Eldeki hasta örneğinde Gram-negatif bakteriyle ilişkili ateş, hipotansiyon ve yoğun doğal bağışıklık uyarımı varsa LPS'nin hangi bölgesi başlıca sorumludur?
- A) Teikoik asit
- B) Lipid A
- C) Fimbria polimeri
- D) O antijeninin yalnız terminal şekeri
- E) Peptidoglikan çapraz köprüsü
Doğru cevap: B
Çözüm: Lipid A endotoksik aktivitenin büyük bölümünü taşır; konak yanıtı birçok etkenle şekillenir.
Gram-pozitif bir bakteride kalın peptidoglikan korunurken LPS gösterilemiyorsa hangi yorum en uygundur?
- A) Endotoksin lipid A salgısı kesin yüksektir
- B) Mutlaka asit-fast türdür
- C) Bütün Gram-negatif özellikleri taşır
- D) Mikroorganizma mutlaka mantardır
- E) Gram-pozitif duvar mimarisiyle uyumludur
Doğru cevap: E
Çözüm: Gram-pozitif bakteride LPS içeren dış zar beklenmez; kalın peptidoglikan uyumludur.
Bir bakteride uygun koşullarda ısıya dayanıklı dormant yapı saptanıyor ancak hücre sayısı doğrudan artmıyorsa bu yapı nedir?
- A) Fimbria
- B) Endospor
- C) Konjugatif pilus
- D) Ribozom
- E) Lipoteikoik asit
Doğru cevap: B
Çözüm: Sporlanma hayatta kalma uyumudur; eş zamanlı üreme değildir.
Bakteriyofajla taşınan direnç geni alıcı bakteride ortaya çıkıyorsa yatay aktarım hangisidir?
- A) Konjugasyon
- B) Transformasyon
- C) Transkripsiyon
- D) DNA ligasyonu
- E) Transdüksiyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Fajın DNA taşıdığı mekanizma transdüksiyondur.
Bakteri türü A'dan B'ye doğrudan temasla plazmit aktarılıyorsa temel olay nedir?
- A) Konjugasyon
- B) Transformasyon
- C) Translasyon
- D) Spor germinasyonu
- E) Transdüksiyon
Doğru cevap: A
Çözüm: Konjugasyonda hücresel temasla genetik materyal aktarımı mümkündür.
Bir kültürde beta-laktam duyarlılığının düşmesi ve ilacın enzimatik parçalanması gösteriliyorsa olası mekanizma hangisidir?
- A) DNA giraz inhibisyonu
- B) Beta-laktamaz üretimi
- C) 50S ribozom mutasyonu
- D) Pelikıl artışı
- E) Spor testinin pozitifleşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Beta-laktamaz enzimleri duyarlı beta-laktamları hidrolize ederek etkilerini azaltabilir.
PBP yapısı değişmiş ancak beta-laktamaz saptanmamış bir bakteride beta-laktam direncini hangi mekanizma açıklar?
- A) LPS'nin bakteriden tamamen yok olması
- B) Faj aracılı zorunlu aktarım
- C) Hedef proteinin antibiyotiğe bağlanmasının azalması
- D) Sadece kültür ortamının asidik olması
- E) Bakterinin ribozomunun 80S'e dönüşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: PBP değişiklikleri antibiyotik bağlanmasını azaltarak direnç oluşturabilir.
Anaerobik kök kanalı örneği havada bekletildikten sonra kültür negatif ama PCR pozitifse en iyi açıklama hangisidir?
- A) Kültür sonucu PCR'yi her durumda geçersiz kılar
- B) DNA ısıya dayanıklı sporla eş anlamlıdır
- C) Taşıma koşulları canlı anaerobları azaltmış; DNA hâlâ saptanabilir olabilir
- D) Her anaerob oksijende daha iyi ürer
- E) PCR pozitifliği mutlaka canlı etken kanıtlar
Doğru cevap: C
Çözüm: Kültür canlılık ve uygun taşıma gerektirirken PCR DNA'yı saptar.
Sık şeker tüketimiyle zaman içinde mine demineralizasyonu gelişen hastada tek bir bakterinin düşük sayıda bulunması hangi yorumu destekler?
- A) Fermentasyon asit oluşturmaz
- B) Sadece periodontal kırmızı kompleks neden olur
- C) Diş yüzeyi tamamen sterildir
- D) S. mutans yoksa çürük imkânsızdır
- E) Çürük ekolojik birden fazla asit üretici türle gelişebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Çürükte asidojenik topluluk değişimi ve konak-diyet etkileşimi önemlidir.
Sakkaroz maruziyetinde plak matriksi belirgin glukan zenginleşmesi gösteriyorsa hangi bakteri-enzim eşleşmesi klasiktir?
- A) P. gingivalis – lökotoksin
- B) A. actinomycetemcomitans – gingipain
- C) E. faecalis – difteri toksini
- D) S. mutans – glukoziltransferaz
- E) F. nucleatum – botulinum toksini
Doğru cevap: D
Çözüm: S. mutans glukoziltransferazları sakkarozdan glukan oluşturabilir.
Diş plağında erken ve geç kolonizatörlerle aynı anda koagregasyon yapabilen türün belirlenmesi için ilk akla gelen mikroorganizma hangisidir?
- A) Corynebacterium diphtheriae
- B) Salmonella enterica
- C) Fusobacterium nucleatum
- D) Bordetella pertussis
- E) Clostridium perfringens
Doğru cevap: C
Çözüm: F. nucleatum farklı oral bakteriler arasında köprü işlevi görebilir.
Biyofilm örneğinde P. gingivalis, T. forsythia ve T. denticola birlikte artmışsa hangi klasik ekolojik grup tanımlanır?
- A) Mor kompleks
- B) Sarı kompleks
- C) Aktinomiset spor grubu
- D) Kırmızı kompleks
- E) Mutans streptokok grubu
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu üç tür periodontal mikrobiyolojide klasik kırmızı komplekstir.
Gingival dokuda proteolitik aktiviteyi P. gingivalis ile ilişkilendiren proteaz ailesi hangisidir?
- A) Gingipainler
- B) Glukoziltransferazlar
- C) DNA polimerazlar
- D) Katalazlar
- E) Penisilin bağlayan proteinler
Doğru cevap: A
Çözüm: P. gingivalis gingipainleri virülansla ilişkili sistein proteazlarıdır.
Bir periodontal olguda A. actinomycetemcomitans'ın lökositlere etkili toksini soruluyorsa doğru yanıt nedir?
- A) Shiga toksini
- B) Lökotoksin
- C) Kolera toksini
- D) Difteri toksini
- E) Tetanoz toksini
Doğru cevap: B
Çözüm: A. actinomycetemcomitans'ın lökotoksini hücresel hasar potansiyeli taşır.
Başarısız endodontik tedavi sonrası tek örnekte E. faecalis saptanması nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Mutlaka tedavi başarısızlığının tek nedenidir
- B) Bu tür yalnız spor olarak yaşar
- C) İlişkili olabilir; tek başına tüm başarısızlığın kesin nedeni sayılamaz
- D) Bakteri varlığı periodontal kırmızı kompleksi kesin gösterir
- E) Her sağlıklı kanalda zorunlu bulunur
Doğru cevap: C
Çözüm: E. faecalis bazı persistan olgularda görülür; neden-sonuç ve diğer mikroplar klinikle değerlendirilir.
Diş hekimliği kliniğinde cerrahi pense ile ağız aynasının sınıfları hangi seçenekte doğrudur?
- A) Cerrahi pense yarı kritik, ağız aynası kritik
- B) Her ikisi yalnız kritik olmayan sınıf
- C) Her ikisi yalnız çevresel yüzey
- D) Cerrahi pense kritik olmayan, ağız aynası kritik
- E) Cerrahi pense kritik, ağız aynası yarı kritik
Doğru cevap: E
Çözüm: Doku içine giren cerrahi alet kritik; mukozaya temas eden ayna yarı kritiktir.
Sterilizatörde kimyasal bant beklenen renge dönmüş ama spor testi pozitif çıkmışsa hangi çıkarım doğrudur?
- A) Renk değişimi spor testini otomatik geçersiz kılar
- B) Tüm yükler kesin sterildir
- C) Spor testi yalnız görsel kirliliği gösterir
- D) Aletlerin sadece dışı steril sayılır
- E) İşlemin biyolojik etkinliğiyle ilgili sorun araştırılmalı ve protokol izlenmelidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Kimyasal indikatör tek başına biyolojik sterilizasyonu garanti etmez.
Mukozaya temas eden ısıya dayanıklı ağız aynasının yalnız yüzey dezenfektanıyla silinmesi neden uygun değildir?
- A) Yalnız antisepsi hasta için yeterlidir
- B) Yüzey dezenfeksiyonu spor eliminasyonunu daima sağlar
- C) Yarı kritik alet için önerilen ısı sterilizasyonunun yerini tutmaz
- D) Ağız aynası kritik olmayan cihazdır
- E) Isı sterilizasyonu ağız aynasında her zaman yasaktır
Doğru cevap: C
Çözüm: CDC'ye göre ısıya dayanıklı yarı kritik dental aletler ısı sterilizasyonuna alınmalıdır.
Bir biyofilmde antibiyotiğe tolerans artışı görülmesine karşın direnç geni saptanmaması hangi mekanizmayla uyumlu olabilir?
- A) Matriks ve yavaş çoğalan hücrelere bağlı fenotipik tolerans
- B) LPS'nin mutlaka tamamen kaybolması
- C) Tüm bakterilerin mantara dönüşmesi
- D) Bakteri sporlarının zorunlu tek açıklama olması
- E) Her hücrenin yeni bir kromozom edinmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Biofilm matriksi ve hücresel heterojenlik kalıtsal gen değişmeden ilaç etkisini azaltabilir.
Çürük aktivitesi yüksek bireyde tükürük tampon kapasitesi düşük ve sık şeker teması varsa en uygun mekanistik yorum hangisidir?
- A) Mine mineralizasyonunda mikrop ve çevre etkisi yoktur
- B) Bikarbonat düşüşü tüm bakterileri öldürür
- C) Sık şeker maruziyeti pH'yı kalıcı olarak yükseltir
- D) Plak asiditesinin uzun sürmesi demineralizasyon riskini artırabilir
- E) S. mutans tüm olgularda tek etken olmak zorundadır
Doğru cevap: D
Çözüm: Sık asit üretimi ve zayıf tamponlama demineralizasyon lehine ortam oluşturabilir.