Bir kromozom bölgesinin kaybı hangi yapısal değişikliktir?
- A) Triploidi
- B) Duplikasyon
- C) Delesyon
- D) Translokasyon
- E) İnversiyon
Doğru cevap: C
Çözüm: Kromozom materyalinin kaybına delesyon adı verilir.
Belirli bir kromozom segmentinin kopya sayısının artması nedir?
- A) Uniparental dizomi
- B) İnversiyon
- C) Monozomi
- D) Hemizigotluk
- E) Duplikasyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Segment artışı duplikasyondur; monozomi kromozom sayısıyla ilgilidir.
Kromozomların sayısı ve büyük yapısal düzenlenmeleri değerlendirmede hangi yöntem kullanılır?
- A) Protein elektroforezi
- B) Kan grubu tayini
- C) İmmünohistokimyasal boyama
- D) Sadece serum elektroliti
- E) Konvansiyonel karyotipleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Karyotipleme metafaz kromozomlarını sayısal ve büyük yapısal değişiklikler açısından inceler.
Belirli bir DNA dizisini laboratuvarda çoğaltmak için temel yöntem hangisidir?
- A) Karyotipleme
- B) FISH
- C) PCR
- D) Mikroskobik sitoloji
- E) ELISA
Doğru cevap: C
Çözüm: Polimeraz zincir reaksiyonu hedef DNA bölgesinin çoğaltılmasını sağlar.
Anne kanındaki hücresiz DNA testlerinin (NIPT) temel niteliği nedir?
- A) Yalnız babaya ait DNA'yı okumaları
- B) Kesin tanısal karyotip yerine geçmeleri
- C) Prenatal tarama testi olmaları
- D) Her yapısal varyantı dışlamaları
- E) Tüm genetik hastalıkları kesin tanımaları
Doğru cevap: C
Çözüm: NIPT başlıca anöploidi riski için tarama sağlar; tanı niteliğinde değildir.
Üçüncü molarlar hariç altı veya daha fazla daimi dişin gelişimsel eksikliği ne olarak adlandırılır?
- A) Oligodonti
- B) Makrodonti
- C) Mikrodonti
- D) Hipersementoz
- E) Taurodontizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Oligodonti genel olarak üçüncü molarlar hariç en az altı daimi diş eksikliğidir.
Karyotipi normal olan ancak mikrodelasyon şüphesi süren çocukta geniş kopya sayısı analizine uygun yöntem hangisidir?
- A) Kromozomal mikroarray (CMA)
- B) Tek başına kan grubu tayini
- C) Standart EKG
- D) Sadece rutin hemogram
- E) Kan gazı analizi
Doğru cevap: A
Çözüm: CMA küçük kopya sayısı kayıp ve kazançlarını karyotipten daha yüksek çözünürlükle inceleyebilir.
Bir hastada özel olarak 22q11.2 bölgesinin delesyonu soruluyorsa hangi yöntem hedefe yönelik araştırma yapabilir?
- A) 22q11.2 lokusuna özgü FISH probu
- B) Hemoglobin elektroforezi
- C) Yalnız mikroskobik kan yayması
- D) Sadece elektrolit analizi
- E) Standart serum amilaz ölçümü
Doğru cevap: A
Çözüm: FISH belirli kromozom bölgesini işaretleyen problarla hedefe yönelik değişikliği araştırabilir.
Bir genin belirli ekzonlarının kopya sayısı kayıp veya artışını araştırmada hangi yöntem uygundur?
- A) Kan basıncı ölçümü
- B) MLPA
- C) Büyüme kültürü
- D) Sadece akciğer grafisi
- E) Yalnız Western blot
Doğru cevap: B
Çözüm: MLPA seçilen gen ve ekzonların delesyon/duplikasyonlarını araştırmakta kullanılır.
Kopya sayısı değişimi oluşturmayan dengeli bir translokasyon neden standart CMA ile kaçırılabilir?
- A) CMA yalnız proteinlerin katlanmasını ölçtüğü için
- B) Her translokasyon mutlaka bir baz mutasyonu olduğu için
- C) Translokasyonlar hiçbir zaman hücrelerde bulunmadığı için
- D) CMA çoğunlukla DNA miktarındaki artış ve kaybı ölçtüğü için
- E) CMA yalnız mitokondrileri saydığı için
Doğru cevap: D
Çözüm: Dengeli yer değiştirmede net kopya sayısı korunabilir ve dizilim konumu CMA ile görülmeyebilir.
Sanger dizilemenin en uygun temel kullanım alanı hangisidir?
- A) Her kromozomun mikroskopta sayılması
- B) Hedeflenmiş kısa DNA bölgesindeki nükleotid dizisinin incelenmesi
- C) Serum hormon miktarının ölçülmesi
- D) Diş mine kalınlığının radyografik ölçümü
- E) Tüm dengeli translokasyonların tek başına tanısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sanger dizileme seçilen DNA parçalarındaki baz dizisini çözmekte kullanılır.
Genetik test raporunda VUS bulunmasının klinik yorumunda hangisi doğrudur?
- A) Otomatik olarak patojenik tanıdır
- B) Her zaman benign ve etkisizdir
- C) Tek başına hastalık nedenini kesinleştirmez
- D) Kromozom sayısının 47 olduğunu kanıtlar
- E) Kesinlikle tüm aile bireylerinde semptom yapar
Doğru cevap: C
Çözüm: Önemi belirsiz varyant, tek başına patojeniklik kanıtı değildir; ek kanıt gerekir.
Amelogenezis imperfekta için kalıtım örüntüsü hakkında hangi ifade en doğrudur?
- A) Farklı aile ve tiplerde OD, OÇ veya X'e bağlı biçimler görülebilir
- B) Bütün hastalarda aynı gen değişmiştir
- C) Daima yalnız anneden mtDNA ile geçer
- D) Tüm vakalar yalnız Y'ye bağlıdır
- E) Genetik neden hiçbir vakada yoktur
Doğru cevap: A
Çözüm: Mine gelişim kusurları genetik olarak heterojendir ve çeşitli Mendel kalıtım biçimleri bulunabilir.
Erken süt dişi kaybı ve mineralizasyon bozukluğu olan bir hastada ALPL ilişkili hastalık için hangi tanı seçeneği düşünülür?
- A) Yalnız herediter sferositoz
- B) Dentinogenezis imperfekta tip II'nin tüm formları
- C) Huntington hastalığı
- D) Down sendromunun tek bulgusu
- E) Hipofosfatazya
Doğru cevap: E
Çözüm: Hipofosfatazya ALPL ilişkili mineralizasyon bozukluğudur ve dişlerin erken kaybıyla görülebilir.
Opalesan dişler ve dentin anomalilerine ek kemik kırılganlığı olan hastada hangi genetik hastalık grubu özellikle düşünülür?
- A) Kistik fibrozun yalnız bağırsak tipi
- B) İzole laktaz eksikliği
- C) Ailesel hiperkolesterolemi
- D) Yalnız daltonizm
- E) Osteogenezis imperfekta ile ilişkili dentin bulguları
Doğru cevap: E
Çözüm: Osteogenezis imperfekta (çoğu COL1A1/2 ilişkili) bazı tiplerde dentinogenezis imperfekta bulguları gösterir.
Hipodonti, konik dişler, terleme bozukluğu ve seyrek saç ile gelen çocukta en olası sendrom grubu hangisidir?
- A) Ektodermal displazi
- B) Yalnız periodontal abses
- C) Geçici mine boyanması
- D) İzole taurodontizm
- E) Akut apikal periodontitis
Doğru cevap: A
Çözüm: Diş, saç ve ter bezi gibi ektodermal yapılardaki birlikte anormallikler ektodermal displaziyi düşündürür.
Dengeli translokasyon şüphesi olan ancak CMA sonucu normal bireyde uygun sonraki inceleme hangisidir?
- A) Yalnız kan grubunu tekrar etmek
- B) Sadece oral kültür almak
- C) Yalnız idrar dansitesi ölçmek
- D) Karyotip veya hedefe yönelik yapısal sitogenetik analiz
- E) CMA'nın tüm dengeli yeniden düzenlenmeleri dışladığını varsaymak
Doğru cevap: D
Çözüm: CMA kopya sayısını değerlendirir; dengeli translokasyon karyotipleme veya hedefli yöntemle incelenebilir.
Ön tanı 22q11.2 delesyonu olan çocuğun hedefli FISH testi negatifse bu sonuç neyi kesin olarak gösterir?
- A) Ebeveyn kaynaklı UPD kesin vardır
- B) Her olası genetik nedeni ortadan kaldırır
- C) Yalnız kullanılan probun hedeflediği bölge için sınırlı negatiflik sağlar
- D) Tüm tek baz varyantlarını dışlar
- E) Bütün kromozomal mikrodelesyonları dışlar
Doğru cevap: C
Çözüm: FISH sadece probun hedeflediği genomik bölgeyi sorgular; negatif sonuç başka değişiklikleri dışlamaz.
Pozitif cfDNA/NIPT taraması olan gebelikte fetüste trizomi olduğunu kesinleştirmeden önce neden tanısal değerlendirme düşünülür?
- A) Tarama sonucu her zaman yanlış olduğu için
- B) NIPT bütün kromozomları mikroskopla saydığı için
- C) Test yalnız babanın Y kromozomuna baktığı için
- D) Plasental kökenli DNA ve mozaiklik taramada yanıltıcı sonuç üretebildiği için
- E) NIPT yalnız kan şekeri ölçtüğü için
Doğru cevap: D
Çözüm: cfDNA esas olarak plasental DNA parçaları üzerinden tarama yapar; sonuç fetal tanıyla aynı değildir.
Yeni nesil dizilemede bir hastalık geninin kodlayan bölgesi yeterli kapsamada okunmuşken, çok büyük ekzon delesyonunu dışlamak için neden ek yöntem gerekebilir?
- A) Kodlama bölgesinde hiçbir genetik değişiklik olamayacağı için
- B) Kullanılan NGS analizinin kopya sayısı değişikliklerini güvenle saptama kapasitesi sınırlı olabileceği için
- C) NGS yalnız protein miktarını ölçtüğü için
- D) Her delesyon yalnız mikroskopta bakteride görüldüğü için
- E) Ekzon delesyonları daima sessiz varyant olduğu için
Doğru cevap: B
Çözüm: Dizileme platformu ve biyoenformatik iş akışına göre CNV tespiti farklıdır; MLPA/CMA gerekebilir.