Mineyi salgılayan hücre hangisidir?
- A) Fibroblast
- B) Osteoklast
- C) Odontoblast
- D) Ameloblast
- E) Sementoklast
Doğru cevap: D
Çözüm: Ameloblastlar mine matriksini salgılayan, epitel kökenli hücrelerdir.
Dentin matriksini salgılayan hücre hangisidir?
- A) Kondrosit
- B) Ameloblast
- C) Nötrofil
- D) Melanosit
- E) Odontoblast
Doğru cevap: E
Çözüm: Dentin dental papilladan köken alan odontoblastların ürünüdür.
Ameloblastların gelişimsel kökeni hangisidir?
- A) Dental papilla ektomezenşimi
- B) Dental folikül
- C) Damar endoteli
- D) Oral epitel
- E) Kemik iliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Ameloblastlar oral ektodermal epitelden gelişen mine organı hücrelerinden farklılaşır.
Odontoblastlar en doğrudan hangi embriyonik diş yapısından farklılaşır?
- A) Dental papilla
- B) Dental lamina epiteli
- C) Stratum intermedium
- D) Dış mine epiteli
- E) Yıldızsı retikulum
Doğru cevap: A
Çözüm: Odontoblastların öncülleri nöral krest kökenli dental papilla ektomezenşiminde bulunur.
Diş gelişiminde tomurcuk döneminden sonra gelen temel morfolojik evre hangisidir?
- A) Şapka evresi
- B) Mine olgunlaşmasının bitişi
- C) Periodontal bağın tam oluşumu
- D) Daimi diş sürmesi
- E) Kökün apikal kapanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Tomurcuk evresini şapka, sonra çan evresi izler.
Diş sayısı ve epitel–mezenşim iletişiminde öne çıkan sinyal yolu hangisidir?
- A) WNT/β-katenin
- B) Üre döngüsü
- C) Sadece eritropoetin yolu
- D) Yalnız hemostaz kaskadı
- E) İnsülin yıkımı
Doğru cevap: A
Çözüm: WNT/β-katenin diş başlatılmasında ve diş sayısı düzenlenmesinde önemlidir.
Hangi sinyal ailesi kemik morfogenetik proteinlerini içerir?
- A) HLA
- B) Troponin
- C) Hemoglobin
- D) BMP
- E) JAK
Doğru cevap: D
Çözüm: BMP proteinleri TGF-β süperailesindeki gelişimsel sinyallerdir.
Aşağıdaki hangi hücre–ürün eşleştirmesi doğrudur?
- A) Odontoblast–mine prizması
- B) Ameloblast–dentin kollajeni
- C) Dış mine epiteli–pulpal sinir
- D) Kondrosit–sement epiteli
- E) Dental folikül kökenli hücreler–periodontal destek dokuları
Doğru cevap: E
Çözüm: Dental folikül periodontal ligament, sement ve alveoler destek dokularına hücresel katkı sunar.
Diş gelişiminde primer mine düğümünün (enamel knot) başlıca rolü hangisidir?
- A) Sadece damar oluşumunu sağlamak
- B) Taç morfogenezi için geçici sinyal merkezi görevi yapmak
- C) Kök kanalını mekanik olarak genişletmek
- D) Kalıcı mine matriksi salgılayan ameloblasta dönüşmek
- E) Pulpa içinde odontoklastları üretmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Enamel knot, FGF/SHH/BMP gibi sinyallerle cusp ve taç örüntülemesini etkileyen geçici organizasyon merkezidir.
Dişte WNT sinyalinin negatif düzenlenmesiyle ilişkili ve diş agenezisiyle bağlantılı gen hangisidir?
- A) AMELX
- B) DSPP
- C) KLK4
- D) AXIN2
- E) RUNX2
Doğru cevap: D
Çözüm: AXIN2 WNT sinyalizasyonunun negatif düzenleyicisidir; bazı patojenik varyantları diş agenezisiyle ilişkilidir.
Çok sayıda eksik daimi diş, hipohidroz ve seyrek saç bulunan bireyde hangi gen/yol önceliklidir?
- A) Yalnız MMP20–KLK4
- B) Sadece HBB
- C) EDA–EDAR yolu
- D) Yalnız COL2A1
- E) Tek başına F8
Doğru cevap: C
Çözüm: Ektodermal displazide diş, saç ve ter bezi birlikteliği EDA–EDAR sinyalini düşündürür.
Gömülü süpernümerer dişleri ve klavikula hipoplazisi bulunan hastada en uygun gen–sendrom eşleşmesi hangisidir?
- A) RUNX2–kleidokraniyal displazi
- B) PAX9–Klinefelter
- C) AMELX–Van der Woude
- D) DSPP–Turner sendromu
- E) KLK4–Down sendromu
Doğru cevap: A
Çözüm: RUNX2 ilişkili kleidokraniyal displazide gecikmiş sürme, ekstra dişler ve klavikula anormallikleri görülebilir.
Üçüncü molarlar dışındaki yedi daimi dişin doğuştan bulunmaması hangi terimle tanımlanır?
- A) Oligodonti
- B) Taurodontizm
- C) Hipersementoz
- D) Füzyon
- E) Transpozisyon
Doğru cevap: A
Çözüm: Üçüncü molarlar hariç altı veya daha fazla daimi diş agenezisi oligodontidir.
Posterior daimi dişlerin ağırlıklı eksik olduğu ailesel olguda hangi gen çifti önce düşünülür?
- A) HBB ve HBA
- B) PAX9 ve MSX1
- C) CFTR ve HFE
- D) F8 ve F9
- E) DMD ve SMN1
Doğru cevap: B
Çözüm: PAX9 ve MSX1 kalıtsal diş agenezisinin özellikle posterior örneklerinde önem taşır.
Bir araştırmada oral epitel canlı fakat kraniyal nöral krest kökenli ektomezenşim ortadan kaldırılmıştır. Normal diş gelişiminin bozulmasının temel açıklaması nedir?
- A) Dentin oluşumunun yalnız tükürük bileşimine bağlı olması
- B) Karşılıklı epitel–ektomezenşim indüksiyonunun kaybolması
- C) Diş tomurcuğunun sinyalden bağımsız gelişmesi
- D) Ameloblastların yalnız kandaki eritrositten gelişmesi
- E) Mine organının tümüyle kemik iliği kökenli olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Diş morfogenezinde epitel ve ektomezenşim arasında çift yönlü gelişimsel sinyaller gerekir.
Mine düğümüne ait SHH/FGF/BMP sinyallerinin deneysel olarak bozulduğu modelde hangi gelişimsel sonuç daha doğrudan beklenir?
- A) Tek başına böbrek filtrasyonunun sıfırlanması
- B) Matriks proteinlerinin kesinlikle normal kalması
- C) Tüm dişlerin amelogenin salgılamasının artması
- D) Eritrosit sayısının zorunlu üçe katlanması
- E) Cusp örüntülenmesi ve taç biçiminde bozukluk
Doğru cevap: E
Çözüm: Mine düğümü taç morfogenezinde geçici sinyal merkezidir; sinyal kaybı cusp örüntüsünü etkileyebilir.
WNT10A genindeki patojenik varyantla diş agenezisi saptanan kişide hangi ifade bilimsel açıdan en doğrudur?
- A) Mutlaka klavikulalar yoktur
- B) Daima tek tip dominant kalıtım vardır
- C) Diş eksikliği izole veya başka ektodermal bulgularla birlikte olabilir
- D) Mutlaka tüm süt ve daimi dişler bulunmaz
- E) Yalnız mine matriks proteolizi etkilenir
Doğru cevap: C
Çözüm: WNT10A ilişkili fenotip geniştir; kalıtım ve şiddet varyant ve bağlama göre değişebilir.
Oligodonti saptanmış bir ailede AXIN2 patojenik varyantı belirlenmişse hangi yaklaşım daha uygundur?
- A) Yalnız mine proteaz aktivitesini ölçmek
- B) Diş eksikliğinin çekimle oluştuğunu varsaymak
- C) Ailede genetik incelemeye gerek olmadığını söylemek
- D) Her bireyde kolorektal kanser kesin vardır kabul etmek
- E) Aileye özgü kolorektal neoplazi riski açısından genetik danışmanlık ve uygun değerlendirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Bazı AXIN2 varyantları oligodontiyle birlikte kolorektal neoplazi yatkınlığı oluşturabilir; bireysel risk değerlendirmesi gerekir.
Van der Woude sendromlu ailede kimi bireyde yalnız dudak piti, kiminde dudak ve damak yarığı olması en çok hangi kavramla açıklanır?
- A) Değişken ekspresivite
- B) Yalnız kromozom triploidisi
- C) Her hastada yeni genin oluşması
- D) Mitokondriyal paternal kalıtım
- E) Zorunlu tam fenotip özdeşliği
Doğru cevap: A
Çözüm: IRF6 ilişkili olgularda aynı ailesel varyant farklı ağırlıkta klinik bulgularla seyredebilir.
Yarık dudak ve damağı olan ancak alt dudak pitleri bulunmayan bebekte IRF6 testi negatifse en doğru yorum nedir?
- A) Yalnız kalsiyum düşüklüğü yarık oluşturabilir
- B) Yarık dudak/damak hiçbir zaman multifaktöriyel değildir
- C) Tüm yarıkların tek nedeni IRF6 olduğundan tanı dışlanır
- D) Bu sonuç tüm orofasiyal yarık etiyolojilerini dışlamaz
- E) Bebekte mutlaka RUNX2 patojenik varyantı vardır
Doğru cevap: D
Çözüm: Birçok yarık olgusu multifaktöriyeldir ve farklı genetik etkenler bulunabilir.