Tek bölmeli lineer modelde konsantrasyon 80'den 40'a, sonra 20'ye eşit sürelerde düşüyorsa eliminasyonun özelliği hangisidir?
- A) Her aralıkta sabit 40 birim uzaklaştırılması
- B) Sıfır klerens
- C) Zorunlu enzim saturasyonu
- D) Yalnız reseptör desensitizasyonu
- E) Eşit aralıklarda sabit fraksiyon atılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Birinci dereceden eliminasyonda her yarı ömürde mevcut miktarın sabit oranı uzaklaştırılır.
Eliminasyon kapasitesi doymuşken her saat yaklaşık aynı miktar ilacın uzaklaştırılması hangi kinetiğe örnektir?
- A) Yalnız reseptör antagonizmi
- B) Birinci dereceden eliminasyonun tüm koşullarda sabit yarı ömrü
- C) Artmış ilk geçiş biyoyararlanımı
- D) Sıfırıncı dereceden eliminasyon
- E) Ağız mukozasında iyon tuzağı
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapasite sınırında eliminasyon miktarı zamana göre yaklaşık sabit olabilir.
Lineer tek bölmeli modelde Vd=40 L, Cl=4 L/saat olan ilacın yaklaşık eliminasyon yarı ömrü kaç saattir?
- A) 10 saat
- B) 2 saat
- C) 0,693 saat
- D) 27,7 saat
- E) 6,93 saat
Doğru cevap: E
Çözüm: t½=0,693×40/4=6,93 saat.
Fenitoin dozu küçük artırıldığında serum düzeyinin beklenenden çok yükselmesinin başlıca açıklaması hangisidir?
- A) Reseptörün agoniste dönüşmesi
- B) Doyurulabilir metabolizmada klerensin konsantrasyona bağlı azalması
- C) Gastrointestinal emilimin sıfırlanması
- D) Her dozda sabit fraksiyonun zorunlu elimine olması
- E) Protein bağlanmasının mutlak kaybolması
Doğru cevap: B
Çözüm: Michaelis–Menten özellikli eliminasyonda metabolik kapasite sınırlanır ve doz–konsantrasyon ilişkisi doğrusal olmayabilir.
Aynı doz ve biyoyararlanım korunurken bir ilacın klerensi yarıya inerse lineer koşullarda AUC nasıl değişir?
- A) Sıfıra düşer
- B) Değişmez, yalnız Emax etkilenir
- C) Yaklaşık iki katına çıkar
- D) Yarıya iner
- E) Dörtte bire iner
Doğru cevap: C
Çözüm: AUC=F×Doz/Cl olduğundan diğerleri sabitse Cl yarıya inince AUC iki kat olur.
Sürekli doz artışlarıyla eliminasyon hızının artışı giderek yavaşlıyorsa hangi mekanizma ön plandadır?
- A) Her dozda aynı yarı ömrün kesin korunması
- B) Sadece reseptör sayısının ikiye katlanması
- C) İlacın tümünün anında idrara geçmesi
- D) Mutlak doğrusal klerens
- E) Eliminasyon yolunun doygunluğa yaklaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Doyurulabilir metabolizma eliminasyon hızını kapasiteyle sınırlar.
CYP ile aktif forma dönüştürülen bir ön ilaca güçlü CYP inhibitörü eklenirse hangi sonuç gelişebilir?
- A) Aktif metabolitin zorunlu artışı
- B) İlacın her zaman daha güçlü reseptör agonistine dönüşmesi
- C) IV F'nin sıfır olması
- D) Aktif metabolit oluşumunun azalması
- E) İlaç dozunun kimyasal değişime uğraması
Doğru cevap: D
Çözüm: Ön ilaç aktivasyonu CYP'ye bağımlıysa inhibitör aktif metabolit üretimini azaltabilir.
Bir CYP inhibitörü, enzimin inaktive ettiği aktif ana ilacı ve aynı enzimin aktive ettiği ön ilacı nasıl farklı etkileyebilir?
- A) İkisi için de biyoyararlanımı otomatik yüzde yüze çıkarır
- B) Ana ilacı artırıp ön ilacın aktif ürününü azaltabilir
- C) İkisini de her durumda etkisiz kılar
- D) Sadece proteinlere bağlanmayı sıfırlar
- E) İkisinin de aktif ürünlerini kesin artırır
Doğru cevap: B
Çözüm: Aktif ilaç inaktivasyonu ve ön ilaç aktivasyonu ters yönlü etkileşim sonuçları doğurabilir.
Reseptörlerin yalnız bir bölümü işgal edildiğinde maksimum doku yanıtı oluşuyorsa hangi kavram söz konusudur?
- A) İlk geçiş metabolizması
- B) Reseptör rezervi
- C) Sıfırıncı derece eliminasyon
- D) Mutlak kompetitif blokaj
- E) Görünür dağılım hacmi
Doğru cevap: B
Çözüm: Reseptör rezervinde tüm reseptörler işgal edilmeden maksimum yanıt elde edilebilir.
Endojen agonist bulunmasa da aktif olan reseptörün bazal aktivitesini azaltan bir ilaç hangi sınıftadır?
- A) Nötr antagonist
- B) Tam agonist
- C) İnvers agonist
- D) Enzim indükleyici
- E) Parsiyel agonist zorunlu olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: İnvers agonist konstitutif reseptör sinyalini azaltır; nötr antagonist tek başına bazal aktiviteyi değiştirmez.
Bir ilaç agonist varlığında konsantrasyon-yanıt eğrisini sağa paralel kaydırıyor ancak maksimum yanıtı değiştirmiyorsa en olası etkileşim hangisidir?
- A) Aşılabilir kompetitif antagonizma
- B) Enzim aktivasyonunun tamamen durması
- C) İrreversibl reseptör yıkımıyla Emax azalması
- D) Sıfırıncı derece eliminasyon
- E) Her reseptörde invers agonizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Kompetitif aşılabilir antagonist agonist konsantrasyonu artınca yenilebilir; Emax korunur.
Santral etkili klonidinin sempatik çıkışı azaltmasında hangi reseptörün agonizmi önemlidir?
- A) α1 adrenerjik
- B) Nm nikotinik
- C) β1 adrenerjik
- D) α2 adrenerjik
- E) M3 muskarinik
Doğru cevap: D
Çözüm: Santral α2 agonizmi sempatik sinir çıkışını azaltabilir.
Presinaptik α2 otoreseptörün aktivasyonu nörondan salınan hangi nörotransmiteri azaltır?
- A) Asetilkolin tüm dokularda
- B) Glutamat yalnız iskelet kasında
- C) Noradrenalin
- D) GABA yalnız beyin dışında
- E) Serotonin tüm dokularda
Doğru cevap: C
Çözüm: Presinaptik α2 aktivasyonu negatif geri besleme ile noradrenalin salınımını baskılar.
Metoprolol için hangi ifade klinik açıdan en doğrudur?
- A) Damar α1 reseptörlerini irreversibl bloke eder
- B) β1-selektif olsa da yüksek dozda β2 blokaj riski tamamen ortadan kalkmaz
- C) Yalnız M3 reseptörlerine bağlanır
- D) β2 reseptörlerini her dozda tam agonist olarak uyarır
- E) Hiç kardiyak etki göstermez
Doğru cevap: B
Çözüm: Kardiyoselektivite görecelidir ve doza bağlı azalabilir.
Yüksek doz inhaler β2 agonist sonrası gelişebilen hipokaleminin temel mekanizması hangisidir?
- A) Asetilkolinesterazın geri dönüşümsüz inhibisyonu
- B) Potasyumun Na+/K+-ATPaz etkisiyle hücre içine geçişinin artması
- C) Potasyumun zorunlu olarak kemikten kana çıkması
- D) Tüm renal potasyum atılımının sıfırlanması
- E) Klerensin sıfıra düşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: β2 aktivasyonu hücre içine potasyum taşınmasını artırabilir.
Salbutamol kullanımının ardından taşikardi gelişmesi için hangi açıklama kabul edilebilir?
- A) β2 agonistlerin her durumda kalp hızını sıfırlaması
- B) Atropin gibi doğrudan muskarinik antagonizma zorunluluğu
- C) Yalnız nöromüsküler Nm blokajı
- D) Kalpte β1 reseptörü bulunmaması
- E) Doz ve sistemik etkilerle kardiyak β reseptörlerinin de etkilenebilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: β2 agonistlerde doz/selektivite ve hemodinamik etkenlerle taşikardi görülebilir.
Propranolol gibi nonselektif β blokörün astımlı hastadaki başlıca farmakolojik sakıncası hangisidir?
- A) İlk geçiş metabolizmasını tüm ilaçlarda durdurması
- B) Nn reseptörlerini kalıcı uyarması
- C) M2 agonizmiyle sürekli bronkodilatasyon sağlaması
- D) Bronş düz kasındaki β2 aracılı gevşemeyi engellemesi
- E) M3 reseptörlerinde ters agonist olarak salivasyonu artırması
Doğru cevap: D
Çözüm: Nonselektif β blokaj, β2 koruyucu bronkodilatasyonu baskılayabilir.
Atropin organofosfat zehirlenmesinde bol sekresyonu azaltırken hangi belirtiyi doğrudan düzeltmez?
- A) Muskarinik hipersalivasyonu
- B) Muskarinik bronkoreyi
- C) Muskarinik bradikardiyi
- D) Nikotinik nöromüsküler zayıflığı
- E) Muskarinik bronkokonstriksiyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Atropin muskarinik antagonisttir; nikotinik kavşaktaki güçsüzlüğü doğrudan gidermez.
pH değeri pKa değerine eşit olan tek protonlanabilir zayıf bazın iyonize ve iyonize olmayan fraksiyonları arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Yaklaşık eşit miktardadırlar
- B) Tamamı iyonize formdadır
- C) Sadece serum albüminine bağlı form bulunur
- D) Tamamı iyonize olmayan formdadır
- E) İyonize form diğerinin yüz katıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Henderson–Hasselbalch bağıntısında pH=pKa olduğunda B/BH+ oranı 1 olur; iki form yaklaşık yüzde ellişerdir.
Sağlam endoteli bulunan damarda M3 muskarinik reseptör uyarımı hangi mekanizmayla gevşeme oluşturabilir?
- A) Doğrudan β1 agonizmiyle
- B) Tüm α1 reseptörlerini irreversibl yıkarak
- C) Endotelden nitrik oksit salınımını artırarak
- D) Kalsiyum kanalını tüm hücrelerde yok ederek
- E) Damar düz kasındaki Nm reseptörünü bloke ederek
Doğru cevap: C
Çözüm: Endotel M3 aktivasyonu eNOS/NO yoluyla damar düz kasında gevşemeye neden olabilir.