pH değeri pKa değerine eşit olan tek protonlanabilir zayıf bazın iyonize ve iyonize olmayan fraksiyonları arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Yaklaşık eşit miktardadırlar
- B) Tamamı iyonize formdadır
- C) Sadece serum albüminine bağlı form bulunur
- D) Tamamı iyonize olmayan formdadır
- E) İyonize form diğerinin yüz katıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Henderson–Hasselbalch bağıntısında pH=pKa olduğunda B/BH+ oranı 1 olur; iki form yaklaşık yüzde ellişerdir.
Bir ilaç agonist varlığında konsantrasyon-yanıt eğrisini sağa paralel kaydırıyor ancak maksimum yanıtı değiştirmiyorsa en olası etkileşim hangisidir?
- A) Aşılabilir kompetitif antagonizma
- B) Enzim aktivasyonunun tamamen durması
- C) İrreversibl reseptör yıkımıyla Emax azalması
- D) Sıfırıncı derece eliminasyon
- E) Her reseptörde invers agonizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Kompetitif aşılabilir antagonist agonist konsantrasyonu artınca yenilebilir; Emax korunur.
Mantar hücre duvarının beta-glukan sentezini baskılayan ekinokandin ile azolün doğru mekanizma farkı hangisidir?
- A) Azol 30S, ekinokandin 50S üzerinden etkilidir
- B) Ekinokandin hücre duvarını, azol ergosterol sentezini hedefler
- C) İkisi de viral DNA polimerazı durdurur
- D) İkisi de yalnız anaerop bakterilerin DNA'sını parçalar
- E) İkisi de bakteriyel PBP'ye bağlanır
Doğru cevap: B
Çözüm: Ekinokandinler β-(1,3)-D-glukan sentazı, azoller 14-alfa-demetilazı inhibe eder.
Tramadol kullanan ve SSRI alan hastada ajitasyon, hiperrefleksi ve ateş gelişirse öncelikli hangi etkileşim düşünülür?
- A) Malign hipertermi kesin tanısı
- B) Serotonin sendromu
- C) Methemoglobinemi
- D) Saf kolinerjik blokaj
- E) Akut lokal anestezik sistemik toksisitesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Tramadol serotonerjik özellik taşır; SSRI ile birlikte serotonin sendromu riski artabilir.
Aspirin kardiyoprotektif düşük dozda kullanılırken eşzamanlı ibuprofen verilmesinde hangi mekanistik etkileşim gündeme gelir?
- A) Aspirinin ibuprofenle birlikte hemoglobini Fe³⁺ yapması
- B) İbuprofenin trombosit COX-1'ini aspirin gibi irreversibl asetillemesi
- C) Aspirinin ibuprofeni doğrudan RANKL inhibitörüne dönüştürmesi
- D) İki ilacın etkisinin yalnız GABA-A üzerinden olması
- E) İbuprofenin aspirin erişimini geçici engelleyerek bazı zamanlamalarda antiplatelet etkiyi azaltabilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İbuprofenin geri dönüşümlü COX-1 bağlanması düşük doz aspirinin erişimini belirli koşullarda azaltabilir.
Santral etkili klonidinin sempatik çıkışı azaltmasında hangi reseptörün agonizmi önemlidir?
- A) α1 adrenerjik
- B) Nm nikotinik
- C) β1 adrenerjik
- D) α2 adrenerjik
- E) M3 muskarinik
Doğru cevap: D
Çözüm: Santral α2 agonizmi sempatik sinir çıkışını azaltabilir.
Yüzde yayılan şişlik, ateş ve trismusu olan odontojen enfeksiyon olgusunda öncelikli değerlendirme hangisidir?
- A) Yayılım ve hava yolu riski ile acil kaynak kontrolü ve gerektiğinde sistemik tedavi
- B) Sadece kozmetik diş beyazlatma planı
- C) Ağrı yoksa hiçbir klinik muayene yapmamak
- D) Hastayı 6 ay kontrolsüz izlemek
- E) Yalnız endokardit profilaksisi dozuyla enfeksiyonu tamamen tedavi etmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Sistemik ve yayılım bulgularında acil klinik değerlendirme, drenaj ve uygun antibiyotik tedavisi gerekebilir.
Güncel endokardit profilaksisinde yüksek riskli kalp hastası bulunmasına rağmen hangi dental işlem için rutin antibiyotik verilmez?
- A) Gingival kanama oluşturabilecek girişim
- B) Diş eti dokusunun manipülasyonu
- C) Dişin periapikal bölgesinin manipülasyonu
- D) Oral mukozanın perforasyonu
- E) Enfekte olmayan dokudan rutin lokal anestezik enjeksiyonu
Doğru cevap: E
Çözüm: AHA rutin enfekte olmayan dokuya lokal anestezi enjeksiyonunu profilaksi gerektiren işlem saymaz.
Salbutamol kullanımının ardından taşikardi gelişmesi için hangi açıklama kabul edilebilir?
- A) β2 agonistlerin her durumda kalp hızını sıfırlaması
- B) Atropin gibi doğrudan muskarinik antagonizma zorunluluğu
- C) Yalnız nöromüsküler Nm blokajı
- D) Kalpte β1 reseptörü bulunmaması
- E) Doz ve sistemik etkilerle kardiyak β reseptörlerinin de etkilenebilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: β2 agonistlerde doz/selektivite ve hemodinamik etkenlerle taşikardi görülebilir.
Parasetamol aşırı dozunda N-asetilsisteinin koruyucu etkisinin temel açıklaması hangisidir?
- A) Lokal anestezikleri plazmada hidrolize etmek
- B) Glutatyon sentezini destekleyerek NAPQI'nin detoksifikasyonuna katkıda bulunmak
- C) Trombosit COX-1'i irreversibl inhibe etmek
- D) Doğrudan P2Y12'ye bağlanarak agregasyonu artırmak
- E) μ reseptörünü bloke ederek solunumu artırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: N-asetilsistein glutatyon rezervinin yeniden kazanılmasını sağlayarak toksik metabolit yükünü azaltır.
Aynı bakteride beta-laktam MIC değeri artmış ve ilaç konsantrasyonu iki doz arasında hızla azalıyor. Etkinliği açıklamak için hangi farmakodinamik oran önceliklidir?
- A) Yalnız ilaç molekülünün atom sayısı
- B) Bakterinin gram boyasının ton farkı
- C) İdrarda pH'nın en küçük değeri
- D) Serbest ilaç düzeyinin MIC üzerinde kaldığı doz aralığı payı
- E) İlacın tek dozda uygulanan hacim yüzdesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Beta-laktamlarda MIC üzerinde geçirilen süre, etkili maruziyeti karşılaştırmak için temel ölçüttür.
Sürekli doz artışlarıyla eliminasyon hızının artışı giderek yavaşlıyorsa hangi mekanizma ön plandadır?
- A) Her dozda aynı yarı ömrün kesin korunması
- B) Sadece reseptör sayısının ikiye katlanması
- C) İlacın tümünün anında idrara geçmesi
- D) Mutlak doğrusal klerens
- E) Eliminasyon yolunun doygunluğa yaklaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Doyurulabilir metabolizma eliminasyon hızını kapasiteyle sınırlar.
Nonselektif beta bloker kullanan hastada yüksek miktarda epinefrin maruziyetinin aşırı hipertansif etkiye neden olabilmesinin nedeni hangisidir?
- A) ACE enziminin epinefrini vitamin K'ya dönüştürmesi
- B) Epinefrinin trombosit P2Y12'yi tamamen devre dışı bırakması
- C) İlacın Na⁺ kanallarına yalnız lokal etkili olması
- D) β₂ vazodilatasyon baskılanınca α₁ vazokonstriksiyonun görece karşılıksız kalması
- E) β₂ blokajının α₁ reseptörlerini irreversibl kapatması
Doğru cevap: D
Çözüm: Nonselektif beta blokaj, katekolaminin alfa vazokonstriktör yanıtını artırabilir.
Endokardit profilaksisi gereken, penisilin kullanımına bağlı anafilaksi öyküsü olan hastada hangi uygulamadan kaçınılmalıdır?
- A) Sefaleksini sıradan ve risksiz oral alternatif gibi kullanmak
- B) Hastanın eşzamanlı ilaçlarını gözden geçirmek
- C) Uygun kılavuz alternatiflerini değerlendirmek
- D) Kardiyak risk ile işlemi birlikte değerlendirmek
- E) Alerji öyküsünün niteliğini sorgulamak
Doğru cevap: A
Çözüm: AHA penisilin/ampisilin ile anafilaksi, anjiyoödem veya ürtiker öyküsünde profilaksi amaçlı sefalosporin kullanılmamasını önerir.
Fenitoin dozu küçük artırıldığında serum düzeyinin beklenenden çok yükselmesinin başlıca açıklaması hangisidir?
- A) Reseptörün agoniste dönüşmesi
- B) Doyurulabilir metabolizmada klerensin konsantrasyona bağlı azalması
- C) Gastrointestinal emilimin sıfırlanması
- D) Her dozda sabit fraksiyonun zorunlu elimine olması
- E) Protein bağlanmasının mutlak kaybolması
Doğru cevap: B
Çözüm: Michaelis–Menten özellikli eliminasyonda metabolik kapasite sınırlanır ve doz–konsantrasyon ilişkisi doğrusal olmayabilir.
Nitröz oksitin alveolden hızla kana değil, sedasyon biterken kandan alveole geçişi hangi riski artırır?
- A) Methemoglobinemi zorunluluğu
- B) Difüzyon hipoksisi
- C) Vitamin K eksikliği
- D) Aspirin direnci
- E) İlaç ilişkili çene osteonekrozu
Doğru cevap: B
Çözüm: Nitröz oksidin hızlı alveoler geri difüzyonu alveoler oksijen oranını düşürebilir.
Aminoglikozid verilmesinde uygun tepe konsantrasyonu hedeflenmesinin bakterisidal gerekçesi hangisidir?
- A) Yalnız zaman bağımlı statik etki göstermesi
- B) Konsantrasyon bağımlı öldürmenin belirgin olması
- C) Ribozomal 50S başlangıç kompleksini engellemesi
- D) CYP enzimlerini seçici şekilde indüklemesi
- E) Fungal membranı sterolden yoksun bırakması
Doğru cevap: B
Çözüm: Aminoglikozidlerde tepe konsantrasyonu/MIC oranı bakterisidal etkiyle ilişkilidir.
Propranolol gibi nonselektif β blokörün astımlı hastadaki başlıca farmakolojik sakıncası hangisidir?
- A) İlk geçiş metabolizmasını tüm ilaçlarda durdurması
- B) Nn reseptörlerini kalıcı uyarması
- C) M2 agonizmiyle sürekli bronkodilatasyon sağlaması
- D) Bronş düz kasındaki β2 aracılı gevşemeyi engellemesi
- E) M3 reseptörlerinde ters agonist olarak salivasyonu artırması
Doğru cevap: D
Çözüm: Nonselektif β blokaj, β2 koruyucu bronkodilatasyonu baskılayabilir.
Bupivakainin yanlışlıkla damar içine enjeksiyonunda ağır kardiyak ileti bozukluğu görülmesini en iyi açıklayan özellik hangisidir?
- A) Sadece mantar ergosterol sentezini inhibe etmesi
- B) Trombosit COX-1'i irreversibl asetillemesi
- C) Kardiyak Na⁺ kanallarına güçlü ve yavaş ayrılan bağlanması
- D) Sadece böbrek glukoz kotransportörünü bloke etmesi
- E) RANKL'yi monoklonal antikorla bağlaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Bupivakainin kardiyak sodyum kanallarından yavaş ayrılması ciddi aritmi riskine katkıda bulunur.
CYP ile aktif forma dönüştürülen bir ön ilaca güçlü CYP inhibitörü eklenirse hangi sonuç gelişebilir?
- A) Aktif metabolitin zorunlu artışı
- B) İlacın her zaman daha güçlü reseptör agonistine dönüşmesi
- C) IV F'nin sıfır olması
- D) Aktif metabolit oluşumunun azalması
- E) İlaç dozunun kimyasal değişime uğraması
Doğru cevap: D
Çözüm: Ön ilaç aktivasyonu CYP'ye bağımlıysa inhibitör aktif metabolit üretimini azaltabilir.