Pankreas asiner enzim salgısını ve safra kesesi kontraksiyonunu en belirgin destekleyen hormon hangisidir?
- A) Aldosteron
- B) TSH
- C) ADH
- D) Kolesistokinin (CCK)
- E) Eritropoietin
Doğru cevap: D
Çözüm: CCK özellikle duodenal yağ ve amino asitlere yanıtla salgılanır; pankreas enzimleri ve safra kesesi kasılmasını destekler.
Pankreas Langerhans adacığında insülin hangi hücreden salgılanır?
- A) Beta (β) hücresi
- B) PP hücresi
- C) Alfa (α) hücresi
- D) Delta (δ) hücresi
- E) Asiner hücre
Doğru cevap: A
Çözüm: İnsülin β hücrelerinden salgılanır; glukagon α hücrelerinin ürünüdür.
Pankreas alfa hücresinin temel hormon ürünü hangisidir?
- A) Oksitosin
- B) Prolaktin
- C) Kalsitonin
- D) İnsülin
- E) Glukagon
Doğru cevap: E
Çözüm: α hücreleri glukagon salgılayarak özellikle açlıkta hepatik glukoz üretimini destekler.
İnsüline yanıtla kas ve yağ hücresinin zarına daha fazla taşınan glukoz taşıyıcısı hangisidir?
- A) GLUT5
- B) AQP2
- C) NKCC2
- D) GLUT4
- E) SGLT1
Doğru cevap: D
Çözüm: İnsülinin GLUT4 translokasyonunu artırması kas ve yağda glukoz alımını destekler.
İyonize kalsiyum azaldığında salınımı artan paratiroid hormonu hangisidir?
- A) Gastrin
- B) Motilin
- C) Kalsitonin
- D) Melatonin
- E) PTH
Doğru cevap: E
Çözüm: Düşük iyonize Ca²⁺ paratiroid baş hücrelerinden PTH salgısını uyarır.
Kalsitriolün bağırsaktaki temel mineral emilim etkisi hangisidir?
- A) Her iki mineralin emilimini tümüyle durdurmak
- B) Tükürük kanalında NaCl geri emilimini engellemek
- C) Yalnız potasyum emilimini artırmak
- D) Pepsinojeni aktive etmek
- E) Kalsiyum ve fosfat emilimini artırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Aktif D vitamini, intestinal Ca²⁺ ve fosfat emilimini artırır.
Süt üretimini başlıca hangi hipofiz hormonu destekler?
- A) Oksitosin
- B) Glukagon
- C) TSH
- D) Prolaktin
- E) ADH
Doğru cevap: D
Çözüm: Prolaktin laktogenez/süt senteziyle; oksitosin süt ejeksiyonuyla ilişkilidir.
İntrinsik faktör–B₁₂ kompleksinin esas emilim bölgesi hangisidir?
- A) Mide korpusu
- B) Özofagus epiteli
- C) Terminal ileum
- D) Ağız vestibülü
- E) Kolon sigmoid bölümü
Doğru cevap: C
Çözüm: Vitamin B₁₂ intrinsik faktörle kompleks oluşturarak terminal ileumda reseptör aracılı emilir.
İnce bağırsak enterositinin apikal yüzünde fruktozun başlıca taşıyıcısı hangisidir?
- A) AQP2
- B) GLUT4
- C) SGLT1
- D) GLUT5
- E) NKCC2
Doğru cevap: D
Çözüm: Fruktoz apikal GLUT5 ile kolaylaştırılmış difüzyonla alınır; glukoz/galaktoz SGLT1 ile taşınır.
Bağırsaktan glukoz ve galaktoz girişinde Na⁺ elektrokimyasal gradyanını kullanan taşıyıcı hangisidir?
- A) GLUT5
- B) ENaC
- C) GLUT4
- D) CFTR tek başına
- E) SGLT1
Doğru cevap: E
Çözüm: SGLT1 sekonder aktif Na⁺-glukoz/galaktoz kotransportu yapar; enerji Na⁺ gradyanından gelir.
Beta hücresinde artan glukoz metabolizmasının insülin salımına yol açan ilk temel elektriksel etkisi nedir?
- A) Voltaja duyarlı Ca²⁺ kanallarının ortadan kalkması
- B) KATP kanallarının daha çok açılıp hiperpolarizasyon yapması
- C) GLUT4’ün beta hücrede tek başına insülini yıkması
- D) Hücreye Ca²⁺ girişinin sonsuza dek durması
- E) ATP-duyarlı K⁺ kanallarının kapanmasına bağlı depolarizasyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Glukoz metabolizması ATP/ADP oranını artırır; KATP kapanır, hücre depolarize olup Ca²⁺ kanallarını açar.
Aynı plazma glukoz artışı sağlandığında oral yoldan glukoz verilmesi IV yola göre daha fazla insülin oluşturuyorsa başlıca açıklama hangisidir?
- A) PTH’nin pankreas enzimlerini tamamen baskılaması
- B) Yalnız ADH artışının beta hücreleri uyarması
- C) Renal glukoz filtrasyonunun her koşulda durması
- D) İntrinsik faktörün insüline dönüşmesi
- E) GIP ve GLP-1 aracılı inkretin yanıtı
Doğru cevap: E
Çözüm: Oral besin alımı gastrointestinal inkretin salınımını uyararak glukoza bağımlı insülin yanıtını güçlendirir.
Primer hipotiroidide tiroid bezinden T₄ üretimi azaldığında negatif geri bildirim nedeniyle hangi hormon profili daha olasıdır?
- A) Serbest T₄ değişmeden ACTH sıfırlanması
- B) Serbest T₄ düşük, PTH zorunlu sıfır
- C) Serbest T₄ düşük, TSH yüksek
- D) Serbest T₄ yüksek, TSH düşük
- E) Serbest T₄ yüksek, TSH yüksek ve hiç geri bildirim olmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Primer tiroid yetmezliğinde periferik hormon azalınca hipofiz TSH salınımı genellikle artar.
Pankreas proteazlarının çoğu inaktif zimogen olarak sekrete edilir. İnce bağırsakta proteolitik aktivasyonu başlatan temel olay hangisidir?
- A) Safra asitlerinin pepsinojeni insüline çevirmesi
- B) Fırçamsı kenar enteropetidazının tripsinojeni tripsine çevirmesi
- C) CCK’nin tüm zimojenleri pankreas içinde aktif hâle getirmesi
- D) GLUT5’in kimotripsini bağırsak lümeninden emmesi
- E) Mide HCl’sinin tripsini sekretine dönüştürmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Duodenal enteropetidaz tripsinojeni aktive eder; oluşan tripsin diğer pankreatik zimojenleri aktive eder.
Safra asitlerinin terminal ileumdan emilimi ciddi ölçüde bozulmuş hastada yağ emilimi hangi temel nedenle etkilenebilir?
- A) Misel oluşumuna katılan safra asidi havuzunun azalması
- B) Mide pariyetal hücre sayısının zorunlu artması
- C) GLUT4 taşıyıcısının lümene taşınması
- D) Pankreasın tüm proteazlarını bloke eden doğrudan inhibitör olmaları
- E) İntrinsik faktörün tiroid hormonuna dönüşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Enterohepatik dolaşım bozulduğunda safra asidi havuzu azalabilir; özellikle yağ ve yağda çözünen vitaminlerin misel aracılı emilimi aksayabilir.
Apikal SGLT1 işlev kaybı gelişen ince bağırsak enterositinde, diğer taşıyıcılar sağlamken hangi emilim eşleşmesi en doğrudan bozulur?
- A) Na⁺ gradyanına bağlı glukoz ve galaktoz alımı
- B) Bazolateral GLUT2 üzerinden çıkışın tek başına artışı
- C) Misel aracılı yağ emiliminin doğrudan sıfırlanması
- D) GLUT5 üzerinden fruktoz alımı doğrudan ve özgül
- E) PepT1 üzerinden dipeptit taşınmasının yalnız artması
Doğru cevap: A
Çözüm: SGLT1 glukoz/galaktoz için apikal Na⁺-bağımlı taşıyıcıdır; fruktoz esas olarak GLUT5 kullanır.
Beta hücresinde ATP-duyarlı K⁺ kanallarının farmakolojik olarak açık tutulması, yüksek glukoz koşullarında insülin salgısını nasıl etkiler?
- A) Glukagonu doğrudan proinsüline dönüştürür
- B) KATP kapanmasını güçlendirip insülini mutlaka artırır
- C) Depolarizasyonu zorlaştırarak Ca²⁺ girişini ve insülin salgısını azaltır
- D) Hücre içine Ca²⁺ girişini hiçbir elektriksel değişim olmadan iki katına çıkarır
- E) Beta hücrede V2–AQP2 yolunu doğrudan uyarır
Doğru cevap: C
Çözüm: KATP açıklığı sürdükçe membran daha az depolarize olur, voltaj bağımlı Ca²⁺ kanalları daha az aktive olabilir.
Aynı glukoz düzeyinde oral glukozun IV glukozdan daha yüksek insülin oluşturduğu deneyde GLP-1 reseptör blokajı uygulanırsa hangi etki beklenebilir?
- A) İnkretin kaynaklı ek insülin yanıtının azalması
- B) Mide pariyetal hücresinde intrinsik faktörün artması
- C) PTH salımının doğrudan sıfırlanması
- D) Renal fosfat geri emiliminin yalnız bu nedenle kaybolması
- E) İnsülinin tüm koşullarda sınırsız artması
Doğru cevap: A
Çözüm: GLP-1 glukoza bağımlı insülin yanıtına katkı verdiği için reseptör blokajı oral-glukoz avantajını azaltabilir; GIP etkisi sürebilir.
Hipofizin ön lobunda ACTH salgısı azalmış bir hastada adrenal korteksin hangi hormon üretiminin belirgin azalması beklenebilir?
- A) Aldosteronun mutlaka tamamen sıfırlanması
- B) Tiroid kalsitonininin tümüyle kaybolması
- C) Kortizol
- D) Paratiroid PTH üretiminin artması
- E) Adrenal medulla adrenalin üretiminin tek başına sıfırlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: ACTH adrenal zona fasikülatada kortizol üretimi için önemlidir. Aldosteron başlıca RAAS ve K⁺ ile kontrol edilir.
Hipotalamo-hipofizer TRH–TSH–T₄ ekseninde tiroid hormonunun periferik düzeyi azaldığında sağlam negatif geri bildirim sisteminin yanıtı hangisidir?
- A) TSH’nin zorunlu sıfırlanması
- B) LH’nin mide asidini artırması
- C) TRH ve TSH salgısında artış eğilimi
- D) PTH salımının tümüyle durması
- E) ACTH’nin tiroid hormonu yerine geçmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Primer tiroid hormonu düşüşü hipotalamus ve ön hipofiz üzerindeki negatif geri bildirimi azaltarak TRH/TSH artışına neden olabilir.