X'e bağlı çekinik bir varyantın babadan oğula doğrudan X üzerinden geçmemesinin nedeni nedir?
- A) Oğulların anneden Y alması
- B) Babanın oğluna Y kromozomu vermesi
- C) Erkeklerin otozom taşımaması
- D) Kız çocukların anneden kromozom almaması
- E) X kromozomunun her nesilde kaybolması
Doğru cevap: B
Çözüm: Tipik XY baba oğluna Y, kızına X verir.
Mitokondriyal DNA'nın olağan kalıtım yönü hangisidir?
- A) Anneden çocuklara
- B) Her zaman eşit babadan ve anneden
- C) Yalnız anneannenin oğullarına
- D) Babadan yalnız oğullara
- E) Babadan yalnız kızlara
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitokondriyal genom çoğunlukla oosit kaynaklı olarak maternal aktarılır.
Bir bireyin tüm somatik hücrelerinde beklenen tipik diploid kromozom sayısı kaçtır?
- A) 92
- B) 44
- C) 23
- D) 46
- E) 47
Doğru cevap: D
Çözüm: İnsanın tipik diploid somatik hücresi 46 kromozom içerir.
Trizomi kavramı neyi ifade eder?
- A) Bir kromozomun tamamen kaybını
- B) İki homolog kromozomun bulunmasını
- C) Belirli bir kromozomdan üç kopya bulunmasını
- D) Kromozom parçasının ters çevrilmesini
- E) Bütün kromozom setinin üç katına çıkmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Trizomi tek bir kromozomun fazladan kopyasıdır; tüm takımın üç katı triploididir.
Down sendromunun en bilinen kromozomal sayısal değişikliği hangisidir?
- A) Monozomi 21
- B) Trizomi 18
- C) Trizomi 13
- D) Trizomi 21
- E) 47,XXY
Doğru cevap: D
Çözüm: Down sendromunun en sık sitogenetik nedeni fazladan 21. kromozomdur.
45,X karyotipi klasik olarak hangi durumla ilişkilidir?
- A) Klinefelter sendromu
- B) Turner sendromu
- C) Down sendromu
- D) Edwards sendromu
- E) Patau sendromu
Doğru cevap: B
Çözüm: Turner sendromunda sık tanımlanan karyotip 45,X'tir.
47,XXY karyotipi en çok hangi sendromla ilişkilidir?
- A) Cri-du-chat sendromu
- B) Prader-Willi sendromu
- C) Klinefelter sendromu
- D) Trizomi 18
- E) Turner sendromu
Doğru cevap: C
Çözüm: 47,XXY klasik Klinefelter karyotipidir.
Hasta anneden hem kız hem erkek çocuklara farklı şiddette bulgular geçiyor, hasta baba çocuklarına geçirmiyorsa hangi model öne çıkar?
- A) Y'ye bağlı kalıtım
- B) Mitokondriyal kalıtım
- C) Otozomal dominant tam penetrans
- D) Sadece X'e bağlı babadan oğula kalıtım
- E) Kromozomal Robertson translokasyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Maternal geçiş ve şiddet değişkenliği mtDNA heteroplazmisiyle uyumludur.
Aynı mitokondriyal varyantı taşıyan kardeşlerde hastalık şiddetinin değişmesine doğrudan katkı sağlayabilecek mekanizma hangisidir?
- A) Kromozom 21'in mutlaka üçlenmesi
- B) Heteroplazmi oranlarının farklılığı
- C) Tüm hücrelerin aynı mitokondriyal genom oranına sahip olması
- D) Her iki kardeşin aynı Y kromozomunu taşıması
- E) Krossing-over'ın yalnız mayoz II'de olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Mutant ve normal mtDNA kopyalarının dokular arasındaki dağılımı değişken fenotipe yol açabilir.
Bir kromozom bölgesinin DNA miktarı değişmeden ters yönde yerleşmesi hangisidir?
- A) Triploidi
- B) Delesyon
- C) Trizomi
- D) İnversiyon
- E) Duplikasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: İnversiyon kromozomal segmentin kırılıp 180 derece ters yönle yerleşmesidir.
Dengeli translokasyon taşıyıcısı klinik olarak sağlıklı olsa da üreme açısından neden risk taşıyabilir?
- A) Her gamet aynı kesin normal karyotipi taşır
- B) Yalnız mitokondriyal DNA silinir
- C) Translokasyonun hiçbir kalıtsal sonucu olamaz
- D) Her çocukta mutlaka triploidi gelişir
- E) Mayozda dengesiz kromozom dağılımı olan gametler oluşabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Dengeli taşıyıcıda genetik materyal korunmuş olsa bile gamet ayrılmasında dengesizlik meydana gelebilir.
22q11.2 delesyonunda aşağıdaki hangi klinik bulgu bileşimi daha karakteristiktir?
- A) Yalnız büyümüş dalak ve hiperlipidemi
- B) Yalnız izole ayak kırığı ve kısa miyopi
- C) Sadece distal tırnak uzaması
- D) Tek başına doğumsal kalça çıkığı
- E) Damak anomalisi, konotrunkal kalp kusuru ve immün sorunlar
Doğru cevap: E
Çözüm: 22q11.2 delesyon spektrumunda damak, kalp ve timus/immün sistem etkilenebilir; değişkenlik vardır.
Cri-du-chat sendromunun tipik kromozomal değişikliği hangisidir?
- A) 45,X
- B) 21q duplikasyonu
- C) 47,XXY
- D) 5p delesyonu
- E) Trizomi 18
Doğru cevap: D
Çözüm: Cri-du-chat 5. kromozomun kısa kolu (5p) delesyonuyla ilişkilidir.
Bir lokusta ebeveyn kökenine göre farklı gen ifadesi söz konusuysa hangi mekanizma öne çıkar?
- A) Kromatitlerin rastgele boyanması
- B) Yalnız standart homolog rekombinasyon
- C) Tek başına poliploidi
- D) Mitotik iğ kontrolü
- E) Genomik damgalanma (imprinting)
Doğru cevap: E
Çözüm: İmprinting bazı genlerin anne veya baba kökenli alellerinin farklı biçimde ifade edilmesidir.
Bir çocuğun aynı kromozomun iki kopyasını da anneden alması hangi durumla tanımlanır?
- A) Paternal heteroplazmi
- B) Normal biparental kalıtım
- C) Maternal uniparental dizomi
- D) Y kromozomu anöploidisi
- E) Basit sentromer duplikasyonu
Doğru cevap: C
Çözüm: Uniparental dizomide bir kromozom çiftinin iki kopyası tek ebeveynden kaynaklanır.
Tek zigottan gelişen bireyde 46,XX ve 47,XX,+21 hücre dizilerinin birlikte bulunması hangi duruma örnektir?
- A) Tam triploidi
- B) Kromozomal mozaiklik
- C) İki zigot kökenli kimerizm
- D) Homozigot dominantlık
- E) Yalnız nokta mutasyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Tek zigot kökenli farklı kromozomlu hücre dizileri mozaiklik oluşturur.
Aynı bireyde iki farklı zigottan kaynaklanan hücre popülasyonlarının varlığı hangi kavramla adlandırılır?
- A) Hemizigotluk
- B) İnversiyon
- C) Kimerizm
- D) Mitotik mozaiklik
- E) Otozomal çekiniklik
Doğru cevap: C
Çözüm: Kimerizm farklı zigot kökenlerinin aynı organizmada bulunmasıdır.
Mayoz I'de homolog kromozomların ayrılamaması, döllenme sonrasında en doğrudan hangi anomali sınıfını artırır?
- A) Protein glikozilasyonu
- B) Anöploidi
- C) Homozigot normal genotip
- D) Mitokondri bölünmesi
- E) Yalnız tek bazlık sinonim varyant
Doğru cevap: B
Çözüm: Nondisjunction kromozom sayısı anormallikleri taşıyan gametlere yol açabilir.
Bir ailede Robertson tipi translokasyon taşıyıcılığı varsa hangi risk özellikle değerlendirilmelidir?
- A) Her gebelikte yalnız mitokondriyal hastalık
- B) Genin mutlaka homozigot hale gelmesi
- C) Tüm çocukların normal karyotip taşıması
- D) Bazı gebeliklerde dengesiz kromozom içerikli embriyo oluşması
- E) Yalnız 5p bölgesinde nokta mutasyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Robertson translokasyonları mayotik dağılımda dengesiz kromozomal ürünlere yol açabilir.
Dişte taurodontizm saptanan bireyde Klinefelter sendromu tanısı konulabilir mi?
- A) Hayır, taurodontizm her zaman enfeksiyondur
- B) Evet, bu bulgu yalnız 45,X'te olur
- C) Evet, taurodontizm tek başına 47,XXY kanıtıdır
- D) Evet, her taurodontizm kromozom 21 delesyonu demektir
- E) Hayır, bulgu özgül değildir ve tanı kromozomal değerlendirme gerektirir
Doğru cevap: E
Çözüm: Taurodontizm Klinefelter ile ilişkili olabilir ama tek başına tanı koydurmaz.