Çalışma psikolojisinin temel inceleme alanı hangisidir?
- A) Çalışanın iş ortamındaki davranış, güdülenme ve psikolojik süreçleri
- B) Yalnız şirketlerin ithalat vergileri
- C) Sadece uluslararası para transferleri
- D) Yalnız üretim tesisinin fiziki alanı
- E) İşyerinin tapu sicil işlemleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Çalışma psikolojisi motivasyon, tutum, stres, performans ve iş ortamındaki insan davranışlarını inceler.
Çalışma sosyolojisi öncelikle hangi ilişkiyi konu edinir?
- A) Yalnız bireyin kısa süreli belleğini
- B) Çalışmanın sınıf, kurum, kültür ve toplumsal ilişkilerle bağını
- C) Sadece bir makinenin motor gücünü
- D) Yalnız tüketici fiyat endeksini
- E) Sadece işyerindeki elektrik maliyetini
Doğru cevap: B
Çözüm: Çalışma sosyolojisi emek, toplumsal tabakalaşma, işbölümü, güç ve kurumsal ilişkileri analiz eder.
İşini öğrenme ve başarma isteğiyle işten doğrudan haz alma hangi motivasyon türüdür?
- A) Yalnız dışsal ödül güdüsü
- B) Sadece zorunlu mesai
- C) İçsel motivasyon
- D) Yalnız maddi ceza korkusu
- E) İşsizlik sigortası etkisi
Doğru cevap: C
Çözüm: İçsel motivasyon etkinliğin kendisinden duyulan ilgi ve doyumla ilgilidir.
Bir çalışanın yalnız performans primi kazanmak için ek çaba göstermesi hangi motivasyona örnektir?
- A) İçsel ilgi güdüsü
- B) Sosyal yabancılaşma
- C) Mesleki tükenmişliğin üç boyutu
- D) Dışsal motivasyon
- E) Organik dayanışma
Doğru cevap: D
Çözüm: Dışsal motivasyonda davranışı dışarıdan gelen ödül veya sonuç yönlendirir.
Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde kişinin potansiyelini gerçekleştirme ihtiyacı hangi düzeydir?
- A) Fizyolojik ihtiyaç
- B) Güvenlik ihtiyacı
- C) Ait olma ihtiyacı
- D) Saygı ihtiyacı
- E) Kendini gerçekleştirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Maslow’un klasik hiyerarşisinde kendini gerçekleştirme, yetenek ve potansiyeli geliştirme yönelimidir.
Herzberg’in çift faktör kuramında ücret ve fiziksel çalışma koşulları hangi grupta yer alır?
- A) Hijyen (koruyucu) faktörler
- B) İçsel başarı güdüleri
- C) Yalnız kendini gerçekleştirme
- D) İşin sorumluluğu
- E) Başarma ve tanınma faktörleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Herzberg modelinde ücret, denetim ve koşullar hijyen; başarı, tanınma ve sorumluluk motive edici faktörlerdir.
Herzberg’in çift faktör kuramında hangisi motive edici faktöre daha uygundur?
- A) Yalnız kurumun boya rengi
- B) Başarı ve işte sorumluluk üstlenme
- C) İşyerinin otopark alanı
- D) Sadece maaş bordrosunun biçimi
- E) Personel servis güzergâhı
Doğru cevap: B
Çözüm: Başarı, tanınma, sorumluluk, gelişme ve işin kendisi Herzberg’in motivatörleridir.
Vroom’un beklenti kuramının temel bileşenleri hangileridir?
- A) İşsizlik, faiz ve enflasyon
- B) Sınıf, statü ve bürokrasi
- C) Beklenti, araçsallık ve değerlik
- D) Vardiya, mola ve izin
- E) Ücret, vergi ve sigorta prim günü
Doğru cevap: C
Çözüm: Beklenti çabanın performansa, araçsallık performansın sonuca bağlanması; değerlik sonucun çekiciliğidir.
Adams’ın eşitlik kuramında çalışan temel olarak neyi karşılaştırır?
- A) Yalnız şirketin döviz gelirini
- B) İşverenin kira ve enerji giderlerini
- C) Sadece toplam nüfus artışını
- D) Kendi girdi/çıktı oranını başkalarınınkiyle
- E) Makinenin yakıt tüketimini
Doğru cevap: D
Çözüm: Adams eşitlik kuramı algılanan ödül ve katkı oranlarının sosyal kıyaslamasına dayanır.
Locke’un amaç belirleme yaklaşımında hangi amaçlar uygun geri bildirimle performansı destekleme eğilimindedir?
- A) Hiç tanımlanmamış belirsiz amaçlar
- B) Her durumda imkânsız hedefler
- C) Hedefin hiç bilinmemesi
- D) Başarının ölçülmesinin yasaklanması
- E) Belirli ve zorlayıcı fakat ulaşılabilir amaçlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Amaç belirleme yaklaşımı açık, zorlayıcı ve kabul edilen hedeflerin geri bildirimle etkili olabileceğini savunur.
McGregor’un X kuramında yönetici çalışanları nasıl varsayar?
- A) Çalışmaktan kaçınma eğiliminde ve sıkı denetime ihtiyaç duyan kişiler olarak
- B) Kendiliğinden sorumluluk arayan herkes olarak
- C) Daima yaratıcı ve özerk kişiler olarak
- D) İşyerinde hiç ödül beklemeyenler olarak
- E) Toplu çalışma amacı taşımayan makine olarak
Doğru cevap: A
Çözüm: X kuramı çalışanlara ilişkin kontrol ve tembellik varsayımlarını içerir; bunlar evrensel gerçek değildir.
McGregor’un Y kuramında hangi varsayım öne çıkar?
- A) İnsanların her koşulda çalışmadan kaçtığı
- B) Uygun koşullarda özdenetim ve sorumluluk üstlenme
- C) Sıkı denetim olmadan hiçbir işin yapılamayacağı
- D) Bütün çalışanların yaratıcılıktan yoksun olduğu
- E) Motivasyonun yalnız ceza ile oluştuğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Y kuramı uygun koşullarda kendini yönetme, sorumluluk ve yaratıcılık kapasitesini vurgular.
İş gereği gerçekte hissedilmeyen duygunun müşteriye yansıtılması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Üretim stoklaması
- B) Doğrudan sermaye yatırımı
- C) Duygusal emek
- D) İşsizlik süresinin ölçülmesi
- E) İşgücüne katılma oranı
Doğru cevap: C
Çözüm: Duygusal emek, işin gerektirdiği duygusal gösterim kurallarına uygun davranmayı kapsar.
WHO ICD-11 tanımında tükenmişlik nasıl sınıflanır?
- A) İş dışı yaşamın tamamında zorunlu görülen tıbbi hastalık olarak
- B) Yalnız gelir vergisi sorunu olarak
- C) Her çalışan için aynı anda başlayan bulaşıcı hastalık olarak
- D) Başarıyla yönetilemeyen kronik işyeri stresinden kaynaklanan mesleki olgu olarak
- E) Sadece bedensel yaralanma sınıfı olarak
Doğru cevap: D
Çözüm: WHO, tükenmişliği ICD-11’de bir tıbbi hastalık değil, mesleki olgu olarak tanımlar.
Bir işçiye aynı anda birbirine aykırı görev beklentileri yüklenmesi hangi stres kaynağıdır?
- A) Rol açıklığı
- B) Yüksek iş özerkliği
- C) İşin tamamlanmışlığı
- D) Açık hedef birliği
- E) Rol çatışması
Doğru cevap: E
Çözüm: Rol çatışması aynı çalışandan uyumsuz beklentiler bulunmasıdır.
Çalışanın kendisinden ne beklendiğini ve görev sınırını bilememesi hangi kavramdır?
- A) Rol belirsizliği
- B) Rol çatışması
- C) Yüksek görev kimliği
- D) Yapısal işsizlik
- E) Normatif bağlılık
Doğru cevap: A
Çözüm: Rol belirsizliği görev, yetki veya performans beklentilerinin yeterince açık olmamasıdır.
Örgütsel bağlılığın duygusal bileşeni hangi ifadeyle en iyi anlatılır?
- A) Ayrılmanın maddi maliyeti yüzünden kalmak
- B) Kuruma ait hissettiği ve istediği için kalmak
- C) Sadece zorunluluk hissettiği için kalmak
- D) İşten tamamen uzak kalmak
- E) İş arama koşulunu karşılamamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Meyer-Allen çerçevesinde duygusal bağlılık isteme ve aidiyet; devam bağlılığı maliyet; normatif bağlılık yükümlülükle ilgilidir.
Ekip üyelerinin hata bildirmek veya soru sormak nedeniyle aşağılanmayacaklarını düşünmesi hangi kavramdır?
- A) Hiç hata yapılmaması
- B) Kesin iş güvencesi
- C) Psikolojik güvenlik
- D) Bütün çalışanların aynı görüşte olması
- E) Denetimin tamamen kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Psikolojik güvenlik, kişiler arası risklerin alınabildiği saygılı ekip iklimini ifade eder.
Durkheim’a göre karmaşık modern toplumlarda işbölümüyle güçlenen dayanışma biçimi hangisidir?
- A) Mekanik dayanışma
- B) Yalnız akrabalık sadakati
- C) Kısa dönem işsizlik
- D) Organik dayanışma
- E) Toplumsal ilişkisizlik
Doğru cevap: D
Çözüm: Organik dayanışma uzmanlaşma ve farklı işlevlerin karşılıklı bağımlılığıyla ilişkilidir.
Weber’in ideal tip bürokrasi modelinde hangi özellik öne çıkar?
- A) Tamamen kişisel keyfî yönetim
- B) Yalnız aile bağlarıyla görev dağıtımı
- C) Kuralların tümüyle yokluğu
- D) Hiçbir görev tanımının bulunmaması
- E) Yazılı kurallar, hiyerarşi ve uzmanlaşmış görevler
Doğru cevap: E
Çözüm: Weberci bürokrasi ideal tipinde kurallara bağlılık, hiyerarşi, uzmanlaşma ve gayrişahsilik temel özelliklerdir.