Belirli süreli iş sözleşmesi sırf taraflar başlangıç ve bitiş tarihi yazdı diye geçerli sayılabilir mi?
- A) Hayır; 4857 m.11 kapsamındaki objektif koşulun da bulunması gerekir.
- B) Evet; her zaman yalnız tarih yazılması yeterlidir.
- C) Yalnız sendika üyesi işçilerin sözleşmesi belirli süreli olur.
- D) Belirli süreli sözleşme yalnız kamu görevlileri için yapılabilir.
- E) Tarih yazılan her sözleşme kendiliğinden takım sözleşmesine dönüşür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Belirli süreli sözleşmede süre belirtilmesine ek olarak belirli iş, belirli işin tamamlanması veya olgu gibi objektif koşul aranır.
Belirli süreli iş sözleşmeleri esaslı neden olmadan art arda yapılırsa hangi sonuç ortaya çıkar?
- A) Her yenilemede deneme süresi kendiliğinden altı aya çıkar.
- B) Başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.
- C) İşçinin ücret hakkı geçmişe etkili olarak kalkar.
- D) Sözleşme otomatik olarak toplu iş sözleşmesi olur.
- E) Kısmî süreli olma özelliği zorunlu olarak doğar.
Doğru cevap: B
Çözüm: 4857 m.11 esaslı neden bulunmaksızın zincirleme belirli süreli sözleşmeyi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayar.
Süresi iki yıl olarak düzenlenen bir iş sözleşmesinin yazılı yapılmasının temel dayanağı hangisidir?
- A) Yalnızca işçinin medeni durumu
- B) İşverenin limited şirket olması
- C) 4857 sayılı Kanunun bir yıl ve daha uzun sözleşmeler için getirdiği yazılılık şartı
- D) İşyerinin belediye sınırları içinde olması
- E) Çalışma saatinin sabah başlaması
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.8 uyarınca süresi bir yıl ve daha fazla iş sözleşmeleri yazılı yapılmalıdır.
Kısmî süreli işçinin paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri nasıl belirlenir?
- A) Her durumda emsal işçinin iki katı olarak
- B) Sadece işverenin keyfî tercihiyle sıfır olarak
- C) İşçinin nüfusa kayıtlı olduğu ile göre
- D) Emsal tam süreli işçiye göre çalıştığı süreye orantılı olarak
- E) Kısmi süreli olunduğunda hiçbir menfaat ödenmeyecek şekilde
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.13 kısmi süreli işçinin bölünebilir parasal menfaatlerinde çalışılan süre oranını temel alır.
Çağrı üzerine çalışmada kararlaştırılan süre içinde fiilen hiç iş verilmezse işçinin ücret durumu nedir?
- A) Hiçbir durumda ücrete hak kazanmaz.
- B) Ücret yerine yalnız ortaklık payı alır.
- C) Ücreti yalnız takım kılavuzundan isteyebilir.
- D) İşveren ücret yerine doğrudan vergi cezası öder.
- E) Kararlaştırılan çalışma süresi bakımından ücrete hak kazanır.
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.14 belirlenen süre içinde fiilen çalıştırılmasa bile çağrı üzerine çalışan işçiye ücret hakkı tanır.
İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı işlemlerinden doğan yükümlülükler bakımından esas kural nedir?
- A) İşveren doğrudan sorumludur.
- B) İşverenin tüm sorumluluğu kesin olarak sona erer.
- C) Yalnız işyerindeki stajyerler sorumludur.
- D) Sorumluluk kendiliğinden sendikaya devredilir.
- E) Tazminat yükü her durumda iş mahkemesine geçer.
Doğru cevap: A
Çözüm: 4857 m.2 işveren vekilinin bu sıfatla yaptığı işlemlerden doğrudan işverenin sorumlu olduğunu belirtir.
Bir fabrikada üretime yardımcı güvenlik işi için işçi çalıştıran başka işverenin konumu hangisidir?
- A) Zorunlu olarak işveren vekili
- B) Şartları varsa alt işveren
- C) Mutlaka fabrika ortağı
- D) İşçi olmayan hâkim
- E) Doğrudan kamu denetçisi
Doğru cevap: B
Çözüm: 4857 m.2 kapsamında yardımcı işlerde, şartları varsa asıl işveren–alt işveren ilişkisi kurulabilir.
Asıl işverenin alt işveren işçilerinin işyerindeki kanun ve sözleşme yükümlülüklerine ilişkin sorumluluğu nasıl tanımlanır?
- A) Her durumda hiçbir sorumluluğu bulunmaması
- B) Yalnız alt işverenin vergi borcundan dolayı cezai sorumluluk
- C) Alt işverenle birlikte sorumluluk
- D) Sadece işçinin izin verdiği zaman sorumluluk
- E) Tüm borçların sendikaya geçmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.2 asıl işveren ile alt işverenin alt işveren işçilerine karşı ilgili işyeri yükümlülüklerinde birlikte sorumluluğunu düzenler.
İşyeri kavramının kapsamına hangisi girebilir?
- A) Yalnız ana üretim odasının dört duvarı
- B) Sadece tapu sicilindeki bağımsız bölüm numarası
- C) Yalnız şirketin banka hesabı
- D) Aynı yönetim altındaki bağlı yerler, eklentiler ve kullanılan araçlar
- E) İşçilerin özel konutlarının tamamı otomatik olarak
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.2 işyerini ana yerle sınırlamaz; bağlı yer, eklenti ve araçlar işyeri bütünlüğüne dâhildir.
İşyerinin hukukî işlemle devri tarihinde mevcut iş sözleşmeleri için temel sonuç hangisidir?
- A) Her işçinin iş sözleşmesinin kendiliğinden feshedilmesi
- B) Bütün işçilerin ücret alacaklarının otomatik silinmesi
- C) Çalışanların zorunlu olarak memur statüsüne geçmesi
- D) Sözleşmelerin aniden toplu iş sözleşmesine dönüşmesi
- E) Hak ve borçlarıyla devralana geçmeleri
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.6 işyeri devrinde mevcut sözleşmelerin bütün hak ve borçlarıyla devralan işverene geçmesini düzenler.
İşyerinin devrinde işçinin hizmet süresine dayalı hakları hesaplanırken hangi tarih esas alınır?
- A) Devreden işveren yanında işe başladığı tarih
- B) İşyerinin yeni tabelasının asıldığı tarih
- C) Devralanın ticaret siciline ilk kayıt tarihi
- D) İşçinin ilk yıllık izin talebinin tarihi
- E) Yalnız sözleşmenin son gününe ilişkin tarih
Doğru cevap: A
Çözüm: 4857 m.6 devralana hizmet süresine bağlı haklarda devreden yanındaki ilk işe başlama tarihini esas alma yükümlülüğü getirir.
4857 sayılı Kanuna göre iş sözleşmesinde deneme kaydı yoksa hangi yorum doğrudur?
- A) Her işte zorunlu olarak dört aylık deneme uygulanır.
- B) Deneme süresi kendiliğinden var sayılmaz.
- C) Deneme kaydı yoksa iş sözleşmesi geçersiz sayılır.
- D) Deneme süresi mahkemece otomatik altı yıl yapılır.
- E) İşçi bu nedenle ücretsiz çalışmak zorundadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Deneme süresi iş sözleşmesine taraflarca konulan kayıtla doğar; bütün sözleşmelerde kendiliğinden mevcut değildir.
Deneme süresi sırasında tarafların sözleşmeyi sona erdirmesinde hangi hüküm doğrudur?
- A) Fesih her durumda yalnız işverenin izniyle mümkündür.
- B) İşçi sözleşmeden ayrılırsa tüm geçmiş ücretlerini iade eder.
- C) Bildirim süresi ve bu nedene bağlı tazminat olmadan fesih mümkün; çalışılan günlerin ücret ve hakları saklıdır.
- D) Deneme boyunca sosyal güvenlik mevzuatı tamamen uygulanmaz.
- E) Deneme süresi içinde hiçbir şekilde fesih yapılamaz.
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.15 iki taraf için bildirim süresi olmadan feshi düzenler, fakat kazanılmış çalışma günlerinin haklarını korur.
Bir işçi belirli süreli sözleşmeyle çalıştığı için hiçbir objektif sebep olmaksızın emsal işçiden farklı uygulamaya tabi tutuluyor. Hangi ilke önemlidir?
- A) Belirli süreli sözleşmenin her durumda ücretsiz olması
- B) İşçinin yalnız sendika yönetimine başvurabilmesi
- C) Bütün işçilerin aynı yaşta olma zorunluluğu
- D) Belirli ve belirsiz süreliler arasında haklı neden olmadan ayrım yapılamaması
- E) Ücretin sadece işyerinin kuruluş yılına göre belirlenmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 4857 m.12 belirli süreli sözleşmeli işçiye sırf süresi nedeniyle emsaline göre haklı nedensiz farklı muamele edilmesini önler.
Emsal işçi kavramı kısmi süreli çalışmada neyi ifade eder?
- A) Yalnız işletmenin en kıdemli ortağı
- B) Her durumda işveren vekili
- C) İşyerinde hiç çalışmamış gönüllü
- D) Sadece iş mahkemesinde görevli personel
- E) Aynı veya benzeri işi tam süreli sözleşmeyle yapan işçi
Doğru cevap: E
Çözüm: 4857 m.13 emsal işçiyi aynı veya benzer işte tam süreli çalışan kişi olarak tanımlar; yoksa işkolundaki uygun emsal değerlendirilir.
Uzaktan çalışma sözleşmesiyle ilgili hangi ifade doğrudur?
- A) Yazılı kurulur ve işin yeri, süresi, ücret, ekipman ve iletişim gibi konuları kapsar.
- B) Sözlü olması her durumda zorunludur.
- C) İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü kendiliğinden biter.
- D) Uzaktan çalışmada işçi tanımı tümüyle ortadan kalkar.
- E) Uzaktan çalışan her kişi zorunlu olarak serbest meslek sahibidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: 4857 m.14 uzaktan çalışmada yazılı sözleşme ve temel çalışma koşullarının belirtilmesini öngörür.
Takım sözleşmesinde işe başlayan takım üyelerinin ücretlerini kimin ödemesi gerekir?
- A) Yalnız takım kılavuzunun ücretleri keserek dağıtması
- B) İşveren veya işveren vekilinin her işçiye ayrı ayrı ödemesi
- C) İşyerinin müşterilerinin doğrudan ödemesi
- D) Sendikanın bütün ücretleri kendi hesabına aktarması
- E) İşçilerin birbirlerine borç olarak ödemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 4857 m.16 takım üyelerinin ücretinin işveren veya vekili tarafından ayrı ayrı ödenmesini öngörür.
Sürekli iş ile süreksiz iş ayrımında 30 günlük ölçüt hangi birimle ifade edilmiştir?
- A) Takvim ayı
- B) Çalışma yılı
- C) İş günü
- D) Sigorta prim yılı
- E) Resmî tatil günü
Doğru cevap: C
Çözüm: 4857 m.10 ölçüt olarak takvim gününü değil işin niteliği bakımından otuz iş gününü kullanır.
4857 sayılı Kanunda işçinin iş görme borcuna karşılık işverenin asli edimi hangisidir?
- A) İşçinin her koşulda ortak yapılması
- B) İşçinin vatandaşlığının değiştirilmesi
- C) İşçiye zorunlu tapu devri
- D) Ücret ödeme
- E) İşverenin şirket yönetimini bırakması
Doğru cevap: D
Çözüm: İş sözleşmesi işçinin iş görmesi karşılığında işverenin ücret ödemesini temel borç olarak düzenler.
İşçinin işverenin iş organizasyonu içinde talimat ve denetime bağlı çalışması hangi sözleşme unsurunun göstergesidir?
- A) Mülkiyet
- B) Taşınmaz tapusu
- C) Bağışlama
- D) Vasiyet
- E) Bağımlılık
Doğru cevap: E
Çözüm: İş sözleşmesini bağımsız hizmet ifasından ayırmada işçinin organizasyon ve talimat ilişkisi içinde bulunması önemli ölçüttür.