Belirli bir lokusta iki aynı aleli taşıyan bireyin genotipi hangi terimle adlandırılır?
- A) Hemizigot
- B) Heteroplazmik
- C) Homozigot
- D) Kimerik
- E) Mozaik
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı lokustaki alellerin aynı olması homozigotluğu tanımlar.
Bir genotipi taşıyan bireylerin ne kadarında ilgili fenotipin ortaya çıktığı hangi kavramla belirtilir?
- A) Penetrans
- B) Bağlantı dengesizliği
- C) Ekspresivite
- D) Genomik damgalanma
- E) Pleiotropi
Doğru cevap: A
Çözüm: Penetrans genotipin fenotiple sonuçlanma oranını anlatır.
Aynı genetik varyantı taşıyan etkilenmiş bireylerde bulguların şiddetinin farklı olması nedir?
- A) Değişken ekspresivite
- B) Tam penetrans
- C) Kimerizm
- D) Homozigotluk
- E) Nondisjunction
Doğru cevap: A
Çözüm: Ekspresivite fenotipin görünüm ve ağırlık farklılığını ifade eder.
İki farklı gendeki patojenik varyantın benzer klinik tablo oluşturması hangisine örnektir?
- A) Homolog ayrılması
- B) Alel heterojenitesi
- C) Mitokondriyal heteroplazmi
- D) Lokus heterojenitesi
- E) Kromozom inversiyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı genler benzer fenotipe yol açıyorsa lokus heterojenitesi vardır.
Aa genotipli bireyin normal bir gametine bu lokustan kaç alel geçer?
- A) Üç alel
- B) Bir alel
- C) İki alel
- D) Hiç alel geçmez
- E) Dört alel
Doğru cevap: B
Çözüm: Mendel ayrılma ilkesine göre normal haploid gamet her lokustan bir alel alır.
Aa × Aa çaprazında aa genotipli çocuk olasılığı kaçtır?
- A) %100
- B) %50
- C) %75
- D) %0
- E) %25
Doğru cevap: E
Çözüm: Genotip dağılımı 1 AA : 2 Aa : 1 aa olduğundan aa olasılığı 1/4'tür.
Otozomal dominant hastalıkta heterozigot etkilenen bir baba, hastalık alelini oğluna aktarabilir mi?
- A) Hayır, her baba oğluna yalnız Y kromozomu verir
- B) Yalnız annenin taşıyıcı olması hâlinde
- C) Yalnız kızlarına aktarabilir
- D) Evet, otozomal aleli oğluna geçirebilir
- E) Hayır, otozomal aleller sadece anneden gelir
Doğru cevap: D
Çözüm: Otozomal kromozomlar her iki ebeveynden her iki cinsiyetteki çocuğa geçebilir.
X'e bağlı çekinik bir varyantın babadan oğula doğrudan X üzerinden geçmemesinin nedeni nedir?
- A) Oğulların anneden Y alması
- B) Babanın oğluna Y kromozomu vermesi
- C) Erkeklerin otozom taşımaması
- D) Kız çocukların anneden kromozom almaması
- E) X kromozomunun her nesilde kaybolması
Doğru cevap: B
Çözüm: Tipik XY baba oğluna Y, kızına X verir.
Mitokondriyal DNA'nın olağan kalıtım yönü hangisidir?
- A) Anneden çocuklara
- B) Her zaman eşit babadan ve anneden
- C) Yalnız anneannenin oğullarına
- D) Babadan yalnız oğullara
- E) Babadan yalnız kızlara
Doğru cevap: A
Çözüm: Mitokondriyal genom çoğunlukla oosit kaynaklı olarak maternal aktarılır.
Bir bireyin tüm somatik hücrelerinde beklenen tipik diploid kromozom sayısı kaçtır?
- A) 92
- B) 44
- C) 23
- D) 46
- E) 47
Doğru cevap: D
Çözüm: İnsanın tipik diploid somatik hücresi 46 kromozom içerir.
Trizomi kavramı neyi ifade eder?
- A) Bir kromozomun tamamen kaybını
- B) İki homolog kromozomun bulunmasını
- C) Belirli bir kromozomdan üç kopya bulunmasını
- D) Kromozom parçasının ters çevrilmesini
- E) Bütün kromozom setinin üç katına çıkmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Trizomi tek bir kromozomun fazladan kopyasıdır; tüm takımın üç katı triploididir.
Down sendromunun en bilinen kromozomal sayısal değişikliği hangisidir?
- A) Monozomi 21
- B) Trizomi 18
- C) Trizomi 13
- D) Trizomi 21
- E) 47,XXY
Doğru cevap: D
Çözüm: Down sendromunun en sık sitogenetik nedeni fazladan 21. kromozomdur.
45,X karyotipi klasik olarak hangi durumla ilişkilidir?
- A) Klinefelter sendromu
- B) Turner sendromu
- C) Down sendromu
- D) Edwards sendromu
- E) Patau sendromu
Doğru cevap: B
Çözüm: Turner sendromunda sık tanımlanan karyotip 45,X'tir.
47,XXY karyotipi en çok hangi sendromla ilişkilidir?
- A) Cri-du-chat sendromu
- B) Prader-Willi sendromu
- C) Klinefelter sendromu
- D) Trizomi 18
- E) Turner sendromu
Doğru cevap: C
Çözüm: 47,XXY klasik Klinefelter karyotipidir.
Bir kromozom bölgesinin kaybı hangi yapısal değişikliktir?
- A) Triploidi
- B) Duplikasyon
- C) Delesyon
- D) Translokasyon
- E) İnversiyon
Doğru cevap: C
Çözüm: Kromozom materyalinin kaybına delesyon adı verilir.
Belirli bir kromozom segmentinin kopya sayısının artması nedir?
- A) Uniparental dizomi
- B) İnversiyon
- C) Monozomi
- D) Hemizigotluk
- E) Duplikasyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Segment artışı duplikasyondur; monozomi kromozom sayısıyla ilgilidir.
Kromozomların sayısı ve büyük yapısal düzenlenmeleri değerlendirmede hangi yöntem kullanılır?
- A) Protein elektroforezi
- B) Kan grubu tayini
- C) İmmünohistokimyasal boyama
- D) Sadece serum elektroliti
- E) Konvansiyonel karyotipleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Karyotipleme metafaz kromozomlarını sayısal ve büyük yapısal değişiklikler açısından inceler.
Belirli bir DNA dizisini laboratuvarda çoğaltmak için temel yöntem hangisidir?
- A) Karyotipleme
- B) FISH
- C) PCR
- D) Mikroskobik sitoloji
- E) ELISA
Doğru cevap: C
Çözüm: Polimeraz zincir reaksiyonu hedef DNA bölgesinin çoğaltılmasını sağlar.
Anne kanındaki hücresiz DNA testlerinin (NIPT) temel niteliği nedir?
- A) Yalnız babaya ait DNA'yı okumaları
- B) Kesin tanısal karyotip yerine geçmeleri
- C) Prenatal tarama testi olmaları
- D) Her yapısal varyantı dışlamaları
- E) Tüm genetik hastalıkları kesin tanımaları
Doğru cevap: C
Çözüm: NIPT başlıca anöploidi riski için tarama sağlar; tanı niteliğinde değildir.
Üçüncü molarlar hariç altı veya daha fazla daimi dişin gelişimsel eksikliği ne olarak adlandırılır?
- A) Oligodonti
- B) Makrodonti
- C) Mikrodonti
- D) Hipersementoz
- E) Taurodontizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Oligodonti genel olarak üçüncü molarlar hariç en az altı daimi diş eksikliğidir.