Sistemik damar direncinin ayarlanmasında başlıca rol oynayan damar grubu hangisidir?
- A) Büyük elastik arterler
- B) Pulmoner venler
- C) Arteriyoller
- D) Vena kavalar
- E) Lenfatik kapillerler
Doğru cevap: C
Çözüm: Küçük yarıçapları ve düz kas tonusları nedeniyle arteriyoller temel direnç damarlarıdır.
Alveollerde yüzey gerilimini azaltan sürfaktanın başlıca kaynağı hangisidir?
- A) Goblet hücresi
- B) Alveoler makrofaj
- C) Tip I alveol epitel hücresi
- D) Pulmoner arter endoteli
- E) Tip II alveol epitel hücresi
Doğru cevap: E
Çözüm: Tip II pnömositler sürfaktan üretir; bu madde yüzey gerilimini düşürerek alveollerin açık kalmasını destekler.
Basit spirometri ile doğrudan ölçülemeyen akciğer hacmi hangisidir?
- A) Vital kapasite
- B) Tidal hacim (VT)
- C) İnspiratuvar rezerv hacim
- D) Ekspiratuvar rezerv hacim
- E) Rezidüel hacim (RV)
Doğru cevap: E
Çözüm: Rezidüel hacim maksimal ekspirasyon sonunda akciğerde kalan havadır ve doğrudan basit spirometreyle ölçülemez.
Obstrüktif akciğer hastalığında tipik olarak hangi spirometrik değişim beklenir?
- A) Rezidüel hacmin hiç bulunmaması
- B) FEV₁/FVC oranının zorunlu yükselmesi
- C) Tidal hacmin yalnızca artması
- D) TLC değerinin her durumda sıfıra inmesi
- E) FEV₁/FVC oranında azalma
Doğru cevap: E
Çözüm: Hava yolu direnci arttığında ilk saniye zorlu ekspiratuvar hacim oransal olarak daha fazla azalabilir.
V/Q oranının sıfıra yaklaşması hangi fizyolojik durumu düşündürür?
- A) Hiçbir alveoler gaz değişiminin olmadığı sağlıklı akciğer
- B) Akciğerin total kapasitesinin artması
- C) Hem ventilasyonun hem perfüzyonun birlikte sonsuza ulaşması
- D) Perfüzyonun sürdüğü ancak ventilasyonun olmadığı şant benzeri alan
- E) Perfüzyonsuz ancak iyi ventile edilen ölü boşluk
Doğru cevap: D
Çözüm: V/Q sıfır olduğunda alveole hava gelmez ancak kan akımı sürer; bu şant benzeri eşleşmedir.
Alveoler ventilasyon için doğru ifade hangisidir?
- A) Tidal hacim × arter basıncı
- B) Vital kapasite + rezidüel hacim
- C) Rezidüel hacim × kalp hızı
- D) (Tidal hacim − ölü boşluk hacmi) × solunum sayısı
- E) Tidal hacim ÷ solunum sayısı
Doğru cevap: D
Çözüm: Ölü boşluğa giden hava alveoler gaz alışverişine katılmadığı için etkin ventilasyondan çıkarılır.
Oksijen–hemoglobin ayrışma eğrisini sağa kaydıran değişiklik hangisidir?
- A) Doku sıcaklığının artması
- B) H⁺ konsantrasyonunun azalması
- C) PaCO₂ değerinin azalması
- D) 2,3-BPG düzeyinin azalması
- E) Hemoglobin afinitesinin doğrudan artması
Doğru cevap: A
Çözüm: Isı artışı hemoglobinin O₂ afinitesini azaltarak ayrışma eğrisini sağa kaydırır.
Taşikardinin sol ventrikül koroner perfüzyonunu olumsuz etkileyebilmesinin başlıca nedeni hangisidir?
- A) Her taşikardide kalp debisinin sıfıra inmesi
- B) Koroner akımın yalnız pulmoner venlerden sağlanması
- C) Diyastol süresinin kısalması
- D) Aort kapaklarının diyastolde tamamen kaybolması
- E) Miyokardın yalnızca sistolde perfüze edilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sol ventrikül koroner kan akımı ağırlıklı olarak diyastolde olduğundan diyastol kısalması perfüzyon süresini azaltabilir.
Tidal hacim 500 mL, ölü boşluk 150 mL ve solunum sayısı 12/dk ise alveoler ventilasyon kaç L/dk’dır?
- A) 4,2 L/dk
- B) 6,0 L/dk
- C) 1,8 L/dk
- D) 3,0 L/dk
- E) 5,0 L/dk
Doğru cevap: A
Çözüm: (500−150)×12=4200 mL/dk=4,2 L/dk. Dakika ventilasyonu 6 L/dk’dır.
Tip II pnömosit kaynaklı sürfaktan miktarı belirgin azaldığında hangi akciğer mekaniği değişikliği beklenir?
- A) Alveol duvarının gaz geçirmez hâle gelmesi
- B) Akciğer içi suyun yalnızca artması
- C) Yüzey geriliminin artması ve alveol kollaps eğiliminin yükselmesi
- D) Kompliyansın zorunlu sonsuz olması
- E) Yüzey geriliminin sıfırlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Sürfaktan yüzey gerilimini düşürerek alveol stabilitesini destekler; eksikliği kollaps eğilimini artırır.
Ventilasyonu sürüp perfüzyonu olmayan alveol için V/Q oranı hangi sınıra yaklaşır?
- A) Sıfıra
- B) Hacim ölçümünü gösterdiği için tanımsız olmayan 0,5 değerine
- C) Daima bire tam olarak eşit
- D) Sonsuza (çok yüksek değerlere)
- E) Negatif değerlere
Doğru cevap: D
Çözüm: Q sıfıra yaklaşırken V korunuyorsa V/Q çok büyür; ölü boşluk benzeri ventilasyon oluşur.
Karbon dioksit üretimi sabitken alveoler ventilasyon belirgin azalırsa PaCO₂ yönünden tipik ilk beklenti nedir?
- A) PaCO₂ yalnız hemoglobin yüzdesine eşitlenir
- B) PaCO₂ artar
- C) PaCO₂ her durumda sıfıra iner
- D) PaCO₂ zorunlu olarak azalır
- E) PaCO₂ değişimi fizyolojik olarak olanaksızdır
Doğru cevap: B
Çözüm: Alveoler ventilasyon ile PaCO₂ yaklaşık ters ilişkilidir; hipoventilasyonda CO₂ tutulur.
Santral kemoreseptörlerin ventilasyon kontrolünde başlıca algıladığı değişim hangisidir?
- A) Arteriyel glukozun doğrudan düşmesi
- B) CO₂’nin BOS pH’sı üzerinden oluşturduğu H⁺ değişimi
- C) Arter PO₂’sinin reseptöre doğrudan bağlanması
- D) Plazma albumininin molekül ağırlığı
- E) Aldosteronun renal ENaC’yi doğrudan açması
Doğru cevap: B
Çözüm: CO₂ kan–beyin bariyerinden geçip BOS’ta H⁺ oluşmasına yol açarak santral kemoreseptörleri etkiler.
Sağlıklı alveollerin bir bölümünde ventilasyon korunurken damar embolisi ile perfüzyon durursa, bu bölge için hangi değişim ve sonuç beklenir?
- A) Bu bölgedeki CO₂ atılımı normal perfüzyonla sürer
- B) Tüm akciğerin TLC değeri otomatik olarak ikiye katlanır
- C) V/Q sıfıra iner ve gerçek şant oluşur
- D) V/Q çok yükselir ve fizyolojik ölü boşluk etkisi artar
- E) Alveoler ventilasyon zorunlu sıfırlanır
Doğru cevap: D
Çözüm: Embolize bölgede perfüzyon yokken ventilasyon sürerse V/Q yüksek ve alveoler ölü boşluk artmış olur.
Obstrüktif ve restriktif ventilatuvar bozuklukları ayırt ederken hangi bulgu çifti en uygundur?
- A) Obstrüksiyonda FEV₁/FVC yükselir; restriksiyonda TLC yükselir
- B) Obstrüksiyonda TLC zorunlu düşük; restriksiyonda FEV₁/FVC her zaman düşük
- C) Her iki durum yalnız tepe ekspiratuvar akımdan kesin tanınır
- D) Her ikisinde rezidüel hacim kesin sıfır
- E) Obstrüksiyonda FEV₁/FVC düşük; restriksiyonda TLC düşük
Doğru cevap: E
Çözüm: Obstrüksiyon hava akım sınırlaması ve düşük FEV₁/FVC ile; restriksiyon ölçülmüş düşük TLC ile tanımlanır.
pH 7,48; PaCO₂ 28 mmHg; HCO₃⁻ 20 mmol/L bulunan kişide hangi yorum öncelikle doğrudur?
- A) Primer respiratuvar asidoz ve HCO₃⁻ artışı
- B) Primer metabolik alkaloz ve PaCO₂ artışı
- C) Normal asit–baz dengesi
- D) Primer metabolik asidoz ve PaCO₂ artışı
- E) Primer respiratuvar alkaloz ve beklenen yönde HCO₃⁻ azalması
Doğru cevap: E
Çözüm: Alkalemide PaCO₂ düşük olması primer respiratuvar alkaloz yönündedir; düşük HCO₃⁻ kompansasyona uygun olabilir. Akut/kronik uygunluk için ek hesap gerekir.
Alveoler-kapiller zarın kalınlığı artıp yüzey alanı azaldığında diğer değişkenler sabitken gaz difüzyonunun Fick ilkesine göre beklenen yönü nedir?
- A) Difüzyon mesafesi değişimi hiçbir etki oluşturmaz
- B) Gaz akımı yalnız kardiyak hıza bağlı sabit kalır
- C) Difüzyon kapasitesi azalır
- D) Difüzyon kapasitesi yüzey alanından bağımsız biçimde artar
- E) Membran kalınlığı arttıkça O₂ difüzyonu artar
Doğru cevap: C
Çözüm: Fick yasasında difüzyon yüzey alanıyla doğru, kalınlıkla ters ilişkilidir; her iki değişim kapasiteyi düşürür.
Yüksek irtifa etkisiyle belirgin hipoksemi geliştiğinde periferik kemoreseptörlerin uyarılması hangi ilk solunumsal–asit-baz yanıtına neden olabilir?
- A) Hiperventilasyon → PaCO₂ azalması → respiratuvar alkaloz eğilimi
- B) Akciğer sürfaktanının tamamen kaybolması → pH değişiminin olmaması
- C) Ventilasyonun tamamen kesilmesi → solunumsal pH artışı
- D) AQP2 kaybı → PaCO₂ artışı → primer metabolik asidoz
- E) Hipoventilasyon → PaCO₂ artışı → metabolik alkaloz
Doğru cevap: A
Çözüm: Hipoksi periferik kemoreseptörleri uyarıp alveoler ventilasyonu artırabilir; CO₂ azalması alkaloz yönünde etki eder.
Başka değişkenler sabitken orta dereceli efferent arteriol daralmasının glomerüler basınç ve renal plazma akımı üzerine tipik etkisi hangisidir?
- A) Glomerüler kapiller basınçta azalış, renal plazma akımında artış
- B) Glomerüler kapiller basınçta artış, renal plazma akımında azalma
- C) Her iki parametrede kesin artış
- D) Her iki parametrenin her durumda sabit kalması
- E) Renal plazma akımının sıfırlanmasıyla GFR’nin zorunlu artması
Doğru cevap: B
Çözüm: Efferent çıkış direnci artınca glomerüler kapiller basınç yükselirken toplam renal akım düşebilir; GFR yanıtı daralma düzeyine bağlıdır.
İnülin klirensi 100 mL/dk, kreatinin klirensi 115 mL/dk ölçülen kişide bu farkı fizyolojik olarak hangi özellik açıklayabilir?
- A) Kreatininin yalnız karaciğerden atılması
- B) Kreatininin glomerüler filtrasyonuna ek tübüler sekresyonu olması
- C) İnülinin geniş ölçüde geri emilmesi
- D) Kreatininin albümine tamamen bağlanıp filtrelenememesi
- E) İnülinin büyük oranda tübüllerden sekrete edilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kreatininin küçük miktarda tübüler sekresyonu klirensini inülinle ölçülen gerçek GFR’nin üstüne çıkarabilir.