Kanunda aksi belirtilmedikçe iş sözleşmesinin şekline ilişkin genel kural hangisidir?
- A) Mutlaka noter huzurunda imzalanır.
- B) Her durumda iki tanıkla resmî senet yapılır.
- C) Özel bir şekil şartına bağlı değildir.
- D) Yalnız mahkeme kararıyla kurulabilir.
- E) Sadece sözlü kurulması zorunludur.
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.8 kural olarak şekil serbestisini kabul eder; özel yazılılık istisnaları vardır.
Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmeleri için İş Kanunundaki şekil koşulu hangisidir?
- A) Mutlaka tapuda tescil edilir.
- B) Yalnız sözlü kurulabilir.
- C) Resmî gazete ilanıyla kurulur.
- D) Yazılı şekilde yapılması zorunludur.
- E) Yazılı sözleşme yapılması yasaktır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.8 bir yıl ve daha uzun iş sözleşmeleri için yazılı şekil öngörür.
İş sözleşmesine deneme kaydı konulmuşsa bireysel iş sözleşmesinde azami deneme süresi kaç aydır?
- A) 1 ay
- B) 3 ay
- C) 5 ay
- D) 6 ay
- E) 2 ay
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.15 gereği deneme süresi bireysel sözleşmede en çok iki aydır; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.
Toplu iş sözleşmesiyle iş sözleşmesindeki deneme süresi en çok kaç aya uzatılabilir?
- A) 4 ay
- B) 2 ay
- C) 3 ay
- D) 5 ay
- E) 12 ay
Doğru cevap: A
Çözüm: 4857 m.15, deneme süresinin toplu iş sözleşmesiyle en fazla dört aya çıkarılmasına izin verir.
Deneme süresinde fiilen çalışan işçi bakımından hangi hak saklıdır?
- A) İşverenin ücreti tamamen ödememe hakkı
- B) Çalışılan günlerin ücreti ve diğer hakları
- C) Sosyal güvenlik kaydının hukuken yasaklanması
- D) Denemenin mutlaka ücretsiz olması
- E) Çalışmanın kıdem hesabından otomatik çıkarılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Deneme süresi ücretsiz çalışma değildir; işçinin çalıştığı günlere ilişkin ücret ve diğer hakları korunur.
Tam süreli emsal işçiye göre haftalık süresi önemli ölçüde daha az olan sözleşme hangisidir?
- A) Kesinlikle iş sözleşmesi olmayan serbest meslek
- B) Yalnız mevsimlik tam süreli sözleşme
- C) Kısmi süreli iş sözleşmesi
- D) Her durumda takım sözleşmesi
- E) Zorunlu toplu iş sözleşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.13 kısmi süreli çalışmayı emsal tam süreli işçiye göre önemli ölçüde daha az haftalık çalışma süresi olarak tanımlar.
İşçinin gerektiğinde çağrılarak iş görmesi üzerine kurulu yazılı kısmi süreli sözleşme hangisidir?
- A) Zorunlu fazla çalışma
- B) Sürekli tam süreli iş sözleşmesi
- C) İşveren vekilliği
- D) Çağrı üzerine çalışma
- E) Borçlanma sözleşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.14 çağrı üzerine çalışmayı yazılı sözleşmeye dayalı kısmi süreli çalışma türü olarak düzenler.
Asıl işverenin alt işveren işçilerinin işyerindeki kanun ve sözleşme yükümlülüklerine ilişkin sorumluluğu nasıl tanımlanır?
- A) Her durumda hiçbir sorumluluğu bulunmaması
- B) Yalnız alt işverenin vergi borcundan dolayı cezai sorumluluk
- C) Alt işverenle birlikte sorumluluk
- D) Sadece işçinin izin verdiği zaman sorumluluk
- E) Tüm borçların sendikaya geçmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.2 asıl işveren ile alt işverenin alt işveren işçilerine karşı ilgili işyeri yükümlülüklerinde birlikte sorumluluğunu düzenler.
İşyeri kavramının kapsamına hangisi girebilir?
- A) Yalnız ana üretim odasının dört duvarı
- B) Sadece tapu sicilindeki bağımsız bölüm numarası
- C) Yalnız şirketin banka hesabı
- D) Aynı yönetim altındaki bağlı yerler, eklentiler ve kullanılan araçlar
- E) İşçilerin özel konutlarının tamamı otomatik olarak
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.2 işyerini ana yerle sınırlamaz; bağlı yer, eklenti ve araçlar işyeri bütünlüğüne dâhildir.
İşyerinin hukukî işlemle devri tarihinde mevcut iş sözleşmeleri için temel sonuç hangisidir?
- A) Her işçinin iş sözleşmesinin kendiliğinden feshedilmesi
- B) Bütün işçilerin ücret alacaklarının otomatik silinmesi
- C) Çalışanların zorunlu olarak memur statüsüne geçmesi
- D) Sözleşmelerin aniden toplu iş sözleşmesine dönüşmesi
- E) Hak ve borçlarıyla devralana geçmeleri
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.6 işyeri devrinde mevcut sözleşmelerin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçmesini düzenler.
İşyerinin devrinde işçinin hizmet süresine dayalı hakları hesaplanırken hangi tarih esas alınır?
- A) Devreden işveren yanında işe başladığı tarih
- B) İşyerinin yeni tabelasının asıldığı tarih
- C) Devralanın ticaret siciline ilk kayıt tarihi
- D) İşçinin ilk yıllık izin talebinin tarihi
- E) Yalnız sözleşmenin son gününe ilişkin tarih
Doğru cevap: A
Çözüm: 4857 m.6 devralana hizmet süresine bağlı haklarda devreden yanındaki ilk işe başlama tarihini esas alma yükümlülüğü getirir.
4857 sayılı Kanuna göre iş sözleşmesinde deneme kaydı yoksa hangi yorum doğrudur?
- A) Her işte zorunlu olarak dört aylık deneme uygulanır.
- B) Deneme süresi kendiliğinden var sayılmaz.
- C) Deneme kaydı yoksa iş sözleşmesi geçersiz sayılır.
- D) Deneme süresi mahkemece otomatik altı yıl yapılır.
- E) İşçi bu nedenle ücretsiz çalışmak zorundadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Deneme süresi iş sözleşmesine taraflarca konulan kayıtla doğar; bütün sözleşmelerde kendiliğinden mevcut değildir.
Deneme süresi sırasında tarafların sözleşmeyi sona erdirmesinde hangi hüküm doğrudur?
- A) Fesih her durumda yalnız işverenin izniyle mümkündür.
- B) İşçi sözleşmeden ayrılırsa tüm geçmiş ücretlerini iade eder.
- C) Bildirim süresi ve bu nedene bağlı tazminat olmadan fesih mümkün; çalışılan günlerin ücret ve hakları saklıdır.
- D) Deneme boyunca sosyal güvenlik mevzuatı tamamen uygulanmaz.
- E) Deneme süresi içinde hiçbir şekilde fesih yapılamaz.
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.15 iki taraf için bildirim süresi olmadan feshi düzenler, fakat kazanılmış çalışma günlerinin haklarını korur.
Tam süreli emsal işçinin haftalık çalışma süresi 45 saattir; aynı işteki işçinin 15 saati kararlaştırılmıştır. Bölünebilir menfaatler bakımından ilke nedir?
- A) Her durumda emsalin iki katı ödenir.
- B) Çalışma süresi oranında, yani emsalin üçte biri esas alınır.
- C) Kısmi süreli işçiye hiçbir ücret ödenemez.
- D) Emsal işçinin kıdemi fark etmeksizin menfaatler sıfırlanır.
- E) İşçinin çalışma süresi yerine adının ilk harfi esas alınır.
Doğru cevap: B
Çözüm: 4857 m.13 kısmi sürelilerin bölünebilir parasal haklarında emsal çalışma süresine oranlamayı öngörür; 15/45 üçte birdir.
Uzaktan çalışan işçi işyerindeki benzer görevdeki çalışandan salt uzaktan çalıştığı için daha olumsuz koşullara tabi tutuluyor. Hangi yorum doğrudur?
- A) Uzaktan çalışanlar işçi sıfatını kaybeder.
- B) Uzaktan çalışmada hiçbir eşit davranma ilkesi bulunmaz.
- C) Esaslı neden yoksa sırf uzaktan çalışma nedeniyle farklı muamele yapılamaz.
- D) Uzaktan çalışanların sözleşmesi zorunlu olarak ücretsizdir.
- E) İşyeri dışında çalışma işverenin tüm borçlarını kaldırır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.14 uzaktan çalışan işçinin sırf sözleşme niteliği nedeniyle haklı nedensiz farklı işlem görmesini önler.
Bir işletmede güvenlik hizmeti alt işverene verilmiştir; alt işveren ücretleri ödemiyor. Asıl işverenin sorumluluğuna ilişkin kural hangisidir?
- A) Asıl işverenin hiçbir hukukî bağı kalmamıştır.
- B) İşçinin alacağı otomatik olarak sendikaya devrolur.
- C) Yalnız güvenlik şirketinin müşterileri sorumludur.
- D) İlgili işyeri yükümlülüklerinde alt işverenle birlikte sorumludur.
- E) Asıl işveren sorumluluğunu açıklama yapmakla tümüyle kaldırır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.2 alt işveren işçilerinin kanun ve iş sözleşmesi kaynaklı ilgili yükümlülüklerinde asıl işverenin birlikte sorumluluğunu düzenler.
Asıl işveren sırf işçilerin haklarını azaltmak amacıyla kendi işçilerini alt işverenin işçisi gibi göstermektedir. Hangi hukukî problem gündeme gelir?
- A) Tamamen serbest bir işyeri devri
- B) Kısmi çalışma için otomatik deneme hakkı
- C) Bütün iş sözleşmelerinin ortadan kalkması
- D) Yalnız şirketin marka değişikliği
- E) Alt işveren ilişkisine ilişkin muvazaa ve işçi haklarının kısıtlanması yasağı
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.2 asıl işveren işçilerinin alt işverene geçirilerek haklarının kısıtlanmasını ve muvazaalı düzenlemeleri sınırlar.
İşyeri devrinden sonra işveren, “işçinin önceki dört yıllık hizmetini tamamen sıfırladım” diyor. Hangi hüküm uygulanır?
- A) Hizmet süresine bağlı haklarda önceki işveren yanında işe başlama tarihi dikkate alınır.
- B) Devir geçmiş kıdemi her koşulda sıfırlar.
- C) Hizmet süresi yalnız işyerinin tabelasına göre belirlenir.
- D) İşçi yeni işverenle hiç çalışmamış sayılır ve ücret alamaz.
- E) Süre eski işverenin ticaret unvanının uzunluğuna göre hesaplanır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 4857 m.6 devralan işverenin hizmet süresine dayalı haklarda işçinin önceki işe giriş tarihini dikkate almasını gerektirir.
Bir işyeri bütün hak ve borçlarla devralınmış, sadece bu işlem nedeniyle mevcut iş sözleşmelerinin sona erdiği ileri sürülmüştür. Doğru değerlendirme nedir?
- A) Devir bütün sözleşmeleri otomatik sona erdirir.
- B) Sadece devir, iş sözleşmelerinin kendiliğinden sona ermesi veya tek başına haklı fesih nedeni değildir.
- C) İşçinin yazılı onayı yoksa geçmiş ücretler her durumda silinir.
- D) Devir olunca herkes zorunlu memur sayılır.
- E) Devralan sadece kendi seçtiği işçi haklarını korur.
Doğru cevap: B
Çözüm: 4857 m.6 mevcut iş sözleşmelerinin devralana geçmesini öngörür; sırf devir fesih nedeni olarak kabul edilmez.
Takım kılavuzu, işe başlayan işçilerin ücretlerini önce kendi hesabına alıp ücretlerinden aracılık payı kesmek istiyor. Hukuka uygun durum hangisidir?
- A) Takım kılavuzuna ücretlerden sınırsız kesinti yetkisi tanınır.
- B) Ücretlerin tümü takım kılavuzunun şahsi mülküdür.
- C) İşveren ücretleri işçilere ayrı ayrı öder; kılavuz için aracılık kesintisi yapılamaz.
- D) Takım üyeleri işe başladıklarında işçi olmaktan çıkar.
- E) Takım sözleşmesi sadece sözlü kurulabilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.16 takım üyelerinin ayrı ayrı ücret almasını ve takım kılavuzu lehine aracılık kesintisi yapılamamasını düzenler.