Aynı sigortalı için altı günlük istirahatin iş kazası nedeniyle verildiği ve diğer koşulların sağlandığı varsayılırsa, geçici iş göremezlik ödeneği en çok kaç istirahat günü için hesaplanabilir?
- A) 6 gün
- B) 2 gün
- C) 3 gün
- D) 4 gün
- E) 5 gün
Doğru cevap: A
Çözüm: İş kazası kolunda hastalık için öngörülen ilk iki günlük bekleme uygulanmadığından altı günlük istirahat süresinin tamamı ödenek kapsamına girebilir.
4/a sigortalısının iş kazasına bağlı meslekte kazanma gücü kaybı SGK tarafından %15 olarak belirlenmiştir; çalışma gücü kaybı %60 değildir. Hangisi en doğru değerlendirmedir?
- A) %15 kayıp hiçbir kısa vadeli gelir için dikkate alınmaz
- B) Sürekli iş göremezlik geliri eşiği sağlanabilir; bu tek başına malullük aylığı koşulunu oluşturmaz
- C) %15 kayıp otomatik olarak yaşlılık aylığı doğurur
- D) %15 ve %60 aynı yasal eşiktir
- E) Kazanın iş kazası sayılması için mutlaka %60 kayıp gerekir
Doğru cevap: B
Çözüm: Meslekte kazanma gücünde en az %10 kayıp sürekli iş göremezlik açısından, çalışma gücünde en az %60 kayıp malullük tespiti açısından önem taşır.
SGK tarafından %65 çalışma gücü kaybıyla malul kabul edilen ve başkasının sürekli bakımına muhtaç olmayan kişi 7 yıldır sigortalıdır; 2.000 prim günü vardır. Sadece verilen bilgilere göre genel malullük aylığı koşulunda sorun nedir?
- A) 1.800 prim gününün altında kalmıştır
- B) %60 kayıp eşiğine ulaşmamıştır
- C) 10 yıllık sigortalılık süresi şartı henüz sağlanmamıştır
- D) Sigortalılıkta 20 yıllık zorunlu süre vardır
- E) Malullük hiçbir zaman uzun vadeli sigorta kolu değildir
Doğru cevap: C
Çözüm: Başkasının sürekli bakımına muhtaçlık istisnası yoksa 1.800 gün yeterli olsa bile genel 10 yıllık sigortalılık süresi koşulu aranır.
SGK tarafından başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul kabul edilen kişi 4 yıldır sigortalı ve 1.850 gün uzun vadeli prim bildirmiştir. Genel koşullar açısından hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Sürekli bakım istisnasında 1.800 gün yerine 5.000 gün aranır
- B) 4 yıllık sigortalılık hiçbir koşulda aylığa elverişli değildir
- C) Bu durumda yalnız GSS hizmeti alınabilir
- D) Sürekli bakım istisnasıyla 10 yıl aranmayabilir; 1.800 gün koşulu karşılanmıştır
- E) Bakım ihtiyacı uzun vadeli sigortayla ilgisizdir
Doğru cevap: D
Çözüm: Başkasının sürekli bakımına muhtaç malullükte sigortalılık süresi aranmayabilir; 1.850 gün, 1.800 günlük asgari prim koşulunu sağlar. Diğer kanunî koşullar ayrıca değerlendirilir.
Çalışan, işverenin görev emriyle farklı ildeki müşteriye giderken işle bağlantılı kaza geçirmiştir. “Şirket binasında değildi; kesinlikle iş kazası olmaz” görüşünün hatası nedir?
- A) İş kazası yalnız öğle arasında olur
- B) Her şehirlerarası yolculuk otomatik yaşlılık aylığıdır
- C) İş kazası yalnız hastalık kolunun başka adıdır
- D) Sadece işverene ait fabrikanın tapusu önemlidir
- E) 5510 m.13 işverenin yürüttüğü iş nedeniyle işyeri dışında gerçekleşen bazı olayları kapsar
Doğru cevap: E
Çözüm: Görevle işyeri dışında bulunma hâlinde olayın kanundaki iş kazası unsurları ayrıca incelenir; bina dışı olmak tek başına ret nedeni değildir.
Aşağıdaki olaylardan hangisinde iş kazası nitelemesi bakımından işverenin sağladığı ulaşım unsuru doğrudan ayırt edicidir?
- A) İşveren servisinde işe gelirken meydana gelen trafik kazası
- B) İşçinin hafta sonunda kişisel tatil sürüşü
- C) İşçinin kişisel aracıyla özel alışveriş yolculuğu
- D) İşçinin yıllık izinde kendi tercih ettiği gezi
- E) İşçinin evinde işle ilgisiz hobi kazası
Doğru cevap: A
Çözüm: 5510 m.13 işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş geliş sırasında meydana gelen olayları iş kazası tanımına alır.
Hastalık nedeniyle 4/a sigortalısına ödenek için 90 günlük geçmiş prim koşulu ile iş kazasındaki prim günü koşulunu karşılaştıran ifade hangisidir?
- A) İkisinde de 90 gün mutlak zorunludur
- B) Hastalıkta geçmiş prim günü koşulu vardır; iş kazasında aynı 90 günlük koşul aranmaz
- C) Hastalıkta hiçbir zaman prim günü aranmaz
- D) İş kazasında 1.800 gün, hastalıkta 10 yıl aranır
- E) Her iki risk de uzun vadeli ölüm sigortasıdır
Doğru cevap: B
Çözüm: Kısa vadeli kolların ödeme şartları aynı değildir: hastalıkta ilgili 90 gün koşulu bulunurken iş kazasında belirli prim gün sayısı aranmaz.
Bir kişi 4/b kapsamında bağımsız çalışmaktadır. Hastalık raporu için GSS kapsamındaki sağlık hizmetlerinden faydalanması, 4/b’ye hastalık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneğini otomatik doğurur mu?
- A) Evet; GSS hizmeti her durumda günlük nakit ödeme yaratır
- B) Evet; hastalık kolunda 4/b’ye ilk iki gün daha fazla ödenir
- C) Hayır; 4/b için hastalık kolundan nakit geçici iş göremezlik ödeneği verilmez
- D) Evet; 4/b sigortalısı rapor süresince yaşlılık aylığı alır
- E) Hayır; çünkü 4/b kişisi hiçbir sağlık hizmetinden yararlanamaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Sağlık hizmeti GSS; hastalık istirahati için geçici iş göremezlik nakit ödeneği ayrı hak ve 4/b için bu kol kapsamında verilmez.
Sigortalı çalışanın iş kazası işveren tarafından 3 işgünü içinde SGK’ya bildirilmeyince aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
- A) İşverene bildirim yükümlülüğüne aykırılıktan sonuçlar doğabilir
- B) Olayın iş kazası olup olmadığı somut koşullara göre değerlendirilir
- C) SGK gerekli incelemeleri yapabilir
- D) Bildirim eksikliği iş kazasının maddi koşullarını kendiliğinden yok eder
- E) İş kazası sigortasının koruma amacı idari gecikmeden farklıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: İş kazası niteliği olayın yasal unsurlarına bağlıdır; geç bildirim yükümlülük ihlaline yol açabilir ancak olayı geçmişe dönük kendiliğinden iş kazası olmaktan çıkarmaz.
Bir fabrikanın işçilerinde uzun süre aynı kimyasal etkene mesleki maruziyet sonrası tanımlanan hastalık için en uygun sigorta kolu hangisidir?
- A) Yalnız yaşlılık sigortası
- B) Yalnız analık sigortası
- C) İşsizlik sigortasının işe yerleştirme hizmeti
- D) İsteğe bağlı konut kredisi sigortası
- E) Meslek hastalığı sigortası
Doğru cevap: E
Çözüm: Meslek hastalığında belirleyici unsur işin niteliği veya yürütüm şartlarıyla bağlantılı, tekrarlanan neden veya etkenlerdir.
Sosyal sigorta sisteminde yüksek gelirlilerden ve çalışan kuşaktan alınan katkıların belirli risklere uğrayan hak sahiplerine yönelmesi öncelikle hangi ilkeye örnektir?
- A) Dayanışma ve yeniden dağıtım
- B) Bütün kişisel risklerin bütünüyle özelleştirilmesi
- C) Primlerin hiçbir koşulda ortak kullanılmaması
- D) İşverenin tek taraflı sosyal sigortayı kaldırma hakkı
- E) Sadece aktüeryal tablolara erişim gizliliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Sosyal güvenlikte dayanışma, bireyler ve kuşaklar arasında risklerin ve mali yükün paylaşılmasıyla ilişkilidir.
Bir sigorta sisteminin gelir ve giderlerinin uzun dönemde sürdürülebilir biçimde dengelenmesine ilişkin ölçüt en doğru hangisidir?
- A) Sendika üye sayısı
- B) Aktüeryal denge ve mali sürdürülebilirlik
- C) İşyerindeki vardiya sayısı
- D) İşçinin izin günü türü
- E) Şirketin reklam bütçesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Aktüeryal denge, beklenen prim-gelir ve yardım-gider akımlarının demografi, risk ve mali varsayımlarla birlikte incelenmesidir.
Aşağıdaki iki kişiden ilki 4/a sigortalısı olarak prim ödemiş ve gerekli koşullarla yaşlılık aylığı almıştır; ikincisi ihtiyaç durumuna göre primsiz destek almıştır. Bu iki ödemenin sırasıyla niteliği nedir?
- A) İkisi de zorunlu iş kazası geliri
- B) Sosyal yardım ve sosyal sigorta yardımı
- C) Sosyal sigorta yardımı ve sosyal yardım
- D) İkisi de işsizlik sigortası primi
- E) İkisi de özel ticari sigorta tazminatı
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaşlılık aylığı uzun vadeli primli sosyal sigorta yardımı, ihtiyaç ölçütlü primsiz destek sosyal yardımdır.
Sosyal güvenlik kapsamında koruyucu sağlık hizmeti veya sosyal bakım hizmeti ile sosyal sigorta nakit aylığı arasındaki ayrımı hangisi en doğru kurar?
- A) Her bakım hizmeti zorunlu olarak uzun vadeli yaşlılık aylığıdır
- B) Her nakit gelir transferi iş kazası olayıdır
- C) Sosyal hizmetler ancak prim günü doldurunca verilir
- D) Hizmet sunumu ile düzenli nakit gelir transferi farklı sosyal koruma araçlarıdır
- E) Nakit aylık ve sağlık hizmetinin bütün hukukî koşulları aynıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Sosyal güvenlik, nakit gelir güvencesi yanında sağlık ve sosyal hizmet gibi farklı koruma araçlarını içerir; her biri aynı ödeme rejimine tabi değildir.
Aynı olaydan sonra iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri ile uzun vadeli malullük aylığının aynı başlıkta değerlendirilmesi hangi nedenle sakıncalıdır?
- A) İki yardım her zaman aynı kanun maddesindeki aynı eşikle bağlanır
- B) İkisi de işsizlik sigortasının zorunlu alt koludur
- C) İş kazası geliri için mutlaka 10 yıl sigortalılık gerekir
- D) Malullük aylığı meslekte kazanma gücünde yalnız %10 kayıpla otomatik bağlanır
- E) Hukuki kol, risk tanımı, oran eşiği ve hak kazanma koşulları farklıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Sürekli iş göremezlik kısa vadeli mesleki risklere, malullük aylığı uzun vadeli malullük sigortasına aittir; farklı eşikler uygulanır.
Bir sosyal sigorta reformunda prim tahsilat oranı düşerken emekli nüfus oranı yükseliyorsa dağıtım esaslı finansman bakımından temel risk nedir?
- A) Cari prim gelirlerinin cari yardım giderlerine göre yetersiz kalması
- B) Her sigortalının kişisel birikiminin otomatik artması
- C) İş kazası olasılığının mantıken sıfıra inmesi
- D) İşsizliğin hukuken tamamen kaldırılması
- E) Sigortalılık statülerinin kendiliğinden birleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Dağıtım yönteminde prim tahsilatı ve aktif/pasif dengenin bozulması cari ödemelerin finansman baskısını artırabilir.
SGK’nın 5502 sayılı kuruluş kanunu ile 5510 sayılı sigorta kanunu arasındaki farkı en doğru veren seçenek hangisidir?
- A) 5502 işsizlik aylığını, 5510 yalnız toplu iş sözleşmesini düzenler
- B) 5502 kurumsal teşkilatı, 5510 sigorta kollarını ve GSS’nin temel hükümlerini düzenler
- C) 5502 iş kazası tanımını, 5510 yalnız SGK bina yapımını düzenler
- D) Her iki kanun sadece trafik tescilini düzenler
- E) 5510’un sosyal sigorta veya GSS ile bağlantısı yoktur
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanunların düzenleme odağı farklıdır: SGK’nın örgütlenmesi 5502, sosyal sigorta ve GSS maddi rejimi 5510.
Analık hâlinde geçici iş göremezlik ödeneği ile 4857 sayılı Kanundaki analık izinlerinin ayrılması niçin önemlidir?
- A) İkisi de yalnız işsizlik ödeneğidir
- B) İzin hakkı yalnız GSS prim borcunun diğer adıdır
- C) Biri sigorta yardımı ve ödeme koşulları, diğeri iş ilişkisindeki izin hakkıdır
- D) Ödenek tüm çalışanlara her koşulda sınırsız verilir
- E) İş ilişkisi ile sigorta hukukunun hiçbir kesişimi olamaz
Doğru cevap: C
Çözüm: İş hukukundaki çalıştırma yasağı/izin düzeni ile sosyal sigortadaki nakit ödeme hakkı bağlantılı olsa da aynı hukuki kurum değildir.
4/a sigortalısı hastalık için on günlük rapor almıştır; bir yıl içinde yalnız 70 gün kısa vadeli prim bildirilmiş, başka istisna yoktur. En doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Üçüncü günden itibaren koşulsuz sekiz gün ödeme alır
- B) İlk iki gün zorunlu ödeme alır
- C) Sadece birinci günden itibaren on gün ödeme alır
- D) 90 günlük geçmiş prim koşulu sağlanmadığından hastalık geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanamaz
- E) Malullük aylığı otomatik bağlanır
Doğru cevap: D
Çözüm: Hastalık nakit ödeneğinde 90 günlük geçmiş prim koşulu sağlanmadan yalnız rapor süresinden ödeme sonucu çıkarılamaz.
İş kazası ve hastalık riski için nakit ödenek farklılaşırken, her iki sigortalının kanunî koşullarla sağlık hizmeti alabilmesi hangi genel ayrımı gösterir?
- A) Nakit ödeme yoksa sağlık hizmeti hiçbir koşulda yoktur
- B) Her sağlık hizmeti doğrudan ölüm aylığıdır
- C) Hastalık raporu otomatik iş kazası belgesidir
- D) GSS sadece işveren servisi kazalarında geçerlidir
- E) GSS kapsamındaki sağlık hizmeti hakkı ile kısa vadeli nakit gelir yardımı ayrı değerlendirilir
Doğru cevap: E
Çözüm: GSS sağlık hizmetlerinin finansmanı; kısa vadeli sigorta kolları ise çeşitli koşullarla nakit iş göremezlik yardımları yönünden ayrı değerlendirilir.