Hücre zarının temel yapısal iskeletini hangi yapı oluşturur?
- A) Kollajen lif demeti
- B) Fosfolipit çift tabaka
- C) DNA çift sarmalı
- D) Aktin-miyozin filamentleri
- E) Ribozom alt birimleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Zarın lipid çift tabakası hidrofilik ve hidrofobik bölgelerin düzenlenmesiyle seçici bariyer oluşturur.
Na⁺/K⁺-ATPazın bir döngüdeki iyon taşıma yönü hangisidir?
- A) 3 Na⁺ içeri, 2 K⁺ dışarı
- B) 2 Na⁺ içeri, 2 K⁺ dışarı
- C) 3 Na⁺ dışarı, 3 K⁺ içeri
- D) 3 Na⁺ dışarı, 2 K⁺ içeri
- E) 2 Na⁺ dışarı, 3 K⁺ içeri
Doğru cevap: D
Çözüm: Na⁺/K⁺-ATPaz ATP harcayarak 3 Na⁺ iyonunu dışarı, 2 K⁺ iyonunu içeri taşır.
Bir hücre hipertonik çözeltiye konulduğunda ilk net hacim değişikliği hangisidir?
- A) Su kaybederek büzüşme
- B) Çekirdeğin mitozla bölünmesi
- C) Su alarak şişme
- D) Zarın tamamen geçirimsiz hâle gelmesi
- E) Hacmin kalıcı olarak ikiye katlanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Hipertonik ortamda etkili dış ozmotik basınç yüksek olduğundan net su çıkışı hücreyi büzüştürür.
Glukozun taşıyıcı aracılı fakat gradyan yönünde ATP tüketmeden taşınması hangi süreçtir?
- A) Kolaylaştırılmış difüzyon
- B) Na⁺/K⁺ pompalaması
- C) Endositoz
- D) Primer aktif taşıma
- E) Veziküler ekzositöz
Doğru cevap: A
Çözüm: Kolaylaştırılmış difüzyonda taşıyıcı görev alır, ancak enerji doğrudan ATP hidrolizinden sağlanmaz.
Dinlenimde tipik nöronun hücre içi elektriksel durumu hangisidir?
- A) Membranda elektriksel potansiyel bulunmaz
- B) Dış ortama göre negatiftir
- C) Tüm iyonlar eşit dağılmıştır
- D) Dış ortama göre her zaman pozitiftir
- E) Tam sıfır milivolttur
Doğru cevap: B
Çözüm: İstirahat hâlindeki nöronun içi, iyon dağılımı ve geçirgenlikler nedeniyle genellikle negatiftir.
Tipik nöronal aksiyon potansiyelinin hızlı yükselen fazında hangi olay baskındır?
- A) Voltaj kapılı Na⁺ kanallarından Na⁺ girişi
- B) Na⁺/K⁺ pompasının hızlı K⁺ dışarı atması
- C) Ca²⁺'nın SR içine pompalanması
- D) Cl⁻'nin sürekli hücreye girmesi
- E) Miyozinin ATP bağlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Hızlı nöronal depolarizasyonda voltaj kapılı Na⁺ kanalları açılarak Na⁺ girişi artar.
Tipik nöronda repolarizasyon fazının başlıca iyon akımı hangisidir?
- A) Ca²⁺'nın çekirdeğe alınması
- B) Proteinlerin ekzositözle atılması
- C) Glikozun hücreye aktif taşınması
- D) Na⁺ iyonlarının yoğun içeri girişi
- E) K⁺ iyonlarının hücre dışına çıkışı
Doğru cevap: E
Çözüm: Gecikmeli açılan K⁺ kanalları ve Na⁺ kanal inaktivasyonu repolarizasyonu sağlar.
Na⁺–glukoz simportunun enerji kaynağı hangisidir?
- A) Yalnızca membran lipidlerinin akışkanlığı
- B) Na⁺ kanalının her geçişte ATP yakması
- C) Na⁺ elektrokimyasal gradyanının enerjisi
- D) Glukozun kendi ATP üretimi
- E) Nükleer DNA replikasyonu
Doğru cevap: C
Çözüm: Sekonder aktif taşıma, Na⁺/K⁺-ATPaz tarafından kurulan Na⁺ gradyanından dolaylı enerji alır.
İyonların hücre içine girişinin azalmasına neden olabilecek, doğrudan ATP hidrolizi gerektirmeyen süreç hangisidir?
- A) Na⁺/K⁺-ATPaz çevriminin hızlanması
- B) SERCA ile Ca²⁺ geri alımı
- C) İlgili iyon kanalının kapanması
- D) Proton pompasının etkinleşmesi
- E) ATP kullanan endositoz
Doğru cevap: C
Çözüm: İyon kanalının kapanması pasif iyon akımını azaltır ve ATP hidrolizini doğrudan gerektirmez.
Üre ile artan ozmolarite neden aynı ölçüde tonisite artışı anlamına gelmeyebilir?
- A) Üre su moleküllerini yok eder
- B) Üre hücre zarından geçebildiği için kalıcı su hareketine etkisi sınırlı olabilir
- C) Tonicite yalnız solüsyonun rengine bağlıdır
- D) Üre yalnız Na⁺/K⁺-ATPazla hücreden atılır
- E) Üre iyonlaşarak daima üç kalıcı anyon oluşturur
Doğru cevap: B
Çözüm: Tonisite, hücre zarını serbestçe geçmeyen etkili osmotik parçacıklara bağlıdır.
İyon denge potansiyelinin fiziksel anlamı hangisidir?
- A) Hücrede ATP kalmaması
- B) Membran potansiyelinin daima 0 mV olması
- C) Zarda tüm iyon kanallarının kapanması
- D) Bütün iyonların eşit konsantrasyonda bulunması
- E) İyon için elektriksel ve kimyasal itici kuvvetlerin dengelenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Nernst denge potansiyelinde söz konusu iyon için net elektrokimyasal itici güç sıfırdır.
Diğer koşullar sabitken hücre dışı K⁺ artışı başlangıçta dinlenim membran potansiyelini hangi yöne kaydırır?
- A) Daha az negatif hâle, depolarizasyona
- B) Daha negatif hâle, hiperpolarizasyona
- C) Her durumda aksiyon potansiyelinin tamamen yokluğuna
- D) Sıfır iyon akımlı sabit bir duruma
- E) Zarın geçirgenliğinin sıfıra inmesine
Doğru cevap: A
Çözüm: Dış K⁺ artışı K⁺ denge potansiyelini daha az negatifleştirerek istirahatte depolarizasyona yol açabilir.
Voltaj kapılı Na⁺ kanalı inaktivasyondan toparlanabilmek için genellikle hangi voltaj değişimine ihtiyaç duyar?
- A) Membranın sonsuza kadar 0 mV kalması
- B) Membranın sürekli depolarize tutulması
- C) ACh reseptörünün muskarinik tipe dönmesi
- D) Membranın repolarize olması
- E) İç ortam K⁺'unun tamamen tüketilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Na⁺ kanallarının inaktivasyondan çıkması, membranın yeterli repolarizasyonuyla ilişkilidir.
Aksiyon potansiyeli sonrasındaki ardıl hiperpolarizasyonun başlıca nedeni hangisidir?
- A) K⁺ geçirgenliğinin bir süre yüksek kalması
- B) Miyozinin aktine bağlanması
- C) ACh'nin postsinaptik reseptöre bağlanması
- D) Ca²⁺'nın hücre dışından alınamaması
- E) Na⁺ kanallarının uzun süre açık kalması
Doğru cevap: A
Çözüm: Gecikmeli kapanan K⁺ kanalları membranı istirahat değerinden daha negatifleştirebilir.
37 °C için monovalan katyonun Nernst denklemi E ≈ 61·log₁₀(dış/iç) mV olarak alınırsa, dış/iç oranı 10 olduğunda yaklaşık denge potansiyeli nedir?
- A) +6,1 mV
- B) +61 mV
- C) 0 mV
- D) −61 mV
- E) +122 mV
Doğru cevap: B
Çözüm: log₁₀(10)=1 olduğundan z=+1 için E≈+61 mV elde edilir.
37 °C için monovalan katyonun dış/iç konsantrasyon oranı 1/10 ise Nernst potansiyeli yaklaşık kaç mV olur?
- A) +122 mV
- B) −6,1 mV
- C) 0 mV
- D) +61 mV
- E) −61 mV
Doğru cevap: E
Çözüm: log₁₀(0,1)=−1 olduğundan +1 değerlikli iyon için E≈−61 mV hesaplanır.
İdeal ayrışma varsayımıyla 0,15 mol/L NaCl çözeltisinin yaklaşık ozmolaritesi hangisidir?
- A) 75 mOsm/L
- B) 300 mOsm/L
- C) 150 mOsm/L
- D) 600 mOsm/L
- E) 450 mOsm/L
Doğru cevap: B
Çözüm: NaCl yaklaşık iki parçacığa ayrılır: 0,15×2=0,30 Osm/L=300 mOsm/L.
Bir hücrede voltaj kapılı Na⁺ kanalları uzun süre inaktif kalırken membran depolarize tutulursa hangi sonuç en olasıdır?
- A) Miyozin hafif zincirlerinin doğrudan fosforile olması
- B) ACh sentezinin zorunlu olarak ikiye katlanması
- C) Membranın kendiliğinden kesin olarak hiperpolarize olması
- D) Her uyaranla giderek daha büyük aksiyon potansiyeli oluşması
- E) Yeni aksiyon potansiyeli başlatma yeteneğinin azalması
Doğru cevap: E
Çözüm: Süregelen depolarizasyon Na⁺ kanallarının inaktivasyondan çıkmasını engelleyerek uyarılabilirliği azaltabilir.
İnternodal miyelinin kaybı akson üzerindeki yerel akım açısından hangi değişikliğe yol açabilir?
- A) Membran üzerinden akım kaçağının artması ve iletimin yavaşlaması
- B) Aksiyon potansiyelinin Na⁺ gerektirmemesi
- C) Ranvier aralıklarının otomatik olarak sonsuz büyümesi
- D) Membran kapasitansının sıfır olması
- E) Akson iç direncinin tamamen kaybolması
Doğru cevap: A
Çözüm: Demiyelinizasyon internodal membran yalıtımını azaltarak akım kaybını ve iletim bloğu riskini artırır.
Göreceli refrakter dönemde daha güçlü uyarı gereksinimine hangisi birlikte katkıda bulunur?
- A) Hücre zarının protein kaybetmesi
- B) Bir kısım Na⁺ kanalının toparlanmamış olması ve yüksek K⁺ iletkenliği
- C) İyonların konsantrasyon farklarının sıfırlanması
- D) Yalnız ATPazın hücreyi ısıtması
- E) Tüm Na⁺ kanallarının sürekli açık olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Na⁺ kanal toparlanmasının tamamlanmaması ve kalan K⁺ iletkenliği eşiğe ulaşmayı zorlaştırır.