Glomerüler filtrasyon hızının referans ölçümünde kullanılan ideal belirteç hangisidir?
- A) Safra asidi
- B) Albumin
- C) Hemoglobin
- D) İnülin
- E) İnsülin
Doğru cevap: D
Çözüm: İnülin serbest filtrelenir, tübüler geri emilime veya sekresyona anlamlı şekilde uğramaz; klirensi GFR ile eşleşir.
Henle kulpunun kalın çıkan kolunda NaCl geri emiliminden sorumlu başlıca taşıyıcı hangisidir?
- A) ENaC
- B) SGLT1
- C) NKCC2
- D) NCC
- E) AQP2
Doğru cevap: C
Çözüm: Kalın çıkan kolun apikal Na⁺-K⁺-2Cl⁻ ortak taşıyıcısı NKCC2, NaCl geri emilimini sağlar.
Henle kulpunun ince inen kolunun temel geçirgenlik özelliği hangisidir?
- A) Aldosteronla düzenlenen ENaC varlığı
- B) Suya yüksek geçirgenlik
- C) Sodyum pompalayan NKCC2 yoğunluğu
- D) Suya tamamen kapalı olması
- E) Yalnız proteinlere geçirgenlik
Doğru cevap: B
Çözüm: İnen ince kol suyu ozmotik gradyan boyunca geçirir; medüller yoğunlaştırma sistemine katkı verir.
ADH, toplayıcı kanalda su geri emilimini öncelikle hangi protein üzerinden artırır?
- A) NCC
- B) Aquaporin-2 (AQP2)
- C) Na⁺/H⁺ değiştirici
- D) Na⁺/glukoz kotransporteri
- E) NKCC2
Doğru cevap: B
Çözüm: V2 reseptör aktivasyonu AQP2 kanallarının apikal membrana yerleşimini artırır.
Aldosteronun başlıca hücrelerdeki tipik net etkisi hangisidir?
- A) Su kanallarını AQP2 üzerinden doğrudan açmak
- B) Na⁺ geri emilimini tamamen durdurmak
- C) Na⁺ geri emilimini ve K⁺ sekresyonunu artırmak
- D) Glomerüler kapillerleri filtrelemeye kapatmak
- E) K⁺ sekresyonunu her koşulda sıfırlamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Aldosteron ENaC ve bazolateral Na⁺/K⁺-ATPazı destekleyerek distal Na⁺ geri emilimi ve K⁺ sekresyonunu artırabilir.
Metabolik asidozda primer kan gazı değişikliği hangisidir?
- A) Plazma HCO₃⁻ düzeyinde azalma
- B) PaCO₂ değerinde primer artış
- C) Tidal hacmin mutlaka sıfıra inmesi
- D) Serum Na⁺ düzeyinin kesin iki katına çıkması
- E) Hemoglobin konsantrasyonunda zorunlu artış
Doğru cevap: A
Çözüm: Metabolik asidozun temel özelliği bikarbonat azalmasıdır; solunumsal kompansasyonda PaCO₂ azalabilir.
Sistolik arter basıncı 120, diyastolik basınç 80 mmHg olan kişide dinlenim yaklaşımıyla MAP yaklaşık kaç mmHg’dır?
- A) 93 mmHg
- B) 40 mmHg
- C) 60 mmHg
- D) 120 mmHg
- E) 80 mmHg
Doğru cevap: A
Çözüm: MAP≈DBP+(SBP−DBP)/3=80+40/3≈93 mmHg.
Başka değişkenler sabitken afferent arteriolde belirgin vazokonstriksiyon hangi renal etkiyi oluşturur?
- A) Böbrekte tüm tübüler sekresyonu anında iki katına çıkarma
- B) Renal kan/plazma akımını ve GFR’yi azaltma eğilimi
- C) Glomerüler hidrostatik basıncı her durumda yükseltme
- D) İdrar akımını fiziksel olarak sıfırlama
- E) GFR’yi zorunlu artırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Afferent direncin artması glomerüle gelen akımı ve glomerüler kapiller basıncı azaltarak GFR’yi düşürebilir.
İdrar konsantrasyonu 30 mg/mL, plazma konsantrasyonu 1 mg/mL, idrar akımı 2 mL/dk olan maddenin klirensi kaç mL/dk’dır?
- A) 90 mL/dk
- B) 30 mL/dk
- C) 120 mL/dk
- D) 60 mL/dk
- E) 15 mL/dk
Doğru cevap: D
Çözüm: C=(U×V)/P=(30×2)/1=60 mL/dk.
Renin salgısının artması için aşağıdakilerden hangisi uygun fizyolojik uyarıdır?
- A) Damar içi volümün bariz artması
- B) Böbrek perfüzyon basıncının belirgin yükselmesi
- C) Anjiyotensin II’nin tek başına geribildirimi artırması
- D) Jukstaglomerüler hücrede β₁ uyarısının azalması
- E) Makula densaya ulaşan NaCl sunumunun azalması
Doğru cevap: E
Çözüm: Düşük distal NaCl sunumu makula densa aracılığıyla renin salımını destekler.
ADH salınımı belirgin yükselirse intakt medüller ozmotik gradyanda toplayıcı kanal yanıtı hangisidir?
- A) Su geri emilimi artar, idrar hacmi azalabilir
- B) Her durumda hipotonik idrar hacmi artar
- C) Suya geçirgenlik tamamen ortadan kalkar
- D) AQP2 apikal membranda azalır
- E) NaCl NKCC2 ile doğrudan toplayıcı kanalda pompalanır
Doğru cevap: A
Çözüm: ADH V2 üzerinden AQP2 yerleşimini artırarak su geçirgenliğini yükseltir; idrar daha konsantre olabilir.
Kalın çıkan Henle kolunun idrar yoğunlaştırma mekanizmasındaki ayırt edici rolü hangisidir?
- A) NaCl geri emerken suya düşük geçirgenlik göstermesi
- B) Öncelikle süzülmüş glukozu geri emmesi
- C) Yalnız HCO₃⁻ sekresyonuyla çalışması
- D) AQP2’yi ADH olmadan sürekli açık tutması
- E) Glomerüler protein filtrasyonunu başlatması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kalın çıkan kol NKCC2 aracılığıyla tuzu geri emer ve suya düşük geçirgenliği sayesinde medüller gradyanı güçlendirir.
Arter pH 7,30, PaCO₂ 30 mmHg, HCO₃⁻ 15 mmol/L ise primer bozukluk için en uygun yorum hangisidir?
- A) Primer metabolik alkaloz; hiperventilasyon
- B) Metabolik asidoz; solunumsal kompansasyon yönünde PaCO₂ düşüklüğü
- C) Primer respiratuvar asidoz; böbrek kompansasyonu yok
- D) Primer respiratuvar alkaloz; HCO₃⁻ yükselmesi
- E) Normal asit–baz durumu
Doğru cevap: B
Çözüm: Asidemiyle birlikte bikarbonat düşüktür; düşük PaCO₂ uygun yönde solunumsal yanıtı gösterir. Beklenen kompansasyon miktarı ayrıca hesaplanabilir.
Düşük plazma konsantrasyonunda PAH klirensinin gerçek renal plazma akımından biraz düşük bulunmasının temel nedeni hangisidir?
- A) PAH’ın tamamen proteinlere bağlanıp salgılanamaması
- B) PAH’ın glomerüler bazal membranı hiç geçememesi
- C) PAH ekstraksiyon oranının %100 olmaması
- D) PAH’ın glomerülde hiçbir zaman filtrelenmemesi
- E) PAH’ın yalnız böbrek dışı dokularda sentezlenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: PAH böbrekten geçişte büyük ölçüde uzaklaştırılır fakat ekstraksiyon tam değildir; klirensi etkili RPF’yi verir.
Makula densaya NaCl sunumunun artmasıyla tubuloglomerüler geri bildirim etkinleşirse genellikle hangi yanıt beklenir?
- A) Toplayıcı kanalda AQP2’nin doğrudan parçalanması
- B) Glomerüler basıncın her koşulda iki katına çıkması
- C) Afferent arteriolde tam gevşeme ve GFR’nin koşulsuz artması
- D) Renin salımının yalnız artması ve tüm kapillerlerin açılması
- E) Afferent arteriolde daralma eğilimi ve tek nefron GFR’sinde azalma
Doğru cevap: E
Çözüm: Yüksek NaCl sunumu makula densa–ATP/adenozin yolaklarıyla afferent tonusu artırabilir ve GFR’yi düşürmeye yönelir.
Hangi seçenek Henle kulpunun segment farklılığını ve idrarın konsantre edilmesini doğru açıklar?
- A) İnen kol NKCC2 ile suyu dışarı pompalar, çıkan kol glukoz geri emer
- B) İnen kol tüm nefron filtrasyonunu doğrudan başlatır
- C) Kalın çıkan kol yalnız ADH’ye bağlı AQP2 ile çalışır
- D) İki segmentin su ve NaCl geçirgenliği tamamen aynıdır
- E) İnen kol suya geçirgen, kalın çıkan kol ise NaCl geri emip suyu sınırlı geçirir
Doğru cevap: E
Çözüm: Karşı akım çoğaltımında çıkan koldan tuz çıkarken su tutulur; inen kolun su geçirgenliği interstisyel gradyanla ilişkilidir.
Aldosteron yüksekliğinde distal Na⁺ geri emiliminin artmasına bağlı hangi iyon değişimi daha olasıdır?
- A) İdrar K⁺ miktarının mutlaka sıfır olması
- B) Distal K⁺ sekresyonunun tamamen engellenmesi
- C) Toplayıcı kanalda tüm Na⁺ geri emiliminin durması
- D) Distal K⁺ sekresyonunun artması ve hipokalemi eğilimi
- E) Filtrelenen potasyumun glomerülde kalıcı depolanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Aldosteron başlıca hücrede ENaC etkinliğini artırır; lümen negatifliği ve K⁺ kanalları K⁺ sekresyonunu kolaylaştırır.
İdrar konsantrasyonu 15 mmol/L, plazma konsantrasyonu 0,5 mmol/L, idrar akımı 1,5 mL/dk olan maddenin klirensi kaç mL/dk’dır?
- A) 75 mL/dk
- B) 50 mL/dk
- C) 20 mL/dk
- D) 45 mL/dk
- E) 30 mL/dk
Doğru cevap: D
Çözüm: C=(U×V)/P=(15×1,5)/0,5=45 mL/dk. Birim dönüşümleri tutarlı tutulmalıdır.
Toplayıcı kanal başlıca hücresinde V2 reseptör blokajı olduğunda medüller ozmotik gradyan korunsa bile hangi değişim beklenir?
- A) Apikal AQP2 yerleşiminin azalması ve serbest su atılımının artması
- B) İdrar konsantrasyonunun mutlaka maksimuma çıkması
- C) Glomerüler filtrasyon bariyerindeki podositlerin kaybolması
- D) Kalın çıkan kolda NKCC2’nin AQP2’ye dönüşmesi
- E) ENaC’nin aldosterondan bağımsız zorunlu iki katına çıkması
Doğru cevap: A
Çözüm: ADH–V2–cAMP yolu AQP2 apikal yerleşimini sağlar. V2 blokajı toplayıcı kanalın suya geçirgenliğini azaltır.
Uzamış metabolik asidoza böbreğin uyumunda net asit atılımını artıran en önemli süreçlerden biri hangisidir?
- A) α-interkale hücre H⁺ sekresyonunun tamamen kesilmesi
- B) Filtrelenen bikarbonatın tamamının idrarla kaybı
- C) Böbrekte tüm fosfat tamponlarının ortadan kalkması
- D) Amonyum (NH₄⁺) üretimi ve idrarla atılımının artması
- E) İdrardaki asit yükünün zorunlu sıfırlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Amonyagenezle NH₄⁺ atılımı, H⁺ uzaklaştırılması ve yeni HCO₃⁻ kazancı kronik asidoza yanıtın temel bileşenidir.