İşçinin işe iade yönündeki kesin kararı tebliğ aldıktan 15 işgünü sonra ilk kez işe başlama talebinde bulunduğu olayda kanunî 10 işgünlük süre bakımından ne söylenebilir?
- A) On işgünü sadece işverene tanınmıştır.
- B) 15 işgünü tam olarak yasal süredir.
- C) İşçinin başvurusu 30 işgününe kadar her durumda süresindedir.
- D) İşe başlama için hiçbir süre öngörülmemiştir.
- E) Başvuru kanunî süreyi kaçırmıştır; fesih geçerli sayılabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.21 kesin kararın tebliğinden itibaren 10 işgünü içinde başvuru koşulu getirir.
ILO 102 sayılı Sözleşme ve 202 sayılı Tavsiye Kararı arasındaki ayrım hangisidir?
- A) 102 sosyal yardım kanunu, 202 toplu iş sözleşmesi kanunudur
- B) 102 yalnız 1942 Beveridge metni, 202 Bismarck sigortasıdır
- C) 102 ve 202 Türkiye’de aynı numaralı iç kanundur
- D) 202 yalnız döviz kuru tavsiyesidir
- E) 102 asgari sosyal güvenlik standartları sözleşmesi; 202 ulusal sosyal koruma tabanları tavsiyesidir
Doğru cevap: E
Çözüm: 1952 tarihli ILO 102 sözleşme, 2012 tarihli ILO 202 tavsiye kararıdır; farklı belge türü ve odakları vardır.
İşkolunda 100.000 işçi bulunmaktadır. Sendikanın işkolu üyeliği tam 1.000 ve tek işyerindeki üyeliği 101/200 ise genel 6356 m.41 yetki eşikleri bakımından sonuç nedir?
- A) İşkolunda %1 ve işyerinde yarıdan fazla koşullarının ikisi de sağlanır.
- B) İşkolunda mutlaka %3 aranır.
- C) 101/200 yarıdan fazla değildir.
- D) İşkolu eşiği 1.001 üyedir.
- E) İşyeri yetkisi için 120 üye şarttır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 1000/100000=%1 ve 101/200=%50,5 olduğundan genel işkolu ve işyeri oranları sağlanır.
Bir işletmede güvenlik hizmeti alt işverene verilmiştir; alt işveren ücretleri ödemiyor. Asıl işverenin sorumluluğuna ilişkin kural hangisidir?
- A) Asıl işverenin hiçbir hukukî bağı kalmamıştır.
- B) İşçinin alacağı otomatik olarak sendikaya devrolur.
- C) Yalnız güvenlik şirketinin müşterileri sorumludur.
- D) İlgili işyeri yükümlülüklerinde alt işverenle birlikte sorumludur.
- E) Asıl işveren sorumluluğunu açıklama yapmakla tümüyle kaldırır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.2 alt işveren işçilerinin kanun ve iş sözleşmesi kaynaklı ilgili yükümlülüklerinde asıl işverenin birlikte sorumluluğunu düzenler.
Bir sigorta sisteminin gelir ve giderlerinin uzun dönemde sürdürülebilir biçimde dengelenmesine ilişkin ölçüt en doğru hangisidir?
- A) Sendika üye sayısı
- B) Aktüeryal denge ve mali sürdürülebilirlik
- C) İşyerindeki vardiya sayısı
- D) İşçinin izin günü türü
- E) Şirketin reklam bütçesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Aktüeryal denge, beklenen prim-gelir ve yardım-gider akımlarının demografi, risk ve mali varsayımlarla birlikte incelenmesidir.
Kısa dönemde Phillips eğrisi çerçevesinde talep artışıyla işsizlik düşebilir; bu ilişki hakkında en doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Enflasyon-işsizlik ödünleşmesi beklentilere ve arz şoklarına bağlıdır; kalıcı sabit bir kural değildir
- B) Enflasyon her koşulda işsizliğe eşittir
- C) Uzun dönemde her enflasyon düzeyinde işsizlik sıfırdır
- D) İşsizlik düşerse fiyat seviyesi mutlaka azalır
- E) Arz şokları Phillips ilişkisini hiçbir zaman etkilemez
Doğru cevap: A
Çözüm: Beklentiler ve maliyet şokları Phillips eğrisini kaydırabilir; kısa dönem ödünleşmesi koşulsuz sabit değildir.
Bir kurumda kadın çalışanların sayısı yüksek olmasına rağmen üst yönetim basamaklarında oranları çok düşükse hangi kavram en uygundur?
- A) Yalnız yatay mesleki ayrışma
- B) İşgücü dışına zorunlu çıkış
- C) Friksiyonel işsizlik süresi
- D) Ücret esnekliğinin matematiksel tanımı
- E) Dikey ayrışma ve cam tavan etkisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Cam tavan yükselme önündeki görünmeyen engelleri; dikey ayrışma hiyerarşik kademelerdeki eşitsizliği açıklayabilir.
Toptan ödeme ile tasfiye edilen hizmeti sonradan ihya etmek isteyen sigortalı açısından temel işlem nedir?
- A) Yalnız nüfus kaydını değiştirmek
- B) Kanunî başvuru yapıp güncellenmiş toptan ödeme tutarını süresinde geri ödemek
- C) İşsizlik sigortasından otomatik aylık almak
- D) Toptan ödemeye hiç dokunmadan tüm hizmetlerin kendiliğinden sayılmasını beklemek
- E) Sosyal yardım gelir testini iptal etmek
Doğru cevap: B
Çözüm: İhya, tasfiye edilmiş sürelerin mevzuata uygun başvuru ve güncellenmiş ödeme tutarının yatırılmasıyla yeniden değerlendirilmesidir.
Aynı sosyal politika programı için sosyal yardımın muhtaçlık şartı gevşetilirse hangi ikili sonuç kuramsal olarak birlikte görülebilir?
- A) Kapsam otomatik sıfırlanır, maliyet mutlaka yok olur
- B) Bütün kişilere SGK primli aylığı bağlanır
- C) İhtiyaç tespiti hiçbir şekilde değişmez
- D) Kapsayıcılık artabilir, mali kaynak ihtiyacı da artabilir
- E) Emeklilikteki 7.200 gün şartı otomatik 900 güne iner
Doğru cevap: D
Çözüm: Gelir testinin gevşemesi daha çok kişinin kapsama girmesine, kaynak ihtiyacının artmasına ve hedefleme dengelerinin değişmesine neden olabilir.
Sözleşmesinde 40 saat öngörülen işçi 45 saat çalışmış, normal saatlik ücreti 120 TL’dir. Yalnız ek 5 saatin toplam zamlı ücreti kaç TL’dir?
- A) 600 TL
- B) 660 TL
- C) 720 TL
- D) 750 TL
- E) 900 TL
Doğru cevap: D
Çözüm: Beş saat 45 saati aşmadığı için fazla sürelerle çalışmadır; 5×120×1,25=750 TL.
Yoksulluğu yalnız hane gelirine göre ölçen bir göstergenin başlıca sınırlılığı hangisidir?
- A) Bütün yoksulluk türlerini eksiksiz göstermesi
- B) Eğitim, sağlık ve yaşam standardı yoksunluklarını tam yansıtmayabilmesi
- C) Yalnız sigortalılık gün sayısını ölçmesi
- D) Her ülkede eğitimi otomatik eşitlemesi
- E) Evrensel koruma tabanını tek başına kurması
Doğru cevap: B
Çözüm: Parasal gelir önemli olsa da çok boyutlu yoksunlukları her zaman ölçmez.
Aynı işkolundaki işletmede toplam 325 işçi çalışmaktadır. İşkolu barajı sağlanmıştır. İşletme TİS yetkisinin %40 koşulu için asgari üye sayısı kaçtır?
- A) 120
- B) 129
- C) 130
- D) 131
- E) 163
Doğru cevap: C
Çözüm: 325×0,40=130. İşletmede yüzde 40 eşitliği yeterlidir.
Bir kişi 4/b kapsamında bağımsız çalışmaktadır. Hastalık raporu için GSS kapsamındaki sağlık hizmetlerinden faydalanması, 4/b’ye hastalık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneğini otomatik doğurur mu?
- A) Evet; GSS hizmeti her durumda günlük nakit ödeme yaratır
- B) Evet; hastalık kolunda 4/b’ye ilk iki gün daha fazla ödenir
- C) Hayır; 4/b için hastalık kolundan nakit geçici iş göremezlik ödeneği verilmez
- D) Evet; 4/b sigortalısı rapor süresince yaşlılık aylığı alır
- E) Hayır; çünkü 4/b kişisi hiçbir sağlık hizmetinden yararlanamaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Sağlık hizmeti GSS; hastalık istirahati için geçici iş göremezlik nakit ödeneği ayrı hak ve 4/b için bu kol kapsamında verilmez.
İstihdam 720 kişiden 740 kişiye artarken işsiz sayısı 80 kişiden 60 kişiye düşmüş, çalışma çağındaki nüfus sabit kalmıştır. İşgücüne katılma oranı için ne söylenebilir?
- A) Mutlaka artar
- B) Mutlaka azalır
- C) Değişmez
- D) Sıfıra iner
- E) İşsizlik oranına eşit olur
Doğru cevap: C
Çözüm: İşgücü başlangıçta 720+80=800, sonra 740+60=800. Çalışma çağındaki nüfus sabitse katılma oranı değişmez.
Bir çalışan sürekli işyeri baskısı sonucu enerji kaybı, işe karşı sinizm ve mesleki etkililik azalması yaşıyor. ICD-11 bakımından en doğru ifade hangisidir?
- A) Her yaşam alanında görülen aynı teşhis zorunludur
- B) Tükenmişlik mesleki bir olgudur; tek başına bağımsız tıbbi hastalık sınıfı değildir
- C) Üç belirti yalnız fiziksel yaralanmanın ölçütleridir
- D) Her yorgunluk otomatik olarak tükenmişlik tanısıdır
- E) Mesleki stresin işle hiçbir ilgisi yoktur
Doğru cevap: B
Çözüm: WHO ICD-11 tükenmişliği başarısız yönetilen kronik işyeri stresiyle ilişkili mesleki olgu olarak tanımlar.
Toplu iş sözleşmesi bulunmayan işletmede taraflar bireysel iş sözleşmesine beş aylık deneme koyuyor. Yasal üst sınıra uygun seçenek nedir?
- A) Her sözleşme için beş ay üst sınırdır.
- B) Deneme en fazla bir yıldır.
- C) Toplu iş sözleşmesi yoksa sekiz ay uygulanır.
- D) Bireysel deneme süresi en çok iki aydır; beş aylık kayıt sınırı aşar.
- E) Denemenin kanuni hiçbir üst sınırı yoktur.
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.15 bireysel sözleşmede iki ay; toplu iş sözleşmesiyle en çok dört ay sınırını düzenler.
Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkmış, grev ve lokavtın yasak olduğu bir alanda arabuluculuk da sonuçsuz kalmıştır. Kanunî koşullarda çözüm yolu hangisidir?
- A) İşverenin her işçiye kendiliğinden noter ihtarı göndermesi
- B) Yüksek Hakem Kuruluna başvuru
- C) İşçilerin 4857 m.17 ihbar süresini topluca sıfırlaması
- D) Sendikanın işyeri mülkiyetini devralması
- E) Üyelik yaşı sınırının kaldırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Grev/lokavt yasaklarının bulunduğu kanunî uyuşmazlıklar belirli şartlarla Yüksek Hakem Kuruluna taşınır.
İş Kanununa göre nitelik itibarıyla 28 iş günü süren bir iş ile 35 iş günü süren iş nasıl ayrılır?
- A) İkisi de süreksizdir; sınır 45 iş günüdür.
- B) 28 gün sürekli, 35 gün süreksizdir.
- C) İkisi de yalnız hafta sayısına göre takım sözleşmesidir.
- D) 28 iş günü süreksiz, 35 iş günü sürekli iş olarak nitelendirilir.
- E) Sözleşmelerin niteliği iş günüyle hiçbir şekilde ilişkilendirilmez.
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.10 en çok 30 iş günü süren işi süreksiz, daha uzun süren işi sürekli iş sayar.
2022 yaşlı aylığı için kişinin eşiyle birlikte aylık toplam 16.000 TL geliri olduğu, esas alınan net asgari ücretin 30.000 TL olduğu varsayılmıştır. İki kişi için kişi başına gelir ve üçte bir eşikle ilgili değerlendirme nedir?
- A) 16.000 TL kişi başı gelir, 10.000 TL eşikten yüksektir
- B) 8.000 TL kişi başı gelir, 5.000 TL eşikten yüksektir
- C) 30.000 TL kişi başı gelir, 20.000 TL eşikten yüksektir
- D) 8.000 TL kişi başı gelir, 10.000 TL eşikten düşüktür
- E) 2.000 TL kişi başı gelir, 10.000 TL eşikten yüksektir
Doğru cevap: D
Çözüm: 16.000/2 = 8.000 TL; 30.000/3 = 10.000 TL. Gelir eşiği yönünden olumlu olsa da diğer şartlar incelenir.
Tam rekabetçi modelde denge ücreti 20 iken bağlayıcı taban ücret 25 belirleniyor. Bu ücrette emek arzı 90, emek talebi 70 ise fazla emek arzı kaçtır?
- A) 10 birim
- B) 20 birim
- C) 25 birim
- D) 70 birim
- E) 160 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: Taban ücrette arz 90 ve talep 70 olduğundan fazla emek arzı 90−70=20 birimdir. Gerçek piyasa etkileri varsayımlara bağlıdır.