Bir araştırmada oral epitel canlı fakat kraniyal nöral krest kökenli ektomezenşim ortadan kaldırılmıştır. Normal diş gelişiminin bozulmasının temel açıklaması nedir?
- A) Dentin oluşumunun yalnız tükürük bileşimine bağlı olması
- B) Karşılıklı epitel–ektomezenşim indüksiyonunun kaybolması
- C) Diş tomurcuğunun sinyalden bağımsız gelişmesi
- D) Ameloblastların yalnız kandaki eritrositten gelişmesi
- E) Mine organının tümüyle kemik iliği kökenli olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Diş morfogenezinde epitel ve ektomezenşim arasında çift yönlü gelişimsel sinyaller gerekir.
Mine düğümüne ait SHH/FGF/BMP sinyallerinin deneysel olarak bozulduğu modelde hangi gelişimsel sonuç daha doğrudan beklenir?
- A) Tek başına böbrek filtrasyonunun sıfırlanması
- B) Matriks proteinlerinin kesinlikle normal kalması
- C) Tüm dişlerin amelogenin salgılamasının artması
- D) Eritrosit sayısının zorunlu üçe katlanması
- E) Cusp örüntülenmesi ve taç biçiminde bozukluk
Doğru cevap: E
Çözüm: Mine düğümü taç morfogenezinde geçici sinyal merkezidir; sinyal kaybı cusp örüntüsünü etkileyebilir.
WNT10A genindeki patojenik varyantla diş agenezisi saptanan kişide hangi ifade bilimsel açıdan en doğrudur?
- A) Mutlaka klavikulalar yoktur
- B) Daima tek tip dominant kalıtım vardır
- C) Diş eksikliği izole veya başka ektodermal bulgularla birlikte olabilir
- D) Mutlaka tüm süt ve daimi dişler bulunmaz
- E) Yalnız mine matriks proteolizi etkilenir
Doğru cevap: C
Çözüm: WNT10A ilişkili fenotip geniştir; kalıtım ve şiddet varyant ve bağlama göre değişebilir.
Oligodonti saptanmış bir ailede AXIN2 patojenik varyantı belirlenmişse hangi yaklaşım daha uygundur?
- A) Yalnız mine proteaz aktivitesini ölçmek
- B) Diş eksikliğinin çekimle oluştuğunu varsaymak
- C) Ailede genetik incelemeye gerek olmadığını söylemek
- D) Her bireyde kolorektal kanser kesin vardır kabul etmek
- E) Aileye özgü kolorektal neoplazi riski açısından genetik danışmanlık ve uygun değerlendirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Bazı AXIN2 varyantları oligodontiyle birlikte kolorektal neoplazi yatkınlığı oluşturabilir; bireysel risk değerlendirmesi gerekir.
Van der Woude sendromlu ailede kimi bireyde yalnız dudak piti, kiminde dudak ve damak yarığı olması en çok hangi kavramla açıklanır?
- A) Değişken ekspresivite
- B) Yalnız kromozom triploidisi
- C) Her hastada yeni genin oluşması
- D) Mitokondriyal paternal kalıtım
- E) Zorunlu tam fenotip özdeşliği
Doğru cevap: A
Çözüm: IRF6 ilişkili olgularda aynı ailesel varyant farklı ağırlıkta klinik bulgularla seyredebilir.
Yarık dudak ve damağı olan ancak alt dudak pitleri bulunmayan bebekte IRF6 testi negatifse en doğru yorum nedir?
- A) Yalnız kalsiyum düşüklüğü yarık oluşturabilir
- B) Yarık dudak/damak hiçbir zaman multifaktöriyel değildir
- C) Tüm yarıkların tek nedeni IRF6 olduğundan tanı dışlanır
- D) Bu sonuç tüm orofasiyal yarık etiyolojilerini dışlamaz
- E) Bebekte mutlaka RUNX2 patojenik varyantı vardır
Doğru cevap: D
Çözüm: Birçok yarık olgusu multifaktöriyeldir ve farklı genetik etkenler bulunabilir.
Amelogenesis imperfecta şüphesi olan hastada MMP20 işlev kaybı hangi moleküler basamağı öncelikle etkiler?
- A) Mine matriks proteinlerinin uygun proteolitik işlenmesini
- B) DSPP'nin dentin fosfoproteinine dönüşmesini
- C) Kromozomların sentromerden ayrılmasını
- D) Mitozda iğ ipliğinin oluşmasını
- E) Hemoglobin oksijen taşımasını
Doğru cevap: A
Çözüm: MMP20 mine matriks proteinlerini işleyen proteazlardan biridir; kusuru mine mineralizasyon sürecini etkileyebilir.
Aynı mine kusuru tablolarında KLK4 işlev bozukluğu neden mine olgunlaşmasını etkileyebilir?
- A) Matriks proteinlerinin olgunlaşma döneminde uzaklaştırılması azalabilir
- B) Periodontal ligamentte eritrosit üretimi başlar
- C) Sement yalnız mine organından üretilir
- D) Kök dentininin doğrudan ameloblastlarca salgılanması artar
- E) Diş germinin tüm hücreleri kromozomsuz kalır
Doğru cevap: A
Çözüm: KLK4, mine olgunlaşması sırasında organik matriksin uzaklaştırılmasında önemlidir.
Diş germinde HERS bütünlüğü bozulmuşsa hangi gelişimsel sonuç daha doğrudan olasıdır?
- A) Dişte sadece tat tomurcuğu sayısının artması
- B) Pulpa damarlarının epitel haline dönüşmesi
- C) Dental folikülün tamamen nöronal dokuya dönüşmesi
- D) Mine matrisinin kron seviyesinde zorunlu iki katına çıkması
- E) Kökün biçimlenmesi ve kök odontoblast farklılaşmasında aksama
Doğru cevap: E
Çözüm: HERS kök morfogenezini ve kök dentini üretici odontoblastların farklılaşmasını yönlendirir.
Dental papilla kaynaklı hücrelerden üretilen doku dentin benzeri matriks taşırken mine prizmaları içermiyorsa bunun hücresel kökenle uyumlu nedeni hangisidir?
- A) Dental papilla tümüyle mine epiteli kökenlidir
- B) HERS hücreleri mine prizmalarını doğrudan oluşturur
- C) Odontoblast benzeri farklılaşma mine salgılayan ameloblast soyuna dönüşüm anlamına gelmez
- D) Pulpa hücreleri her zaman totipotenttir
- E) Dentin yalnız ameloblast tarafından salgılanır
Doğru cevap: C
Çözüm: Dental papilla ektomezenşimal hücreleri dentin/pulpa yönünde farklılaşır; mine epitel kökenlidir.
Aynı DNA dizisini taşıyan iki dental hücre tipinin farklı protein profili göstermesini açıklayan en uygun mekanizma hangisidir?
- A) Proteinlerin gen ifadesinden tamamen bağımsız oluşması
- B) Transkripsiyon faktörleri ve epigenetik işaretlerle farklı gen ifadesi
- C) Tüm hücrelerde bütün genlerin aynı düzeyde çalışması
- D) Her hücrenin mutlaka farklı kromozom sayısı taşıması
- E) Her hücrede zorunlu farklı nükleotit dizisi olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Hücre kimliği DNA baz dizisi değişmeden transkripsiyon ve epigenetik mekanizmalarla farklılaşabilir.
DNA dizisi değişmeden promoter CpG metilasyonu artan bir genin ifade düzeyi azalmışsa en uygun yorum hangisidir?
- A) Trizomi oluşmuştur
- B) Promoter metilasyonu tüm genomu zorunlu aktive eder
- C) Bölgeye özgü epigenetik baskılanma olasılığı artmıştır
- D) Her zaman işlev kazandırıcı missense mutasyon vardır
- E) Gen zorunlu kromozomdan tamamen silinmiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: Promoter metilasyonu birçok bağlamda transkripsiyonun baskılanmasıyla ilişkilidir.
Bir miRNA düzeyinin artışı sonrası hedef protein azalıyor ancak hedef genin DNA dizisi değişmiyorsa hangi mekanizma düşünülür?
- A) Mitozda zorunlu metafaz blokajı
- B) Hücrede zorunlu kromozom monozomisi
- C) Transkripsiyon sonrası mRNA baskılanması veya yıkımı
- D) Hedef genin tamamının translokasyonu
- E) Her zaman çift iplik DNA kırığı
Doğru cevap: C
Çözüm: miRNA hedef mRNA'nın stabilitesini veya translasyonunu düzenleyebilir.
DPSC kültüründe osteojenik belirteçler ve mineralize nodüller saptandıysa aşağıdaki sonuçlardan hangisine tek başına varılamaz?
- A) Kültür ortamının fenotipi etkileyebileceği
- B) Belirteçlerin hücresel farklılaşmayla bağlantılı olabileceği
- C) Hastada işlevsel ve uzun süre güvenli tam diş rejenerasyonu sağlandığı
- D) Hücrelerin deney koşullarında mineralizasyonla ilişkili özellik gösterdiği
- E) Daha ileri klinik güvenlik kanıtı gerektiği
Doğru cevap: C
Çözüm: İn vitro mineralizasyon gözlemi tam organ fonksiyonu, damar-sinir bütünleşmesi ve klinik güvenliği kanıtlamaz.
SHED ve SCAP topluluklarının özelliklerinin her deneyde aynı olduğunu varsayan araştırmada temel metodolojik hata nedir?
- A) Her iki hücre grubunun eritrositlerden elde edildiğini varsaymak
- B) Diş gelişiminde epitelin hiç bulunmadığını göstermek
- C) Kök hücrelerin yalnız mine içinde yaşadığını göstermek
- D) İki grubun da zorunlu totipotent olduğunu kanıtlamak
- E) Farklı doku kaynağı ve izolasyon koşullarını yok saymak
Doğru cevap: E
Çözüm: SHED süt dişi, SCAP apikal papilla kaynağındandır; popülasyonlar ve kültür koşulları farklıdır.
PDLSC tabanlı periodontal doku mühendisliği çalışmasında gerçek fonksiyonel rejenerasyonun en güçlü kanıtı ne olur?
- A) Yalnız serum kalsiyum düzeyinin ölçülmesi
- B) Petri kabında herhangi bir hücrenin canlı kalması
- C) Yalnız bir kollajen boyasının pozitif çıkması
- D) Sement, periodontal lif ve alveoler kemik yapılarının uygun örgütlenmesi ve fonksiyonla bütünleşmesi
- E) Mine tabakasında renk değişimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Periodontal rejenerasyon üç destek dokusunun organizasyonunu ve fonksiyonel entegrasyonunu gerektirir.
Cas9 ile hedefte çift iplik kırığı oluşturulan deneyde, indel oluşumu ve farklı klonlarda değişken sonuçlar görülmüştür. En uygun açıklama nedir?
- A) NHEJ onarımının değişken ekleme-silmelere yol açabilmesi
- B) DNA onarımının hücrelerde hiç gerçekleşmemesi
- C) Germinatif hat düzenlemesinin kendiliğinden oluşması
- D) Cas9'un yalnız proteini kesmesi
- E) HDR'nin her seferinde zorunlu kusursuz düzeltme yapması
Doğru cevap: A
Çözüm: NHEJ DNA kırığı sonrası farklı indeller oluşturabilir; düzenleme sonucu hücreler arasında değişebilir.
Bir CRISPR çalışmasında hedef gen doğru düzenlenmişken başka bir kromozom bölgesinde istenmeyen değişiklik saptanmıştır. Bu neyi gösterir?
- A) Hiç genomik risk kalmadığını
- B) Her hücrenin totipotent olduğunu
- C) Sadece fizyolojik RNA kesilmesini
- D) Off-target düzenleme olasılığı
- E) Her zaman homolog rekombinasyonun kusursuz gerçekleştiğini
Doğru cevap: D
Çözüm: Hedef dışı genomik değişiklikler off-target etki olarak değerlendirilir ve güvenlik açısından önemlidir.
DNA çift iplik kırığı oluşturulmadan belirli bir nükleotit dönüşümü amaçlayan yöntem grubu hangisidir?
- A) Sadece immünohistokimya
- B) Yalnız ELISA
- C) Base editing
- D) Klasik G-bant karyotipleme
- E) Mitoz sayımı
Doğru cevap: C
Çözüm: Base editing belirli baz dönüşümlerini klasik çift iplik kırığı olmadan yapmayı amaçlayan gen düzenleme yaklaşımıdır.
Rejeneratif diş hekimliği için insan hücresinde başarılı gen düzeltmesi bildirilen bir çalışma, klinik kullanıma geçiş açısından neden tek başına yeterli değildir?
- A) Genetik düzenleme hücrelerin bütün dokulara dönüşmesini garanti eder
- B) Gen düzeltmesi yalnız hücre kültüründe olduğu için bütün riskler otomatik sıfırlanmıştır
- C) Hedef dışı ve hedef içi beklenmeyen etkiler, aktarım, uzun dönem güvenlik ve etkinlik ayrıca sınanmalıdır
- D) Yalnız diş renginin değişmesi klinik etkinliktir
- E) Bütün dental anomaliler aynı genden kaynaklanır
Doğru cevap: C
Çözüm: Gen düzenleme araştırmasında teknik başarı rutin uygulama için gereken güvenlik ve etkinlik kanıtlarını karşılamaz.