OÇ hastalık için iki taşıyıcı ebeveynin ardışık iki gebeliğinde her iki çocuğun da hasta olma olasılığı kaçtır (bağımsızlık varsayımıyla)?
- A) 1/16
- B) 3/8
- C) 1/2
- D) 1/4
- E) 1/8
Doğru cevap: A
Çözüm: Her gebelikte 1/4 risk bağımsızdır; iki hasta çocuk olasılığı 1/4 × 1/4 = 1/16 olur.
OÇ hastalıkta Aa × Aa ebeveynlerden doğan ilk çocuğun kesin sağlıklı olduğu biliniyor. İkinci çocuğun hasta olma olasılığı nedir?
- A) 2/3
- B) 1/4
- C) 3/4
- D) 1/3
- E) 1/9
Doğru cevap: B
Çözüm: Önceki çocuğun sağlıklı olması bir sonraki bağımsız gebelik için 1/4 riskini değiştirmez.
Bir lokusta iki taşıyıcı ebeveynden doğmuş ve hasta olmayan erişkinin genetik testi henüz yapılmamışsa, çocuklarına risk hesabında önce hangi koşullu olasılık dikkate alınır?
- A) Taşıyıcılığın 1/4 olduğu
- B) Kesin olarak homozigot normal olduğu
- C) Erişkinin taşıyıcı olma olasılığı olan 2/3
- D) Ailede hiç patojenik varyant bulunmadığı
- E) Kesin olarak hasta olduğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Aa × Aa ebeveynlerin sağlıklı çocuğu için Aa olasılığı 2/3'tür; eşin durumu ayrıca değerlendirilir.
Erkek bireylerde seyrek, kadınlarda da görülebilen ve kesin baba–oğul geçişi gösteren ailesel hastalık için aşağıdaki hangi kalıtım modeli doğrudan aktarım açısından dışlanır?
- A) X'e bağlı kalıtım
- B) Poligenik yatkınlık
- C) Otozomal dominant
- D) Otozomal çekinik
- E) Otozomal eş baskın kalıtım
Doğru cevap: A
Çözüm: Babadan oğula X kromozomu aktarılmadığı için aynı X alelinin doğrudan aktarımı mümkün değildir.
Ailede OD hastalıkla ilişkili varyantı taşıdığı bilinen bir yetişkin tamamen belirti göstermiyorsa, bu durum ilk olarak hangi mekanizmayı düşündürür?
- A) Eksik penetrans
- B) Yalnız genetik heterojenitenin dışlanması
- C) Tam penetrans
- D) Her gamette nondisjunction
- E) Mitozda zorunlu triploidi
Doğru cevap: A
Çözüm: Hastalık ilişkili genotipe rağmen fenotip yokluğu eksik penetransın tipik tanımıdır.
Tek genin diş, kemik ve göz gibi birden çok farklı doku sisteminde belirti oluşturması hangi kavramdır?
- A) Pleiotropi
- B) Homoplazi
- C) Kimerizm
- D) Lokus heterojenitesi
- E) Alel dışlanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Pleiotropi tek gendeki değişikliğin çoklu fenotipik etkisini ifade eder.
Bir lokusta ebeveyn kökenine göre farklı gen ifadesi söz konusuysa hangi mekanizma öne çıkar?
- A) Kromatitlerin rastgele boyanması
- B) Yalnız standart homolog rekombinasyon
- C) Tek başına poliploidi
- D) Mitotik iğ kontrolü
- E) Genomik damgalanma (imprinting)
Doğru cevap: E
Çözüm: İmprinting bazı genlerin anne veya baba kökenli alellerinin farklı biçimde ifade edilmesidir.
Bir çocuğun aynı kromozomun iki kopyasını da anneden alması hangi durumla tanımlanır?
- A) Paternal heteroplazmi
- B) Normal biparental kalıtım
- C) Maternal uniparental dizomi
- D) Y kromozomu anöploidisi
- E) Basit sentromer duplikasyonu
Doğru cevap: C
Çözüm: Uniparental dizomide bir kromozom çiftinin iki kopyası tek ebeveynden kaynaklanır.
Tek zigottan gelişen bireyde 46,XX ve 47,XX,+21 hücre dizilerinin birlikte bulunması hangi duruma örnektir?
- A) Tam triploidi
- B) Kromozomal mozaiklik
- C) İki zigot kökenli kimerizm
- D) Homozigot dominantlık
- E) Yalnız nokta mutasyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Tek zigot kökenli farklı kromozomlu hücre dizileri mozaiklik oluşturur.
Aynı bireyde iki farklı zigottan kaynaklanan hücre popülasyonlarının varlığı hangi kavramla adlandırılır?
- A) Hemizigotluk
- B) İnversiyon
- C) Kimerizm
- D) Mitotik mozaiklik
- E) Otozomal çekiniklik
Doğru cevap: C
Çözüm: Kimerizm farklı zigot kökenlerinin aynı organizmada bulunmasıdır.
Mayoz I'de homolog kromozomların ayrılamaması, döllenme sonrasında en doğrudan hangi anomali sınıfını artırır?
- A) Protein glikozilasyonu
- B) Anöploidi
- C) Homozigot normal genotip
- D) Mitokondri bölünmesi
- E) Yalnız tek bazlık sinonim varyant
Doğru cevap: B
Çözüm: Nondisjunction kromozom sayısı anormallikleri taşıyan gametlere yol açabilir.
Bir ailede Robertson tipi translokasyon taşıyıcılığı varsa hangi risk özellikle değerlendirilmelidir?
- A) Her gebelikte yalnız mitokondriyal hastalık
- B) Genin mutlaka homozigot hale gelmesi
- C) Tüm çocukların normal karyotip taşıması
- D) Bazı gebeliklerde dengesiz kromozom içerikli embriyo oluşması
- E) Yalnız 5p bölgesinde nokta mutasyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Robertson translokasyonları mayotik dağılımda dengesiz kromozomal ürünlere yol açabilir.
Dişte taurodontizm saptanan bireyde Klinefelter sendromu tanısı konulabilir mi?
- A) Hayır, taurodontizm her zaman enfeksiyondur
- B) Evet, bu bulgu yalnız 45,X'te olur
- C) Evet, taurodontizm tek başına 47,XXY kanıtıdır
- D) Evet, her taurodontizm kromozom 21 delesyonu demektir
- E) Hayır, bulgu özgül değildir ve tanı kromozomal değerlendirme gerektirir
Doğru cevap: E
Çözüm: Taurodontizm Klinefelter ile ilişkili olabilir ama tek başına tanı koydurmaz.
Erken süt dişi kaybı ve mineralizasyon bozukluğu olan bir hastada ALPL ilişkili hastalık için hangi tanı seçeneği düşünülür?
- A) Yalnız herediter sferositoz
- B) Dentinogenezis imperfekta tip II'nin tüm formları
- C) Huntington hastalığı
- D) Down sendromunun tek bulgusu
- E) Hipofosfatazya
Doğru cevap: E
Çözüm: Hipofosfatazya ALPL ilişkili mineralizasyon bozukluğudur ve dişlerin erken kaybıyla görülebilir.
Opalesan dişler ve dentin anomalilerine ek kemik kırılganlığı olan hastada hangi genetik hastalık grubu özellikle düşünülür?
- A) Kistik fibrozun yalnız bağırsak tipi
- B) İzole laktaz eksikliği
- C) Ailesel hiperkolesterolemi
- D) Yalnız daltonizm
- E) Osteogenezis imperfekta ile ilişkili dentin bulguları
Doğru cevap: E
Çözüm: Osteogenezis imperfekta (çoğu COL1A1/2 ilişkili) bazı tiplerde dentinogenezis imperfekta bulguları gösterir.
Hipodonti, konik dişler, terleme bozukluğu ve seyrek saç ile gelen çocukta en olası sendrom grubu hangisidir?
- A) Ektodermal displazi
- B) Yalnız periodontal abses
- C) Geçici mine boyanması
- D) İzole taurodontizm
- E) Akut apikal periodontitis
Doğru cevap: A
Çözüm: Diş, saç ve ter bezi gibi ektodermal yapılardaki birlikte anormallikler ektodermal displaziyi düşündürür.
Dengeli translokasyon şüphesi olan ancak CMA sonucu normal bireyde uygun sonraki inceleme hangisidir?
- A) Yalnız kan grubunu tekrar etmek
- B) Sadece oral kültür almak
- C) Yalnız idrar dansitesi ölçmek
- D) Karyotip veya hedefe yönelik yapısal sitogenetik analiz
- E) CMA'nın tüm dengeli yeniden düzenlenmeleri dışladığını varsaymak
Doğru cevap: D
Çözüm: CMA kopya sayısını değerlendirir; dengeli translokasyon karyotipleme veya hedefli yöntemle incelenebilir.
Ön tanı 22q11.2 delesyonu olan çocuğun hedefli FISH testi negatifse bu sonuç neyi kesin olarak gösterir?
- A) Ebeveyn kaynaklı UPD kesin vardır
- B) Her olası genetik nedeni ortadan kaldırır
- C) Yalnız kullanılan probun hedeflediği bölge için sınırlı negatiflik sağlar
- D) Tüm tek baz varyantlarını dışlar
- E) Bütün kromozomal mikrodelesyonları dışlar
Doğru cevap: C
Çözüm: FISH sadece probun hedeflediği genomik bölgeyi sorgular; negatif sonuç başka değişiklikleri dışlamaz.
Pozitif cfDNA/NIPT taraması olan gebelikte fetüste trizomi olduğunu kesinleştirmeden önce neden tanısal değerlendirme düşünülür?
- A) Tarama sonucu her zaman yanlış olduğu için
- B) NIPT bütün kromozomları mikroskopla saydığı için
- C) Test yalnız babanın Y kromozomuna baktığı için
- D) Plasental kökenli DNA ve mozaiklik taramada yanıltıcı sonuç üretebildiği için
- E) NIPT yalnız kan şekeri ölçtüğü için
Doğru cevap: D
Çözüm: cfDNA esas olarak plasental DNA parçaları üzerinden tarama yapar; sonuç fetal tanıyla aynı değildir.
Yeni nesil dizilemede bir hastalık geninin kodlayan bölgesi yeterli kapsamada okunmuşken, çok büyük ekzon delesyonunu dışlamak için neden ek yöntem gerekebilir?
- A) Kodlama bölgesinde hiçbir genetik değişiklik olamayacağı için
- B) Kullanılan NGS analizinin kopya sayısı değişikliklerini güvenle saptama kapasitesi sınırlı olabileceği için
- C) NGS yalnız protein miktarını ölçtüğü için
- D) Her delesyon yalnız mikroskopta bakteride görüldüğü için
- E) Ekzon delesyonları daima sessiz varyant olduğu için
Doğru cevap: B
Çözüm: Dizileme platformu ve biyoenformatik iş akışına göre CNV tespiti farklıdır; MLPA/CMA gerekebilir.