Karma dişlenmede üst lateral kesici agenezisi ve hafif Sınıf II eğilimi olan, kaninleri belirgin büyük ve estetik beklentisi yüksek hastada ilk kesin karar neden doğrudan 'boşluğu kapat' olmamalıdır?
- A) Sadece karşıt birinci moların kronuna bakmak yeterlidir
- B) İmplant her yaşta aynı iskeletsel stabiliteye sahiptir
- C) Ortodontik boşluk kapanışı hiçbir durumda mümkün değildir
- D) Kanin boyutu-şekli, profil, oklüzyon ve ilerideki restoratif seçenekler birlikte analiz edilmelidir
- E) Bütün lateral agenezilerde kanin rengi daima kesiciyle eşittir
Doğru cevap: D
Çözüm: Lateral agenezide kanin substitüsyonu ve protetik rehabilitasyonun estetik/oklüzal etkileri hastaya göre değişir; tek seçenek zorunlu değildir.
Posterior çapraz kapanışlı 8 yaşındaki hastada sentrik ilişkide alt orta hatlar uyumlu, maksimum interküspidasyonda 3 mm kayma ve tek taraflı çapraz kapanış varsa en doğru ilk planlama hangisidir?
- A) Ağız açıldığında orta hat normal diye hiçbir zaman izlem yapmamak
- B) Fonksiyonel kaymayı ve transversal nedeni doğrulayıp uygun erken düzeltmeyi değerlendirmek
- C) Önce kalıcı ortognatik cerrahi planlamak
- D) Kaymanın mutlaka kalıcı kondiler asimetri olduğunu kabul etmek
- E) Tek taraflı çapraz kapanışı yalnız overjet artışı saymak
Doğru cevap: B
Çözüm: Sentrik ve alışılmış kapanış ayrışması oklüzal kaynaklı fonksiyonel kaymayı destekler; erken müdahale seçilmiş olguda uygundur.
Kanin impaksiyonundan şüphelenilen olguda panoramik filmde kanin kuronu lateral kesici köküyle çakışıyor fakat kök rezorpsiyonu net seçilemiyorsa hangisi daha uygundur?
- A) Komşu diş kökünü hiçbir zaman riskli saymamak
- B) Tedaviyi değiştirecek komşu kök ilişkisi belirsizse seçici düşük doz CBCT değerlendirmek
- C) Bütün ortodontik hastalarda zorunlu CBCT'yi otomatik tekrarlamak
- D) Kanin şüphesi olunca radyografisiz lateral kesiciyi çekmek
- E) Panoramik filmdeki süperpozisyonun gerçek teması kesin gösterdiğini kabul etmek
Doğru cevap: B
Çözüm: İki boyutlu görüntüde kök teması/süperpozisyon ayrımı güç olabilir; gerekli olgularda CBCT lokalizasyonu ve kök riskini aydınlatabilir.
Süt ikinci molar kaybı olan çocukta birinci daimi molar sürmemiş, ancak ciddi sistemik enfeksiyon riski ve düşük takip uyumu varsa distal shoe kararı için hangisi doğrudur?
- A) Yalnız bir günlük retainer kullanıp kontrolü bitirmek
- B) Subgingival uzantı riskleri ve yakın izlem gereksinimi nedeniyle alternatif planı değerlendirmek
- C) Subgingival aygıtın hiç doku enfeksiyonu riski taşımadığını varsaymak
- D) Distal shoe'yu bütün kontrendikasyonlara rağmen zorunlu görmek
- E) Önce üst daimi keserleri çekmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Distal shoe gingival dokularla ilişkili özel yer tutucudur; sistemik risk ve izlem kapasitesi seçimde belirleyicidir.
Palatinal ektopik kanin şüphesinde 11 yaşındaki hastada arkta kanin yeri var, süt kanini hâlâ ağızda ve radyografide konum erken müdahaleye elverişli görülüyorsa hangi plan makuldür?
- A) Hastayı tüm koşullarda erişkinliğe kadar değerlendirmemek
- B) Daimi lateral kesiciyi otomatik olarak çekmek
- C) Daimi kaninin yüzde yüz sürmesini garanti etmek
- D) Süt kanin çekiminden sonra radyografik izleme tamamen son vermek
- E) Süt kaninin çekiminin yararını hasta özelinde değerlendirip düzenli sürme kontrolü yapmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Seçilmiş palatinal ektopik kaninlerde süt kanini çekimi sürme şansını artırabilir; başlangıç konumu ve izlem sonucu belirler.
Ark-boyut farkı belirgin ancak keserler zaten prokline ve dudak desteği güçlü, alveoler sınırlar dar olan hastada en uygun değerlendirme hangisidir?
- A) Profil analizini bütün olgularda gereksiz saymak
- B) Çapraşıklığı yalnız sınırsız keser proklinasyonuyla çözmek
- C) Çekimli ve çekimsiz seçenekleri profil ile periodontal sınırlar üzerinden karşılaştırmak
- D) Tüm dişsel anomalileri Hawley ile düzeltmek
- E) Yalnız üst birinci molar fissürünü tedavi planı saymak
Doğru cevap: C
Çözüm: İleri keser proklinasyonu periodontal ve profil sorunlarını artırabilir; yer kazanımı yaklaşımı çok faktörlü değerlendirilmelidir.
Retansiyonunu bırakmış, alt ön bölgede yeniden belirgin rotasyonu gelişmiş yetişkinde hangi yaklaşım daha uygundur?
- A) Relapsı her zaman sadece hastanın yaşıyla açıklamak
- B) Yeni periodontal/oklüzal değerlendirme sonrası düzeltme ve retansiyon planını yeniden oluşturmak
- C) Kırık retaineri evde gergin yapıştırmak
- D) Yeni retansiyona hiçbir zaman ihtiyaç olmadığını söylemek
- E) Dişleri muayenesiz çok yüksek kuvvetle döndürmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Gelişmiş relaps yeni klinik durumdur; mevcut kök/periodontal koşullar ve retansiyon başarısızlığının nedeni yeniden incelenmelidir.
Pasif olması gereken sabit retainer teli yapıştırılmadan önce bükülerek aktif gerilimle yerleştirilmişse en önemli olası sonuç hangisidir?
- A) İstenmeyen kuvvet ve momentlerle dişlerin beklenmedik hareketi
- B) Her hastada yalnız üst molar distalizasyonu
- C) Daimi diş sürmesinin bütünüyle durması
- D) Telin tüm dişleri otomatik olarak ankiloza uğratması
- E) Mine prizmasının tümden kaybolması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sabit retainer pasif tasarlanmalıdır; aktif veya deforme tel istenmeyen ortodontik diş hareketi üretebilir.
İnce labial alveoler desteğe sahip alt keserlerde mevcut hafif diş eti çekilmesi varken geniş çapraşıklığı aşırı labial tipping ile çözmek neden sakıncalı olabilir?
- A) Diş köklerinin alveoler kemik sınırlarıyla ilişkisi resesyon/dehisens riskini etkileyebilir
- B) Alveoler kemik her kuvvete sınırsız genişler
- C) Yalnız diş rengi periodontal riski belirler
- D) Tipping hareketi periodontal dokuyu hiçbir zaman etkilemez
- E) Diş eti çekilmesi ortodontide her zaman normaldir
Doğru cevap: A
Çözüm: Alveoler konut ve yumuşak doku fenotipi sınırları göz ardı edilirse istenmeyen periodontal sonuçların riski artabilir.
Önceden travma görmüş ve radyografide kökleri kısalmış bir hastada ortodontik kök hareketi planlanırken hangi yaklaşım en uygundur?
- A) Kısa kökün her zaman ortodontik hareketi kolaylaştırdığını düşünmek
- B) Travma öyküsü ne olursa olsun tüm hastalarda aynı kuvvet
- C) Risk değerlendirmesi, ölçülü mekanik ve gerektiğinde hedefli görüntüleme izlemi
- D) Hekim muayenesi olmadan tüm premolarları çekmek
- E) Kök rezorpsiyon riskini sıfır kabul edip kontrolü bırakmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Önceki travma ve kök morfolojisi komplikasyon riskini etkiler; bu nedenle bireyselleştirilmiş mekanik ve izlem gerekir.
Alt ön dişlerde sabit retainer bulunan hastada retainer tel çevresinde yoğun plak ve gingival inflamasyon gözleniyorsa hangi çıkarım doğrudur?
- A) Sabit retainer kullanımı ağız hijyeni ve periodontal izlem ihtiyacını ortadan kaldırmaz
- B) Sabit retainer diş eti inflamasyonunu imkânsız kılar
- C) Plak yalnız dişin rengini etkiler ve gingivitise yol açmaz
- D) Hareketli retainer kullanımı her hastada zorunlu olarak yasaktır
- E) Lingual tel yalnız cerrahi yöntemle çıkarılabilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Tel ve yapıştırıcı çevresi plak tutabilir; hijyen, kontrol ve gerektiğinde restoratif bakım düzenlenmelidir.
Retainer kullanım süresine ilişkin hastaya 'herkes için 6 ay yeterli, sonra relaps olamaz' deniyorsa hangi yorum doğrudur?
- A) Altı aydan sonra bütün PDL lifleri hiç değişmez
- B) Relaps yalnız süt dişlenmede görülebilir
- C) Tek bir evrensel süre iddiası hatalıdır; uzun dönem diş hareketleri ve relaps riski sürer
- D) Bütün retainerler aynı gün bırakılmalıdır
- E) Aktif tedavi bitince fizyolojik yaşlanma durur
Doğru cevap: C
Çözüm: Periodontal adaptasyon ve yaşa bağlı diş pozisyonu değişimi uzun vadede sürebilir; retansiyon hastaya özgüdür.
Ortodontik kuvvete yanıt vermeyen, perküsyonda metalik ses veren ve komşularına göre infrapozisyonda kalan dişte hangi tanı öncelikle değerlendirilir?
- A) Leeway space fazlalığı
- B) Fonksiyonel mandibular kayma
- C) Dentoalveoler ankiloz
- D) Sadece mine hipomineralizasyonu
- E) Retainer kopması
Doğru cevap: C
Çözüm: Ankiloze dişte periodontal ligament aralığı kaybolabilir; diş normal ortodontik hareketi göstermez ve klinik-radyografik inceleme gerekir.
Büyümesini tamamlamış, ileri mandibular prognatiye sahip hastada fonksiyonel apareyin tek başına çene ilişkisini tam düzelteceği savunuluyorsa hangi yanıt daha doğrudur?
- A) Sınıf III yalnız dişlerin mine rengiyle belirlenir
- B) Tüm erişkin hastalara distal shoe uygulanmalıdır
- C) Erişkinlerde kemik biyolojisi tamamen durmuştur
- D) Büyüme modifikasyonu sınırlıdır; ortodontik kamuflaj ve cerrahi plan seçenekleri konuşulmalıdır
- E) Fonksiyonel aygıtlar her yaşta aynı iskeletsel değişimi sağlar
Doğru cevap: D
Çözüm: Erişkin ciddi iskeletsel Sınıf III olgularında kapsamlı tanı ve gerektiğinde ortognatik yaklaşım gündeme gelir.
Şiddetli horlama ve şüpheli uyku solunumu sorunu ile ortodonti başvurusu yapan çocukta hangi yaklaşım en güvenlidir?
- A) Ortodontik genişletmenin tüm uyku sorunlarını kesin tedavi edeceğini söylemek
- B) Hekim ve ilgili uzmanlarla koordineli hava yolu değerlendirmesi yapıp ortodontik endikasyonu ayrıca belirlemek
- C) Tüm hastalarda sedasyonsuz cerrahiyi zorunlu saymak
- D) Hava yolu belirtilerini aile öyküsünden bağımsız yok saymak
- E) Yalnız overbite değerinden obstrüktif apne tanısı koymak
Doğru cevap: B
Çözüm: Uyku ile ilişkili solunum bozuklukları çok faktörlüdür; ortodontik aygıt tek başına her olguda kesin çözüm sayılmaz.
Büyümesi süren hastada üst lateral kesici agenezisi için gelecekte implant planlanıyorsa neden zamanlama önemlidir?
- A) Bütün süt molar kayıplarının implant gerektirmesi
- B) İmplantın kök gelişimini hızlandırması
- C) İmplantın büyüyen alveoler yapılarla birlikte doğal diş gibi sürmemesi estetik/oklüzal sorun oluşturabilir
- D) Büyümenin yalnız alt dudakta gerçekleşmesi
- E) İmplantların bütün çocuklarda sürme yönünü kendiliğinden izlemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Büyüyen çenede osteointegre implant doğal dişle aynı fizyolojik sürme davranışını göstermeyebilir; zamanlama kritik olabilir.
Fonksiyonel kayma eşliğinde düzeltilen posterior çapraz kapanışın tedavisi sonrasında en akılcı yaklaşım hangisidir?
- A) Retansiyonun yalnız Sınıf II hastaya gerekli olduğunu düşünmek
- B) Oklüzal temas, büyüme süreci ve relaps potansiyeli için uygun pekiştirme ve kontrol planlamak
- C) Her çapraz kapanış düzeldikten sonra tüm kontrolü sonsuza kadar bırakmak
- D) Üçüncü molarları çekmeden kontrol yapılamayacağını söylemek
- E) Dişlerin çapraz kapanışa geri dönemeyeceğini garanti etmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Transversal düzeltme sonrası dental/iskeletsel stabilite ve fonksiyonel alışkanlıklar izlenmelidir; relaps riski yok sayılmaz.
Alt kesici sürmesi geciken çocukta klinikte süt dişi persistansı, radyografide ise süpernümerer diş kuşkusu bulunduğunda ilk karar hangisi olmalıdır?
- A) Sürme engelini ve daimi diş pozisyonunu doğrulayıp yaşa uygun müdahaleyi planlamak
- B) Tüm süt dişlerinin otomatik çekilmesi zorunludur
- C) Gecikmiş sürme her zaman genetik sendrom kanıtıdır
- D) Süpernümerer dişin kesin çıkarılması için görüntü gereksizdir
- E) Daimi dişi değerlendirmeden implant yerleştirmek gerekir
Doğru cevap: A
Çözüm: Sürme gecikmesinde retansiyon, süpernümerer diş, yer darlığı ve sürme ekseni gibi farklı etkenler ayırıcı tanıda incelenir.
Kanin sürdürülmesi planlanan olguda komşu lateral kesici köküne çok yakın pozisyon ve yetersiz ark yeri saptanmışsa hangisi önceliklidir?
- A) Kök ilişkisi ne olursa olsun tek seansta sabit retainer takmak
- B) Sadece kanin kronunun rengini düzeltmek
- C) Kök hasarı riskini ve çekim/sürdürme kuvvet yönünü gözeterek yeterli yer ve güvenli yol planlamak
- D) Tedaviyi komşu kesici kökünden bağımsız görmek
- E) Daimi kanini en kısa yoldan yüksek kuvvetle lateral kökten geçirmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Gömülü kaninin ortodontik sürdürülmesinde komşu diş köklerinin korunması ve yeterli yer oluşturulması temel önceliklerdendir.
Üst keserler arası diastema kapatıldıktan sonra belirgin kalın labial frenulum ve önceki diastema öyküsü bulunan hastada en uygun uzun dönem yaklaşım hangisidir?
- A) Retansiyonu tüm hastalarda aynı gün tamamen bırakmak
- B) Her vakada frenektomiyi klinik değerlendirme olmadan zorunlu yapmak
- C) Yalnız alt üçüncü moları çekerek diastemayı kontrol etmek
- D) Dişlerin yeniden ayrılmasının biyolojik olarak imkânsız olduğunu düşünmek
- E) Diastema nedeni ve dokusal etkenlere göre retansiyon/izlem planını bireyselleştirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Diastema stabilitesi periodontal/frenulum ve oklüzal etkenlerden etkilenebilir; etiyolojiye yönelik değerlendirme ve retansiyon gerekir.