Bağırsak düz kas motilitesinin yerel kontrolünde ağırlıklı görev yapan enterik pleksus hangisidir?
- A) Miyenterik (Auerbach) pleksus
- B) Dorsal kök ganglionu
- C) Olfaktör bulbus
- D) Karotis sinüs cisimciği
- E) Submukozal (Meissner) pleksus
Doğru cevap: A
Çözüm: Auerbach pleksusu düz kasların motilite düzenlenmesinde özellikle önemlidir; Meissner daha çok mukoza salgılarıyla ilişkilidir.
Tükürük bezinin asiner hücrelerinden ilk salgılanan primer sıvının tipik tonisitesi nasıldır?
- A) Plazmaya yaklaşık izotoniktir
- B) Tüm iyonları sıfırdır
- C) Saf proteinden oluşur, su içermez
- D) Plazmadan her zaman iki kat hipotoniktir
- E) Daima belirgin hipertoniktir
Doğru cevap: A
Çözüm: Asinüsler yaklaşık izotonik primer sıvı üretir; kanalların modifikasyonu son tükürüğü genellikle hipotonik yapar.
Son tükürüğün genellikle hipotonik olmasının temel nedeni hangisidir?
- A) Duktal NaCl geri emilimine karşın su geçirgenliğinin sınırlı olması
- B) Asiner hücrelerin yalnız saf su salgılaması
- C) Duktal hücrelerin tüm iyonları lümene eklemesi
- D) Tükürüğün kalın çıkan Henle kolundan geçmesi
- E) Duktal su geri emiliminin NaCl’den çok daha yüksek olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Tükürük kanalları NaCl geri emerken suyu görece az geçirdiği için lümendeki sıvı hipotonikleşir.
Parotis bezinin parasempatik salgı uyarısında hangi kraniyal sinir görev alır?
- A) N. glossopharyngeus (IX)
- B) N. hypoglossus (XII)
- C) N. accessorius (XI)
- D) N. trigeminus (V) doğrudan parasempatik köken
- E) N. opticus (II)
Doğru cevap: A
Çözüm: Parotis sekretomotor parasempatiği IX üzerinden otik gangliona gelir; postganglionik lifler aurikulotemporal sinire katılır.
Midedeki HCl ve intrinsik faktör salgısının başlıca kaynağı hangisidir?
- A) G hücresi
- B) Şef hücre
- C) D hücresi
- D) Paneth hücresi
- E) Pariyetal hücre
Doğru cevap: E
Çözüm: Pariyetal hücre asit ve intrinsik faktör salgılar; şef hücre pepsinojen salgılar.
Mide şef (baş) hücrelerinin başlıca salgı ürünü nedir?
- A) İntrinsik faktör
- B) Bikarbonattan zengin pankreas özsuyu
- C) Gastrin
- D) Somatostatin
- E) Pepsinojen
Doğru cevap: E
Çözüm: Şef hücre pepsinojen salgılar; asit ortamında aktif pepsine dönüşebilir.
Duodenuma asidik kimus gelmesine yanıt olarak pankreas bikarbonat salgısını özellikle hangi hormon artırır?
- A) Prolaktin
- B) Glukagon
- C) Melatonin
- D) Motilin
- E) Sekretin
Doğru cevap: E
Çözüm: Duodenum S hücrelerinden salgılanan sekretin pankreas duktal bikarbonatlı sıvı salgısını uyarır.
Tükürük akım hızı belirgin arttığında duktal iyon düzenlemesine kalan sürenin azalması hangi sonuca yol açabilir?
- A) Kanalların su geçirgenliğinin sınırsız artması
- B) Asiner primer sıvının tamamen proteinsiz kalması
- C) Son tükürükte Na⁺ ve Cl⁻ derişiminin yükselme eğilimi
- D) Tükürükte tüm bikarbonatın yok olması
- E) Son tükürüğün mutlaka daha hipotonik hâle gelmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Hızlı akışta duktal NaCl geri emilim modifikasyonu daha az tamamlanabilir; final Na⁺/Cl⁻ genellikle yükselir.
Ağız kuruluğuna yol açan atropin kullanımında salgı azalmasının doğrudan reseptör düzeyindeki açıklaması hangisidir?
- A) SGLT1 taşıyıcısının doğrudan bloke edilmesi
- B) H₂ histamin reseptörlerinin aktive edilmesi
- C) Muskarinik asetilkolin reseptörlerinin bloke edilmesi
- D) V2 vasopressin reseptörlerinin sürekli açılması
- E) β hücrede KATP kanallarının kapanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Atropin muskarinik reseptör antagonisti olduğundan parasempatik kolinerjik tükürük salgısını azaltır.
Submandibular bezin preganglionik parasempatik sekretomotor lifleri hangi kraniyal sinirden köken alır?
- A) N. opticus (II)
- B) N. facialis (VII)
- C) N. glossopharyngeus (IX) parotis yolu
- D) N. accessorius (XI)
- E) N. hypoglossus (XII)
Doğru cevap: B
Çözüm: Submandibular/sublingual bezlerin preganglionik parasempatiği VII üzerinden submandibular gangliona uzanır.
Mide asit salgısını uyaran histaminin temel kaynağı ve hedef reseptörü hangi ikilidir?
- A) Şef hücre – beta adrenerjik reseptör
- B) D hücresi – insülin reseptörü
- C) Goblet hücresi – V2 reseptörü
- D) ECL hücresi – pariyetal hücre H₂ reseptörü
- E) G hücresi – pariyetal M1 reseptörü
Doğru cevap: D
Çözüm: Histamin enterochromaffin-like (ECL) hücreden salgılanır; pariyetal hücre H₂ reseptörü üzerinden asit salgısını uyarır.
Midedeki somatostatin salgısını sağlayan D hücresi aktivasyonu hangi yanıtı destekler?
- A) Gastrin ve asit salgısında baskılanma
- B) G hücrelerinin sınırsız gastrin salması
- C) Pariyetal proton pompasının doğrudan aşırı aktive olması
- D) Baş hücrelerden insülin salgısı
- E) Pankreasta tüm enzimlerin tamamen tükürüğe yönlendirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Somatostatin gastrin ve histamin gibi uyarıcı yolları inhibe ederek asit salgısına fren oluşturur.
Yağ içeriği yüksek bir öğünün duodenuma geçişinde beklenen fizyolojik düzenleme hangisidir?
- A) Sekretinin glukoz taşıyıcısı GLUT4’ü doğrudan kapatması
- B) CCK artışıyla safra kesesi kasılması ve mide boşalmasının yavaşlaması
- C) Tüm pankreatik enzim salgısının baskılanması
- D) Gastrinin yağ emilimini terminal ileumda tek başına durdurması
- E) Motilinin öğün sonrası zorunlu MMC artışı oluşturması
Doğru cevap: B
Çözüm: Duodenal yağ CCK salınımını uyarır; safra kesesi kontraksiyonu ve mide boşalmasının yavaşlaması beklenir.
Duodenal enteropetidazın sindirimdeki temel görevi hangisidir?
- A) Tükürük amilazını gastrine dönüştürmek
- B) Tripsinojeni tripsine dönüştürerek proteaz aktivasyonunu başlatmak
- C) İnsülini kanala geri emmek
- D) Pepsini intrinsik faktöre çevirmek
- E) Safra asitlerini doğrudan parçalamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Enteropetidaz tripsinojenin aktif tripsine dönüşümünü başlatır; tripsin ek zimojenleri aktive edebilir.
Parotis bezi uyarılmasını takiben asiner sekresyon korunurken kanal epitelinde NaCl geri emilimi azalırsa son tükürük için en doğrudan beklenen değişiklik hangisidir?
- A) Tükürükte Na⁺ konsantrasyonunun sıfıra inmesi
- B) Primer sıvının tam hipertonik hâle gelmesi
- C) Su geçirgenliğinin zorunlu sınırsız artması
- D) NaCl derişiminin artması ve hipotonikliğin azalması
- E) Salgının zorunlu saf suya dönüşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Duktal tuz geri emilimi azaldığında son tükürük daha fazla NaCl içerir ve plazmaya göre hipotonikliği azalabilir.
Antimuskarinik ilaç alan hastada yemek sırasında tükürük hacmi belirgin düşmüştür. Hangi hücre içi sinyal yolunun baskılanması bu bulguyu en doğrudan açıklar?
- A) V2–Gs–cAMP aracılı AQP2 artışı
- B) M3–Gq–IP₃ aracılı hücre içi Ca²⁺ artışının azalması
- C) β hücre KATP kapanmasının uyarılması
- D) H₂–Gs–cAMP yolunun pariyetal hücrede artması
- E) PTH1 reseptörü üzerinden renal fosfatürinin artması
Doğru cevap: B
Çözüm: Asiner kolinerjik M3 uyarısı PLC–IP₃ ve Ca²⁺ yoluyla sıvı sekresyonunu destekler; antimuskarinik ilaç bu yolu baskılar.
Parotis bezinin parasempatik sekresyonunda preganglionik liflerin sinaps yaptığı ganglion ve postganglionik liflerin izlediği sinir hangisidir?
- A) Dorsal kök ganglionu – n. opticus
- B) Otik ganglion – n. auriculotemporalis
- C) Submandibular ganglion – n. hypoglossus
- D) Pterygopalatin ganglion – n. olfactorius
- E) Siliyer ganglion – n. lingualis
Doğru cevap: B
Çözüm: IX. sinirden gelen preganglionik lifler otik ganglionda sinaps yapar, postganglionikler aurikulotemporal sinir boyunca parotise ulaşır.
Yemek öncesi vagal uyarı artışıyla mide asit salgısı artmıştır. Asetilkolinin pariyetal hücredeki temel reseptörü hangisidir?
- A) Mineralokortikoid nükleer reseptörü
- B) Muskarinik M3 reseptörü
- C) Vasopressin V2 reseptörü
- D) Histamin H₂ reseptörü
- E) Nikotinik Nn reseptörü tek başına
Doğru cevap: B
Çözüm: Pariyetal hücrenin kolinerjik uyarımı M3 reseptörü üzerinden gerçekleşir; histamin H₂ ve gastrin CCK-B üzerinden etkilidir.
G hücresinin gastrin salgısı azalırken ECL hücresi histamin salımı ve pariyetal asit çıkışı da azalıyor. Bu üçlü baskılanma hangi parakrin hormonla açıklanabilir?
- A) İnhibin B
- B) Oksitosin
- C) Motilin
- D) GIP
- E) Somatostatin
Doğru cevap: E
Çözüm: Mide D hücresi somatostatini gastrin ve histamin salımını baskılayarak asit salgısını azaltır.
Pankreas duktal epitelinden bikarbonatlı sıvı sekresyonunu uyarırken aynı anda midenin asit yüküne karşı duodenal pH savunmasını güçlendiren eşleşme hangisidir?
- A) Glukoz – Leydig hücresi – LH
- B) Yağ asitleri – G hücresi – gastrin
- C) Asidik kimus – S hücresi – sekretin
- D) Hiperkalsemi – β hücresi – insülin
- E) Alkali kimus – adrenal medulla – aldosteron
Doğru cevap: C
Çözüm: Duodenumdaki asit S hücrelerini uyarır; sekretin pankreas bikarbonat salgısını artırarak nötralizasyona katkı verir.