SHH kısaltması diş gelişimi bağlamında hangi molekülü ifade eder?
- A) Serum haptoglobini
- B) Sodyum hidrojen değiştiricisi
- C) Sonic Hedgehog
- D) Sitokrom C oksidaz
- E) Süksinil CoA sentetaz
Doğru cevap: C
Çözüm: SHH birçok organın gelişiminde de rol alan bir morfojendir.
Saç, ter bezi ve diş gelişimi birlikte bozulduğunda hangi sinyal yolu özellikle düşünülür?
- A) İnsülin reseptörü yıkımı
- B) EDA–EDAR–NF-κB
- C) Sadece aldosteron–renin
- D) Yalnız fibrinojen yolu
- E) Hem sentezinin son basamağı
Doğru cevap: B
Çözüm: EDA–EDAR–NF-κB ektodermal organların gelişiminde önemlidir.
Konjenital diş eksikliğiyle ilişkili transkripsiyon faktörü genlerinden biri hangisidir?
- A) CFTR
- B) DMD
- C) PAX9
- D) F8
- E) HBB
Doğru cevap: C
Çözüm: PAX9 bazı ailesel diş agenezisi tablolarıyla, özellikle posterior diş eksikliğiyle ilişkilidir.
Kleidokraniyal displaziyle klasik olarak ilişkili gen hangisidir?
- A) HBA1
- B) RUNX2
- C) F9
- D) PAH
- E) G6PD
Doğru cevap: B
Çözüm: RUNX2 bozuklukları klavikula ve kraniyal kemik bulgularının yanı sıra çok sayıda gömülü ve süpernümerer dişle ilişkili olabilir.
Alt dudak pitleri ve dudak/damak yarığıyla ilişkilendirilen Van der Woude sendromunda hangi gen öne çıkar?
- A) ALPL
- B) IRF6
- C) AMELX
- D) KLK4
- E) MMP20
Doğru cevap: B
Çözüm: IRF6 patojenik varyantları Van der Woude sendromu ve bazı orofasiyal yarık fenotipleriyle ilişkilidir.
Mine matriks proteini amelogeninin genlerinden biri hangisidir?
- A) COL2A1
- B) PAX9
- C) DSPP
- D) RUNX2
- E) AMELX
Doğru cevap: E
Çözüm: AMELX amelogenini kodlar ve bazı X'e bağlı mine oluşum bozukluklarıyla ilişkilidir.
Dentin matriksiyle bağlantılı gen hangisidir?
- A) ENAM
- B) KLK4
- C) AMELX
- D) DSPP
- E) EDA
Doğru cevap: D
Çözüm: DSPP dentin matriksi proteinlerini kodlar; bazı kalıtsal dentin kusurlarıyla ilişkilidir.
Diş agenezisine ek olarak belirli ailelerde kolorektal neoplazi yatkınlığıyla ilişkilendirilen gen hangisidir?
- A) RUNX2
- B) AMELX
- C) KLK4
- D) MMP20
- E) AXIN2
Doğru cevap: E
Çözüm: AXIN2'nin bazı patojenik varyantları oligodonti ve kolorektal kanser yatkınlığı sendromuyla ilişkilidir.
Orofasiyal yarığı ve doğuştan alt dudak pitleri bulunan çocukta öncelikle hangi sendrom değerlendirilir?
- A) Turner sendromu
- B) Van der Woude sendromu
- C) Marfan sendromu
- D) Wilson hastalığı
- E) Klinefelter sendromu
Doğru cevap: B
Çözüm: Alt dudak pitleriyle yarık dudak/damak birlikteliği IRF6 ilişkili Van der Woude için karakteristiktir.
Erken kapanan kraniyal sütürler ve sendromik kraniyofasiyal deformitesi bulunan çocukta hangi reseptör geninin varyantı bazı sendromlarla ilişkilidir?
- A) KLK4
- B) FGFR2
- C) ENAM
- D) AMELX
- E) DSPP
Doğru cevap: B
Çözüm: FGFR2 varyantları Crouzon ve Apert gibi bazı kraniyosinostoz sendromlarında rol oynar.
Hertwig epitel kök kınının temel görevi hangisidir?
- A) Minenin son olgunlaşmasını yürütmek
- B) Kök biçimini ve odontoblast farklılaşmasını yönlendirmek
- C) Kök dentinini doğrudan salgılamak
- D) Süt dişinin mine prizmalarını eritmek
- E) Pulpadaki damarları tamamen ortadan kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: HERS kök morfogenezini düzenler, dentini odontoblast üretir.
Olgunlaşma evresinde mine matriks proteinlerinin uzaklaştırılması açısından hangi proteaz daha belirgin rol oynar?
- A) Pepsin
- B) Tripsin
- C) Kreatin kinaz
- D) KLK4
- E) Kollajenaz tip I'in tek formu
Doğru cevap: D
Çözüm: KLK4 özellikle mine olgunlaşma dönemindeki matriks proteinlerinin işlenmesinde etkilidir.
Patojenik DSPP varyantıyla ilişkili bir hastada esas olarak hangi mineralize diş dokusunun yapısal kusuru beklenir?
- A) Mine prizması
- B) Keratin tabakası
- C) Dentin
- D) Yalnız periodontal ligaman
- E) Kornea stroması
Doğru cevap: C
Çözüm: DSPP dentin matriksi için önemlidir; bazı varyantlar dentinogenezis imperfekta oluşturabilir.
Amelogenesis imperfecta şüphesi olan hastada MMP20 işlev kaybı hangi moleküler basamağı öncelikle etkiler?
- A) Mine matriks proteinlerinin uygun proteolitik işlenmesini
- B) DSPP'nin dentin fosfoproteinine dönüşmesini
- C) Kromozomların sentromerden ayrılmasını
- D) Mitozda iğ ipliğinin oluşmasını
- E) Hemoglobin oksijen taşımasını
Doğru cevap: A
Çözüm: MMP20 mine matriks proteinlerini işleyen proteazlardan biridir; kusuru mine mineralizasyon sürecini etkileyebilir.
Aynı mine kusuru tablolarında KLK4 işlev bozukluğu neden mine olgunlaşmasını etkileyebilir?
- A) Matriks proteinlerinin olgunlaşma döneminde uzaklaştırılması azalabilir
- B) Periodontal ligamentte eritrosit üretimi başlar
- C) Sement yalnız mine organından üretilir
- D) Kök dentininin doğrudan ameloblastlarca salgılanması artar
- E) Diş germinin tüm hücreleri kromozomsuz kalır
Doğru cevap: A
Çözüm: KLK4, mine olgunlaşması sırasında organik matriksin uzaklaştırılmasında önemlidir.
Diş germinde HERS bütünlüğü bozulmuşsa hangi gelişimsel sonuç daha doğrudan olasıdır?
- A) Dişte sadece tat tomurcuğu sayısının artması
- B) Pulpa damarlarının epitel haline dönüşmesi
- C) Dental folikülün tamamen nöronal dokuya dönüşmesi
- D) Mine matrisinin kron seviyesinde zorunlu iki katına çıkması
- E) Kökün biçimlenmesi ve kök odontoblast farklılaşmasında aksama
Doğru cevap: E
Çözüm: HERS kök morfogenezini ve kök dentini üretici odontoblastların farklılaşmasını yönlendirir.
Dental papilla kaynaklı hücrelerden üretilen doku dentin benzeri matriks taşırken mine prizmaları içermiyorsa bunun hücresel kökenle uyumlu nedeni hangisidir?
- A) Dental papilla tümüyle mine epiteli kökenlidir
- B) HERS hücreleri mine prizmalarını doğrudan oluşturur
- C) Odontoblast benzeri farklılaşma mine salgılayan ameloblast soyuna dönüşüm anlamına gelmez
- D) Pulpa hücreleri her zaman totipotenttir
- E) Dentin yalnız ameloblast tarafından salgılanır
Doğru cevap: C
Çözüm: Dental papilla ektomezenşimal hücreleri dentin/pulpa yönünde farklılaşır; mine epitel kökenlidir.
Aynı DNA dizisini taşıyan iki dental hücre tipinin farklı protein profili göstermesini açıklayan en uygun mekanizma hangisidir?
- A) Proteinlerin gen ifadesinden tamamen bağımsız oluşması
- B) Transkripsiyon faktörleri ve epigenetik işaretlerle farklı gen ifadesi
- C) Tüm hücrelerde bütün genlerin aynı düzeyde çalışması
- D) Her hücrenin mutlaka farklı kromozom sayısı taşıması
- E) Her hücrede zorunlu farklı nükleotit dizisi olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Hücre kimliği DNA baz dizisi değişmeden transkripsiyon ve epigenetik mekanizmalarla farklılaşabilir.
DNA dizisi değişmeden promoter CpG metilasyonu artan bir genin ifade düzeyi azalmışsa en uygun yorum hangisidir?
- A) Trizomi oluşmuştur
- B) Promoter metilasyonu tüm genomu zorunlu aktive eder
- C) Bölgeye özgü epigenetik baskılanma olasılığı artmıştır
- D) Her zaman işlev kazandırıcı missense mutasyon vardır
- E) Gen zorunlu kromozomdan tamamen silinmiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: Promoter metilasyonu birçok bağlamda transkripsiyonun baskılanmasıyla ilişkilidir.
Bir miRNA düzeyinin artışı sonrası hedef protein azalıyor ancak hedef genin DNA dizisi değişmiyorsa hangi mekanizma düşünülür?
- A) Mitozda zorunlu metafaz blokajı
- B) Hücrede zorunlu kromozom monozomisi
- C) Transkripsiyon sonrası mRNA baskılanması veya yıkımı
- D) Hedef genin tamamının translokasyonu
- E) Her zaman çift iplik DNA kırığı
Doğru cevap: C
Çözüm: miRNA hedef mRNA'nın stabilitesini veya translasyonunu düzenleyebilir.