinle birlikte uygun koşulda enzimin reaktivasyonu için hangi ilaç düşünülür?
- A) Pralidoksim
- B) Prazosin
- C) Salbutamol
- D) Fenilefrin
- E) Metoprolol
Doğru cevap: A
Çözüm: Pralidoksim aging öncesi fosforillenmiş asetilkolinesterazın reaktivasyonuna yardım edebilir.
Fenilefrinin nazal mukozada dekonjestan etkisinin ana mekanizması hangisidir?
- A) β2 blokajı ile bronkokonstriksiyon
- B) Nn blokajı ile motor kas paralizisi
- C) M3 agonizmi ile vazodilatasyonun zorunlu artışı
- D) α1 aktivasyonu ile vazokonstriksiyon
- E) M2 blokajı ile kalp hızının yavaşlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Fenilefrin başlıca α1 agonisti olarak mukozal damarları daraltır.
Prazosin gibi α1 blokörlerinin ilk dozda belirgin olabilen yan etkisi hangisidir?
- A) Sürekli miyozis
- B) Şiddetli hiperkalemi her hastada
- C) Ortostatik hipotansiyon
- D) Mutlak hiperglisemik koma
- E) Zorunlu bronkospazm
Doğru cevap: C
Çözüm: α1 blokajı ayakta damar tonusunu azaltıp ortostatik hipotansiyon yapabilir.
Nonselektif beta bloker kullanımında duyarlı astımlı hastada hangi risk artabilir?
- A) Tamamıyla reseptörsüz etki
- B) Her durumda hipokalemi
- C) Mutlak bronkodilatasyon
- D) Bronkospazm
- E) Kolinerjik krizden tam korunma
Doğru cevap: D
Çözüm: β2 blokajı bronş gevşemesini azaltarak bronkospazma katkı sağlayabilir.