4857 m.17 uyarınca işi altı aydan az süren işçi için asgari bildirim süresi kaç haftadır?
- A) 1 hafta
- B) 3 hafta
- C) 4 hafta
- D) 8 hafta
- E) 2 hafta
Doğru cevap: E
Çözüm: Altı aydan az kıdemde belirsiz süreli sözleşmenin süreli feshi için iki haftalık bildirim süresi esastır.
4857 m.17 uyarınca üç yıldan fazla kıdemi bulunan işçi için asgari bildirim süresi kaç haftadır?
- A) 8 hafta
- B) 2 hafta
- C) 4 hafta
- D) 5 hafta
- E) 6 hafta
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç yıldan fazla kıdemde bildirim süresi sekiz haftadır.
1475 sayılı İş Kanununun yürürlükteki 14. maddesi bakımından kıdem tazminatına hak kazanmanın genel hizmet süresi önkoşulu nedir?
- A) En az iki aylık hizmet
- B) Aynı işverene bağlı en az bir yıllık hizmet
- C) Her durumda üç aylık deneme
- D) Beş yıllık hizmet
- E) On yıllık hizmet
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıdem tazminatı için genel olarak en az bir yıllık hizmet ve ayrıca kanunda sayılan uygun sona erme nedeni gerekir.
Kıdem tazminatı hesabında her tam hizmet yılı için esas alınan brüt ücret karşılığı kaç gündür?
- A) 10 günlük ücret
- B) 15 günlük ücret
- C) 30 günlük ücret
- D) 20 günlük ücret
- E) 45 günlük ücret
Doğru cevap: C
Çözüm: Kıdem tazminatının temel hesabı her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden yapılır; tavan uygulanır.
4857 m.18 kapsamında iş güvencesinin genel işçi sayısı eşiği kaçtır?
- A) 5 işçi
- B) 10 işçi
- C) 20 işçi
- D) 30 işçi
- E) 50 işçi
Doğru cevap: D
Çözüm: İş güvencesi kapsamı bakımından genel eşik 30 veya daha fazla işçi çalıştırılmasıdır; aynı işkolu ve işveren bağlantısı önemlidir.
İş güvencesi kapsamında işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini sona erdirirken göstermesi gereken neden hangi niteliktedir?
- A) Yalnız şahsi kanaat
- B) Mutlaka ceza mahkûmiyeti
- C) Hiçbir neden gerekmez
- D) Sadece işçinin siyasi tercihi
- E) Geçerli neden
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.18 kapsamındaki fesihte işçinin yeterliliği, davranışları veya işletme/işyeri/iş gereklerinden kaynaklanan geçerli neden aranır.
İşveren, işyerindeki çalışma koşullarını esaslı şekilde değiştirmek istiyor. İşçinin yazılı değişiklik önerisini kabul etmesi için öngörülen süre kaç işgünüdür?
- A) 2 takvim günü
- B) 4 hafta
- C) 10 işgünü
- D) 6 işgünü
- E) 30 takvim günü
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.22 esaslı değişiklikleri yazılı bildirime ve işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulüne bağlar.
Ücreti ödeme gününden itibaren mücbir sebep olmadan 20 gün içinde ödenmeyen işçi bakımından 4857 m.34 hangi hakkı tanır?
- A) İşverene ait bütün mallara kendiliğinden el koyma
- B) Kıdem aranmadan otomatik emeklilik
- C) Sendikayı tek taraflı feshetme
- D) İş sözleşmesinin doğrudan kamu hizmetine dönüşmesi
- E) İş görme borcunu yerine getirmekten kaçınma
Doğru cevap: E
Çözüm: Ücretin ödenmemesi nedeniyle belirli şartlarda iş görmekten kaçınma hakkı doğabilir.
4857 m.18’e göre yer altı işlerinde çalışanlar için iş güvencesinin altı aylık kıdem koşulu hakkında hangisi doğrudur?
- A) Altı aylık kıdem şartı aranmaz.
- B) Kıdem eşiği iki yıla çıkar.
- C) Yalnız gece çalışanlara uygulanır.
- D) Kıdem koşulu on yıldır.
- E) Yalnız belirli süreli sözleşme aranır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 4857 m.18 yer altı işlerinde çalışan işçiler için altı aylık kıdem koşulunu aramaz; diğer koşullar ayrıca değerlendirilir.
İş güvencesi kapsamındaki işçinin davranışına dayalı geçerli nedenle fesihte işverenden kural olarak ne beklenir?
- A) Savunma almaksızın otomatik süreli sözleşme yapması
- B) Fesihten önce işçinin iddialara karşı savunmasını alması
- C) İşçinin yıllık iznini geri alması
- D) Tüm çalışanlardan yeniden iş başvurusu istemesi
- E) Ücreti üç aylığına askıya alması
Doğru cevap: B
Çözüm: 4857 m.19 davranış veya verime ilişkin sebeplerde savunma alınmasını öngörür; m.25/II hakkı saklıdır.
İş güvencesi kapsamında fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihten itibaren işe iade talebiyle arabulucuya başvuru süresi kaç aydır?
- A) 7 ay
- B) 3 ay
- C) 1 ay
- D) 6 ay
- E) 12 ay
Doğru cevap: C
Çözüm: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 4857 m.20 çerçevesinde işe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya gidilir.
Kesinleşmiş işe iade kararının işçiye tebliğinden sonra işçinin işe başlamak için işverene başvuru süresi kaç işgünüdür?
- A) 3 işgünü
- B) 5 işgünü
- C) 20 işgünü
- D) 10 işgünü
- E) 30 işgünü
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.21 işçinin kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işverene başvurmasını arar.
Feshin geçersizliği üzerine işçisini süresinde işe başlatmayan işverenin ödeyeceği işe başlatmama tazminatının kanunî aralığı nedir?
- A) 1–2 aylık ücret
- B) 2–3 aylık ücret
- C) 8–12 aylık ücret
- D) 12–24 aylık ücret
- E) 4–8 aylık ücret
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.21, işe başlatmama tazminatını en az dört, en çok sekiz aylık ücret olarak belirler; boşta geçen süre ücreti ayrı kalemdir.
İş güvencesi kapsamında verilen kesin işe iade kararına dayanarak süresinde başvuran işçiyi işveren işe başlatmazsa, boşta geçen süre ücreti ve tazminat bakımından hangi ikili doğrudur?
- A) En çok 8 aya kadar ücret; ayrıca 12–16 ay tazminat
- B) En çok 1 aylık ücret; ayrıca 1 aylık tazminat
- C) Sadece kullanılmayan yıllık izin karşılığı
- D) En çok 4 aya kadar ücret ve haklar; ayrıca 4–8 aylık işe başlatmama tazminatı
- E) Hiçbir parasal sonuç doğmaz
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.21 kapsamında boşta geçen süreye ait en çok dört aylık ücret ve diğer haklar ile dört–sekiz aylık işe başlatmama tazminatı ayrı kalemlerdir.
İşçinin işe iade yönündeki kesin kararı tebliğ aldıktan 15 işgünü sonra ilk kez işe başlama talebinde bulunduğu olayda kanunî 10 işgünlük süre bakımından ne söylenebilir?
- A) On işgünü sadece işverene tanınmıştır.
- B) 15 işgünü tam olarak yasal süredir.
- C) İşçinin başvurusu 30 işgününe kadar her durumda süresindedir.
- D) İşe başlama için hiçbir süre öngörülmemiştir.
- E) Başvuru kanunî süreyi kaçırmıştır; fesih geçerli sayılabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.21 kesin kararın tebliğinden itibaren 10 işgünü içinde başvuru koşulu getirir.
İşe iade kararı kesinleşmiş, işçi on işgünü içinde başvurmuş; işveren işçiyi hangi süre içinde işe başlatmakla yükümlüdür?
- A) 1 ay içinde
- B) 3 işgünü içinde
- C) 6 ay içinde
- D) 8 ay içinde
- E) 1 yıl içinde
Doğru cevap: A
Çözüm: Süresinde işverene başvuran işçi, işverence bir ay içinde işe başlatılmalıdır; aksi durumda kanuni tazminat gündeme gelir.
İşveren çalışma yerini ve ücret koşulunu esaslı biçimde değiştirmiş, teklifi yazılı bildirmiş; işçi altı işgünü içinde yazılı kabul vermemiştir. Doğrudan bağlayıcılık bakımından hangisi doğrudur?
- A) İşçinin susması kesin kabul sayılır.
- B) Önerilen esaslı değişiklik işçiyi bağlamaz.
- C) Değişiklik her durumda geçmişe yürür.
- D) İşçinin yazılı onayı yasaktır.
- E) İşverenin değişikliği kabul için 270 saat fazla çalışma yaptırması gerekir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 4857 m.22 kapsamındaki esaslı değişiklik işçiye yazılı bildirilir; altı işgününde yazılı kabul edilmeyen değişiklik işçiyi bağlamaz.
İşçi, ulusal bayram veya genel tatil gününde sözleşmesine uygun şekilde çalışmıştır. Bu gün için ödenecek ücret bakımından genel kural hangisidir?
- A) Yalnız yarım günlük ücret ödenir.
- B) O gün çalışıldığı için normal ücret sıfırlanır.
- C) Çalışılmayan günün ücretine ek olarak çalışılan tatil günü için bir günlük ücret daha ödenir.
- D) Sadece hafta tatili süresi uzar, ücret doğmaz.
- E) Bütün yıllık izin hakları düşer.
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.47 gereği çalışılmayan genel tatil gününde ücret tamdır; çalışma varsa her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir.
Bir işçi iki yıldır çalıştığı işyerindeki yıllık ücretli izinlerini kullanmak yerine iş ilişkisi sürerken her yıl parasını istemektedir. Genel kanunî kural açısından hangisi doğrudur?
- A) İzin her ay otomatik olarak nakde çevrilir.
- B) Yıllık izin ancak işçinin haftalık 270 saati aşmasıyla doğar.
- C) İzin sadece yazılı talep olmadan tümüyle ortadan kaldırılabilir.
- D) Yıllık izin hakkı iş ilişkisi sürerken kural olarak para ile ikame edilemez; izin kullandırılmalıdır.
- E) Para ödenirse işçinin izin hakkı her koşulda geriye dönük silinir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Yıllık ücretli izin dinlenme hakkıdır; iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izin ücret alacağına dönüşür.
İşverenin iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedeniyle haklı derhal fesih hakkını, işçinin davranışını öğrendikten sonra kullanması için 4857 m.26’da öngörülen genel hak düşürücü süre nedir?
- A) 6 takvim haftası
- B) 15 işgünü
- C) 30 işgünü
- D) 3 ay
- E) 6 işgünü
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.26, ilgili davranışı öğrenmeden itibaren altı işgünlük süre ve fiilden itibaren genel bir yıllık sınır öngörür; maddi çıkar istisnası vardır.