Bir işçiye aynı anda birbirine aykırı görev beklentileri yüklenmesi hangi stres kaynağıdır?
- A) Rol açıklığı
- B) Yüksek iş özerkliği
- C) İşin tamamlanmışlığı
- D) Açık hedef birliği
- E) Rol çatışması
Doğru cevap: E
Çözüm: Rol çatışması aynı çalışandan uyumsuz beklentiler bulunmasıdır.
Çalışanın kendisinden ne beklendiğini ve görev sınırını bilememesi hangi kavramdır?
- A) Rol belirsizliği
- B) Rol çatışması
- C) Yüksek görev kimliği
- D) Yapısal işsizlik
- E) Normatif bağlılık
Doğru cevap: A
Çözüm: Rol belirsizliği görev, yetki veya performans beklentilerinin yeterince açık olmamasıdır.
Örgütsel bağlılığın duygusal bileşeni hangi ifadeyle en iyi anlatılır?
- A) Ayrılmanın maddi maliyeti yüzünden kalmak
- B) Kuruma ait hissettiği ve istediği için kalmak
- C) Sadece zorunluluk hissettiği için kalmak
- D) İşten tamamen uzak kalmak
- E) İş arama koşulunu karşılamamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Meyer-Allen çerçevesinde duygusal bağlılık isteme ve aidiyet; devam bağlılığı maliyet; normatif bağlılık yükümlülükle ilgilidir.
Ekip üyelerinin hata bildirmek veya soru sormak nedeniyle aşağılanmayacaklarını düşünmesi hangi kavramdır?
- A) Hiç hata yapılmaması
- B) Kesin iş güvencesi
- C) Psikolojik güvenlik
- D) Bütün çalışanların aynı görüşte olması
- E) Denetimin tamamen kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Psikolojik güvenlik, kişiler arası risklerin alınabildiği saygılı ekip iklimini ifade eder.
Durkheim’a göre karmaşık modern toplumlarda işbölümüyle güçlenen dayanışma biçimi hangisidir?
- A) Mekanik dayanışma
- B) Yalnız akrabalık sadakati
- C) Kısa dönem işsizlik
- D) Organik dayanışma
- E) Toplumsal ilişkisizlik
Doğru cevap: D
Çözüm: Organik dayanışma uzmanlaşma ve farklı işlevlerin karşılıklı bağımlılığıyla ilişkilidir.
Weber’in ideal tip bürokrasi modelinde hangi özellik öne çıkar?
- A) Tamamen kişisel keyfî yönetim
- B) Yalnız aile bağlarıyla görev dağıtımı
- C) Kuralların tümüyle yokluğu
- D) Hiçbir görev tanımının bulunmaması
- E) Yazılı kurallar, hiyerarşi ve uzmanlaşmış görevler
Doğru cevap: E
Çözüm: Weberci bürokrasi ideal tipinde kurallara bağlılık, hiyerarşi, uzmanlaşma ve gayrişahsilik temel özelliklerdir.
Çalışanın kurumu bırakırsa kaybedeceği haklar ve maliyetler yüzünden kalması hangi bağlılık boyutudur?
- A) Duygusal bağlılık
- B) Normatif bağlılık
- C) Görev önemi
- D) Devam bağlılığı
- E) Psikolojik güvenlik
Doğru cevap: D
Çözüm: Devam bağlılığı ayrılmanın maliyetini gözetir; duygusal bağlılık isteme, normatif bağlılık yükümlülük hissidir.
Örgütte ortak değerler ile çalışanların o andaki uygulamalara ilişkin algılarını ayıran yaklaşımda ortak değerler neyi temsil eder?
- A) Yalnız anlık iş iklimini
- B) İşsizlik oranını
- C) Ücret esnekliğini
- D) Çalışma çağındaki nüfusu
- E) Örgüt kültürünü
Doğru cevap: E
Çözüm: Örgüt kültürü paylaşılan değer ve varsayımlarla; örgüt iklimi algılanan uygulama ve deneyimlerle ilişkilidir.
F. W. Taylor’ın bilimsel yönetim yaklaşımında hangisi karakteristiktir?
- A) İşlerin zaman-hareket analiziyle standartlaştırılması ve verimliliğin artırılması
- B) İşbölümünün her koşulda reddi
- C) Kararların yalnız rastlantıyla verilmesi
- D) Mesleki uzmanlaşmanın tamamen kaldırılması
- E) Üretimin sadece evde gönüllü yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Taylor üretim sürecini bilimsel yöntemlerle ölçme, planlama ve standartlaştırmayı savunmuştur.
Fordist üretim düzeni tipik olarak hangi özellikleri taşır?
- A) Yalnız tekil siparişe göre esnek mikro üretim
- B) Standartlaştırılmış seri üretim ve montaj hattı
- C) Ürünlerin tamamen elle ve plansız yapılması
- D) Üretim hızıyla işbölümünün ilişkisiz olması
- E) Bütün işlerin bağımsız evlerde yapılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Fordizm kitlesel, standart seri üretim, uzmanlaşma ve montaj hattıyla ilişkilidir.
Post-Fordist üretim tartışmalarında hangi eğilim daha fazla öne çıkar?
- A) Tek tip montaj hattının tüm sektörlerde zorunlu hâle gelmesi
- B) Ürün çeşitliliğinin tamamen kaldırılması
- C) Esnek üretim, farklılaşmış ürün ve değişken iş organizasyonu
- D) Her işyerinde aynı sabit becerinin kullanılma zorunluluğu
- E) Bütün hizmet sektörünün kapanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Post-Fordist yaklaşımlar esnek uzmanlaşma, bilgi teknolojileri ve farklılaşmış talebe uyum üzerinde durur.
Braverman’ın emek süreci yaklaşımında yönetimin işi parçalayıp bilgi ve kontrolü merkezileştirmesi hangi tartışmayla ilişkilidir?
- A) Organik dayanışmanın zorunlu yokluğu
- B) Yalnız içsel motivasyon artışı
- C) Yüksek psikolojik güvenliğin tanımı
- D) Beceri değersizleşmesi (deskilling) ve emek denetimi
- E) İşsizlik sigortasının finansmanı
Doğru cevap: D
Çözüm: Braverman emek sürecinde yönetim kontrolü, işin bölünmesi ve beceri kaybını eleştirel biçimde incelemiştir.
Kadınların ve erkeklerin benzer hiyerarşik düzeyde farklı mesleklerde yoğunlaşması hangi toplumsal örüntüdür?
- A) Dikey mesleki ayrışma
- B) Friksiyonel işsizlik
- C) Nominal ücretin enflasyonu
- D) İşgücü arzının tamamıyla yok olması
- E) Yatay mesleki ayrışma
Doğru cevap: E
Çözüm: Yatay ayrışma meslekler/alanlar arası yoğunlaşmayı; dikey ayrışma hiyerarşi ve terfi basamaklarındaki eşitsizliği anlatır.
ILO’nun insana yakışır iş yaklaşımındaki dört temel stratejik unsur hangileridir?
- A) Yalnız ücret, faiz, döviz ve ithalat
- B) Stok, lojistik, pazarlama ve ihracat
- C) Sadece işsizlik oranı ve büyüme
- D) İstihdam, çalışma yaşamında haklar, sosyal koruma ve sosyal diyalog
- E) Teknoloji, reklam, bina ve makine
Doğru cevap: D
Çözüm: ILO insana yakışır iş gündemi istihdam fırsatları, çalışma hakları, sosyal koruma ve sosyal diyaloğu birlikte ele alır.
Bir işletmede işçiler ve işverenler çalışma koşulları hakkında temsilcileri aracılığıyla ortak görüşmeler yürütüyor. Hangi iş ilişkileri mekanizması güçlenir?
- A) Yalnız teknolojik otomasyon
- B) Sadece parasal genişleme
- C) İşgücünün tamamının işsiz sayılması
- D) İş organizasyonunun gönüllü bitirilmesi
- E) Sosyal diyalog ve kolektif ses
Doğru cevap: E
Çözüm: Sosyal diyalog çalışanlar, işverenler ve ilgili kurumlar arasında danışma, müzakere ve ortak katılımı içerir.
Durkheim’a göre ileri işbölümü toplumsal bütünleşmeyle sonuçlanabileceği gibi kuralların yetersiz kaldığı durumlarda hangi soruna yol açabilir?
- A) Anomik işbölümü / norm düzeninin zayıflaması
- B) Her zaman tam mekanik dayanışma
- C) Uzmanlaşmanın zorunlu yokluğu
- D) Yalnız enflasyon düşüşü
- E) Bütün mesleklerin tek tipe dönüşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Durkheim işbölümünün patolojik/anomik biçimlerinde normların düzenleyiciliğinin yetersiz kalabileceğini tartışır.
Weberci rasyonel-yasal otoritede itaatin meşruiyet kaynağı hangisidir?
- A) Sadece liderin olağanüstü kişisel karizması
- B) Kurallara ve hukuken tanımlanan makamın yetkisine inanılması
- C) Yalnız hanedan geleneği
- D) Bütün kuralların kaldırılması
- E) Tek başına ücretin yüksekliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Rasyonel-yasal otorite kişiye değil kurala ve makama bağlı yetkinin meşruiyetine dayanır.
Marx’ın yabancılaşma çözümlemesinde emekçinin ürettiği ürünün denetimini elinde tutamaması hangi boyutla ilişkilidir?
- A) Yalnız sosyal diyalog artışı
- B) İş tatmininin her durumda yükselmesi
- C) Emek ürününe yabancılaşma
- D) Üretimin tamamen kişisel mülkiyette bulunması
- E) Kısa dönem iş arama süresinin düşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Marx yabancılaşmayı ürün, üretim faaliyeti, türsel varlık ve diğer insanlarla bağların kopması gibi boyutlarda ele alır.
Uzaktan çalışma bir işyerinde özerkliği artırırken sosyal izolasyonu da artırıyorsa hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Uzaktan çalışma her durumda tüm stres nedenlerini sıfırlar
- B) Özerklik artışı izolasyonu tanım gereği yok eder
- C) Yalnız işyerinin fiziksel alanı önemlidir
- D) Aynı düzenleme farklı çalışanlar için yarar ve psikososyal riskler bir arada taşıyabilir
- E) Çalışma ilişkilerinin niteliği hiçbir koşulda değişmez
Doğru cevap: D
Çözüm: Çalışmanın mekânsal esnekliği özerklik sağlayabilir; iletişim, sosyal destek ve iş-aile sınırları bakımından yeni riskler doğurabilir.
Bir işyeri tutum ölçeği benzer şartlarda tutarlı sonuçlar veriyor fakat amaçlanan iş tatminini ölçmeyip yalnız genel iyimserliği ölçüyorsa hangi sorun vardır?
- A) Geçerlik varsa güvenirlik hiç gerekmez
- B) Tutarlılık otomatik olarak doğru kavramı ölçtüğünü ispatlar
- C) Ölçek bütün psikolojik kavramları aynı anda kusursuz ölçer
- D) Ölçeğin geçerliği yalnız örneklem büyüklüğüne eşittir
- E) Güvenirlik bulunabilir; geçerlik yetersizdir
Doğru cevap: E
Çözüm: Güvenirlik ölçümlerin tutarlılığı, geçerlik hedeflenen yapıyı gerçekten ölçme derecesidir.