Tükürük akım hızı belirgin arttığında duktal iyon düzenlemesine kalan sürenin azalması hangi sonuca yol açabilir?
- A) Kanalların su geçirgenliğinin sınırsız artması
- B) Asiner primer sıvının tamamen proteinsiz kalması
- C) Son tükürükte Na⁺ ve Cl⁻ derişiminin yükselme eğilimi
- D) Tükürükte tüm bikarbonatın yok olması
- E) Son tükürüğün mutlaka daha hipotonik hâle gelmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Hızlı akışta duktal NaCl geri emilim modifikasyonu daha az tamamlanabilir; final Na⁺/Cl⁻ genellikle yükselir.
Ağız kuruluğuna yol açan atropin kullanımında salgı azalmasının doğrudan reseptör düzeyindeki açıklaması hangisidir?
- A) SGLT1 taşıyıcısının doğrudan bloke edilmesi
- B) H₂ histamin reseptörlerinin aktive edilmesi
- C) Muskarinik asetilkolin reseptörlerinin bloke edilmesi
- D) V2 vasopressin reseptörlerinin sürekli açılması
- E) β hücrede KATP kanallarının kapanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Atropin muskarinik reseptör antagonisti olduğundan parasempatik kolinerjik tükürük salgısını azaltır.
Submandibular bezin preganglionik parasempatik sekretomotor lifleri hangi kraniyal sinirden köken alır?
- A) N. opticus (II)
- B) N. facialis (VII)
- C) N. glossopharyngeus (IX) parotis yolu
- D) N. accessorius (XI)
- E) N. hypoglossus (XII)
Doğru cevap: B
Çözüm: Submandibular/sublingual bezlerin preganglionik parasempatiği VII üzerinden submandibular gangliona uzanır.
Mide asit salgısını uyaran histaminin temel kaynağı ve hedef reseptörü hangi ikilidir?
- A) Şef hücre – beta adrenerjik reseptör
- B) D hücresi – insülin reseptörü
- C) Goblet hücresi – V2 reseptörü
- D) ECL hücresi – pariyetal hücre H₂ reseptörü
- E) G hücresi – pariyetal M1 reseptörü
Doğru cevap: D
Çözüm: Histamin enterochromaffin-like (ECL) hücreden salgılanır; pariyetal hücre H₂ reseptörü üzerinden asit salgısını uyarır.
Midedeki somatostatin salgısını sağlayan D hücresi aktivasyonu hangi yanıtı destekler?
- A) Gastrin ve asit salgısında baskılanma
- B) G hücrelerinin sınırsız gastrin salması
- C) Pariyetal proton pompasının doğrudan aşırı aktive olması
- D) Baş hücrelerden insülin salgısı
- E) Pankreasta tüm enzimlerin tamamen tükürüğe yönlendirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Somatostatin gastrin ve histamin gibi uyarıcı yolları inhibe ederek asit salgısına fren oluşturur.
Yağ içeriği yüksek bir öğünün duodenuma geçişinde beklenen fizyolojik düzenleme hangisidir?
- A) Sekretinin glukoz taşıyıcısı GLUT4’ü doğrudan kapatması
- B) CCK artışıyla safra kesesi kasılması ve mide boşalmasının yavaşlaması
- C) Tüm pankreatik enzim salgısının baskılanması
- D) Gastrinin yağ emilimini terminal ileumda tek başına durdurması
- E) Motilinin öğün sonrası zorunlu MMC artışı oluşturması
Doğru cevap: B
Çözüm: Duodenal yağ CCK salınımını uyarır; safra kesesi kontraksiyonu ve mide boşalmasının yavaşlaması beklenir.
Duodenal enteropetidazın sindirimdeki temel görevi hangisidir?
- A) Tükürük amilazını gastrine dönüştürmek
- B) Tripsinojeni tripsine dönüştürerek proteaz aktivasyonunu başlatmak
- C) İnsülini kanala geri emmek
- D) Pepsini intrinsik faktöre çevirmek
- E) Safra asitlerini doğrudan parçalamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Enteropetidaz tripsinojenin aktif tripsine dönüşümünü başlatır; tripsin ek zimojenleri aktive edebilir.
İntrinsik faktör–B₁₂ kompleksinin esas emilim bölgesi hangisidir?
- A) Mide korpusu
- B) Özofagus epiteli
- C) Terminal ileum
- D) Ağız vestibülü
- E) Kolon sigmoid bölümü
Doğru cevap: C
Çözüm: Vitamin B₁₂ intrinsik faktörle kompleks oluşturarak terminal ileumda reseptör aracılı emilir.
İnce bağırsak enterositinin apikal yüzünde fruktozun başlıca taşıyıcısı hangisidir?
- A) AQP2
- B) GLUT4
- C) SGLT1
- D) GLUT5
- E) NKCC2
Doğru cevap: D
Çözüm: Fruktoz apikal GLUT5 ile kolaylaştırılmış difüzyonla alınır; glukoz/galaktoz SGLT1 ile taşınır.
Bağırsaktan glukoz ve galaktoz girişinde Na⁺ elektrokimyasal gradyanını kullanan taşıyıcı hangisidir?
- A) GLUT5
- B) ENaC
- C) GLUT4
- D) CFTR tek başına
- E) SGLT1
Doğru cevap: E
Çözüm: SGLT1 sekonder aktif Na⁺-glukoz/galaktoz kotransportu yapar; enerji Na⁺ gradyanından gelir.
Beta hücresinde artan glukoz metabolizmasının insülin salımına yol açan ilk temel elektriksel etkisi nedir?
- A) Voltaja duyarlı Ca²⁺ kanallarının ortadan kalkması
- B) KATP kanallarının daha çok açılıp hiperpolarizasyon yapması
- C) GLUT4’ün beta hücrede tek başına insülini yıkması
- D) Hücreye Ca²⁺ girişinin sonsuza dek durması
- E) ATP-duyarlı K⁺ kanallarının kapanmasına bağlı depolarizasyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Glukoz metabolizması ATP/ADP oranını artırır; KATP kapanır, hücre depolarize olup Ca²⁺ kanallarını açar.
Aynı plazma glukoz artışı sağlandığında oral yoldan glukoz verilmesi IV yola göre daha fazla insülin oluşturuyorsa başlıca açıklama hangisidir?
- A) PTH’nin pankreas enzimlerini tamamen baskılaması
- B) Yalnız ADH artışının beta hücreleri uyarması
- C) Renal glukoz filtrasyonunun her koşulda durması
- D) İntrinsik faktörün insüline dönüşmesi
- E) GIP ve GLP-1 aracılı inkretin yanıtı
Doğru cevap: E
Çözüm: Oral besin alımı gastrointestinal inkretin salınımını uyararak glukoza bağımlı insülin yanıtını güçlendirir.
Primer hipotiroidide tiroid bezinden T₄ üretimi azaldığında negatif geri bildirim nedeniyle hangi hormon profili daha olasıdır?
- A) Serbest T₄ değişmeden ACTH sıfırlanması
- B) Serbest T₄ düşük, PTH zorunlu sıfır
- C) Serbest T₄ düşük, TSH yüksek
- D) Serbest T₄ yüksek, TSH düşük
- E) Serbest T₄ yüksek, TSH yüksek ve hiç geri bildirim olmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Primer tiroid yetmezliğinde periferik hormon azalınca hipofiz TSH salınımı genellikle artar.
ADH ve oksitosinin sentez–salım ilişkisini doğru belirten ifade hangisidir?
- A) Pankreas beta hücrelerinde üretilirler
- B) Ön hipofizde sentezlenip tiroidden salınırlar
- C) Paratiroid baş hücrelerinden kana verilirler
- D) Hipotalamusta sentezlenip nörohipofizden kana salınırlar
- E) Yalnız adrenal medullada sentezlenirler
Doğru cevap: D
Çözüm: İki nöropeptit hipotalamusta sentezlenir, aksonlarla arka hipofize taşınıp oradan salınır.
PTH artışı böbreğin proksimal tübülünde fosfat taşınmasını tipik olarak nasıl değiştirir?
- A) Glomerüler filtrasyonu anında sıfırlar
- B) İyonize kalsiyumu her koşulda azaltır
- C) Fosfat geri emilimini her zaman yüzde yüz yapar
- D) Fosfat geri emilimini azaltır, fosfat atılımını artırır
- E) Fosfatı yalnız idrar kanalında üretir
Doğru cevap: D
Çözüm: PTH proksimal tübüldeki Na⁺-fosfat ortak taşıyıcılarını baskılar; fosfatüri artar.
Akut respiratuvar alkalozda total serum kalsiyumu değişmemesine rağmen parestezi gelişmesinin olası mekanizması hangisidir?
- A) İyonize Ca²⁺ artışıyla sinir iletiminin tümüyle durması
- B) Midenin intrinsik faktör salgısını durdurması
- C) Albüminin Ca²⁺ bağlamasının artmasına bağlı iyonize kalsiyum düşüşü
- D) PTH’nin tüm hücrelerde anında sentezinin durması
- E) Albüminin tamamen yok olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Alkalozda albüminin bağlama bölgelerindeki H⁺ azalması Ca²⁺ bağlanmasını artırarak serbest kalsiyumu düşürebilir.
Kadın menstrual siklusunda ovulasyonu doğrudan tetikleyen hormonal olay hangisidir?
- A) LH pikinin ortaya çıkması
- B) Sürekli yüksek prolaktin salgısı
- C) TSH’nin tamamen sıfırlanması
- D) Kalsitoninin siklus boyunca değişmemesi
- E) Gastrinin luteal fazda yükselmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Östrojenin pozitif geri bildirimiyle LH piki oluşur; ovulasyon bu pikle tetiklenir.
Erkekte FSH’nin esas hedef hücresi ve ilişkili görevi hangi seçenekte doğrudur?
- A) Sertoli hücresi – spermatogenezin desteklenmesi
- B) Leydig hücresi – yalnız gastrin üretimi
- C) Miyenterik pleksus – ovulasyon
- D) Pariyetal hücre – androjen üretimi
- E) Adrenal medulla – B₁₂ emilimi
Doğru cevap: A
Çözüm: FSH Sertoli hücrelerini destekler; LH Leydig hücresi testosteron sentezini uyarır.
Dilin arka üçte birlik bölümünden gelen tat duyusu başlıca hangi kraniyal sinirle taşınır?
- A) N. trigeminus (V1)
- B) N. hypoglossus (XII)
- C) N. glossopharyngeus (IX)
- D) N. oculomotorius (III)
- E) N. facialis (VII) ön dil yolu
Doğru cevap: C
Çözüm: Dilin posterior 1/3 tat lifleri ağırlıklı IX ile iletilir; epiglot çevresi X ile ilişkili olabilir.
Yavaş, künt ve yanıcı ağrıya katkısı daha belirgin olan birincil afferent lifler hangisidir?
- A) Purkinje kalp lifleri
- B) Büyük motor Aα lifleri
- C) Miyelinli Aδ lifleri tek başına
- D) Miyelinsiz C lifleri
- E) Retinal ganglion aksonları
Doğru cevap: D
Çözüm: C liflerinin iletim hızı daha düşüktür ve ikinci, yaygın/künt ağrı hissiyle ilişkileri belirgindir.