Sosyal politikanın en genel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Toplumsal riskleri azaltmak, refahı ve sosyal adaleti geliştirmek
- B) Yalnız şirketlerin reklam bütçesini artırmak
- C) Sadece gümrük tarife oranlarını belirlemek
- D) Sosyal hizmetleri yalnız kâr amacıyla satmak
- E) Tüm toplumsal eşitsizlikleri ölçmeyi yasaklamak
Doğru cevap: A
Çözüm: Sosyal politika gelir güvencesi, çalışma koşulları, fırsat eşitliği ve toplumsal bütünleşme gibi amaçlara yönelir.
Tarihsel anlamda dar sosyal politika öncelikle hangi grubun çalışma ve yaşam koşullarına odaklanmıştır?
- A) Yalnız uluslararası döviz yatırımcıları
- B) Sanayi işçileri ve emekçi kesimler
- C) Yalnız profesyonel spor kulübü yöneticileri
- D) Yalnız seçim kampanyası çalışanları
- E) Yalnız tapu sicil görevlileri
Doğru cevap: B
Çözüm: Dar sosyal politika Sanayi Devrimi sonrasında işçi sınıfının çalışma ve yaşam sorunlarının çözümüne odaklanmıştır.
Geniş anlamda sosyal politika dar anlamdaki sosyal politikadan hangi yönüyle ayrılır?
- A) Yalnız fabrika içindeki işçilerle sınırlı olmasıyla
- B) Sadece toplu iş sözleşmesini incelemesiyle
- C) Çocuk, yaşlı, engelli, işsiz ve diğer kırılgan grupları da kapsamasıyla
- D) Hiçbir kamu müdahalesi içermemesiyle
- E) Yalnız işverenlerin üretim tekniklerine odaklanmasıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Geniş sosyal politika işçi sorunlarını aşarak yaşam döngüsündeki farklı sosyal risk ve grupları ele alır.
Refah devleti kavramı hangi genel yaklaşımı ifade eder?
- A) Devletin bütün sosyal koruma sorumluluğunu bırakması
- B) Yalnız merkez bankasının para basması
- C) İşsizliğin hukuk yoluyla tanımını kaldırması
- D) Devletin sosyal risklere karşı koruma ve hizmet sunumunda aktif rol üstlenmesi
- E) Kamu bütçesinde tüm sosyal harcamaları sıfırlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Refah devleti sosyal güvenlik, sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve yeniden dağıtım araçlarıyla toplumsal refahı destekler.
Bismarck tipi sosyal güvenlik modelinin ayırt edici özelliği hangisidir?
- A) Herkese gelir durumuna bakmadan aynı nakit yardım
- B) Sosyal güvenliğin tamamen yasaklanması
- C) Yalnız gönüllü hayır kurumlarına dayanma
- D) Bütün yararları tek seferlik vergi iadesi olarak verme
- E) Çalışma ve prim esaslı mesleki sosyal sigorta
Doğru cevap: E
Çözüm: Bismarckçı yaklaşım ücretli çalışma ve sigorta primleriyle bağlantılı mesleki sosyal sigortayı vurgular.
Beveridge tipi sosyal güvenlik yaklaşımı genel olarak hangi düşünceyle ilişkilidir?
- A) Geniş nüfus için temel gelir ve hizmet güvencesi sağlama
- B) Yalnız belirli meslek odası üyelerine sigorta
- C) Yalnız bir işverenin çalışanlarını koruma
- D) Sadece özel sigorta şirketleri arasında fiyat rekabeti
- E) Tüm sosyal risklere karşı korumadan kaçınma
Doğru cevap: A
Çözüm: Beveridge geleneği kapsamı geniş bir temel sosyal güvenlik ve kamu hizmeti yaklaşımıyla ilişkilidir.
Ünlü Beveridge Raporu hangi yılda yayımlanmıştır?
- A) 1883
- B) 1942
- C) 1919
- D) 1952
- E) 1990
Doğru cevap: B
Çözüm: William Beveridge’in Social Insurance and Allied Services raporu 1942’de yayımlanmıştır.
Bir ülkede kamu yardımları çoğunlukla gelir testine bağlı, özel sigortanın rolü geniş ve metalaşmadan uzaklaşma düşüktür. Hangi ideal refah rejimi tarif edilmektedir?
- A) Liberal refah rejimi
- B) Sosyal demokrat refah rejimi
- C) Muhafazakâr-korporatist refah rejimi
- D) Tamamen primsiz evrensel rejim
- E) Kamu hizmetlerinden oluşmayan özel aile rejimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Piyasa ağırlığı, hedefli yardım ve düşük dekomodifikasyon liberal refah devleti ideal tipinin ayırt edici özellikleridir.
Bir ülkede statüye dayalı mesleki sigorta, aileye önemli bakım sorumluluğu ve mevcut toplumsal farklılıkların korunması öne çıkmaktadır. Hangi rejim uygun olur?
- A) Sosyal demokrat rejim
- B) Muhafazakâr-korporatist refah rejimi
- C) Liberal rejim
- D) Evrensel temel gelir rejimi
- E) Yalnız hayırseverlik rejimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Mesleki statü farklılıkları ve aile rolünün ağırlığı muhafazakâr-korporatist ideal tip ile ilişkilidir.
Bir ülkede çocuk bakımı ve sağlık gibi hizmetlere evrensel erişim, vergilerle geniş kamu finansmanı ve yüksek dekomodifikasyon görülmektedir. Hangi rejim en uygun örnektir?
- A) Liberal refah rejimi
- B) Muhafazakâr-korporatist rejim
- C) Sosyal demokrat refah rejimi
- D) Yalnız meslek sandığı modeli
- E) Yalnız bireysel tasarruf modeli
Doğru cevap: C
Çözüm: Evrensel hizmetler ve yüksek dekomodifikasyon sosyal demokrat ideal tipe yakındır.
Bismarck ile Beveridge yaklaşımını karşılaştıran ifade hangisidir?
- A) Bismarck tüm yardımlarda gelir testini, Beveridge yalnız meslek sandıklarını zorunlu kılar
- B) İkisi de sosyal güvenliği tamamen reddeder
- C) Bismarck yalnız aile yardımı, Beveridge yalnız iş kazası cezası düzenler
- D) Bismarck çalışma/prim bağına; Beveridge geniş temel kapsama daha çok vurgu yapar
- E) İkisi de hiçbir kamu finansmanı içermeyen yatırım fonudur
Doğru cevap: D
Çözüm: Tarihsel ideal tipler Bismarck’ta mesleğe dayalı primli sigorta, Beveridge’de temel kapsamın genişletilmesiyle tanımlanır.
Beveridge Raporu’nda sözü edilen beş toplumsal sorun hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Yalnız ücret, döviz, faiz, vergi ve ithalat
- B) Kredi, borsa, gümrük, sigorta ve ulaşım
- C) Nüfus, iklim, tarım, sanayi ve ihracat
- D) Enflasyon, stok, navlun, reklam ve likidite
- E) Yoksunluk, hastalık, cehalet, kötü barınma ve işsizlik/atıl kalma
Doğru cevap: E
Çözüm: 1942 raporunun beş “dev” sorunu Want, Disease, Ignorance, Squalor ve Idleness olarak anılır.
Yalnız bir meslek grubuna üyelik temelinde sağlanan gelir güvencesi ile bütün yurttaşlara açık temel sağlık hizmeti arasındaki ayrım nedir?
- A) İlki statü/katkı odaklı, ikincisi evrensel hizmete daha yakındır
- B) İkisi de yalnız kişisel özel hayat sigortasıdır
- C) Evrensel sağlık hizmeti mutlaka gelir testiyle sınırlıdır
- D) Mesleki sigorta her zaman primsizdir
- E) Her iki model de sosyal koruma amacı taşımaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Mesleki katkı temelli hak ile evrensel hizmet, kapsam ve finansman ölçütlerinde ayrışır.
Aynı sağlık hizmetine bütün çocukların gelir testi yapılmadan erişmesi hangi yaklaşımı örnekler?
- A) Dar gelir testiyle seçicilik
- B) Evrensellik ilkesi
- C) Mesleki kast sistemi
- D) Yalnız işveren katkı primi
- E) Ertelenmiş işsizlik ödeneği
Doğru cevap: B
Çözüm: Tanımlanan çocuk nüfusun tamamına gelir durumu aranmadan erişim tanınması evrenselliğe örnektir.
Gelir testli yardımda bir liralık ek kazanç nedeniyle yardımın tamamı kesiliyorsa ortaya çıkabilecek temel sorun nedir?
- A) Keskin yardım kesilmesi nedeniyle çalışma teşvikinin zayıflaması
- B) Her ek kazancın mutlaka aynı ölçüde net refah artışı doğurması
- C) Yardımın evrensel gelir programına dönüşmesi
- D) Gini katsayısının zorunlu sıfırlanması
- E) Sosyal sigorta prim günlerinin iki katına çıkması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yardımın eşikte bir anda kesilmesi, marjinal gelir kaybını artıran fayda uçurumu (benefit cliff) yaratabilir.
Aylık 4.000 TL yardım alan kişi 1.000 TL daha ücret kazandığında yardımı 1.500 TL azalıyorsa toplam kullanılabilir gelirde ne olur?
- A) 1.000 TL artar
- B) 500 TL azalır
- C) 2.500 TL artar
- D) 1.500 TL artar
- E) Hiç değişmez
Doğru cevap: B
Çözüm: Ücret kazancı +1.000, yardım kaybı −1.500 olduğundan toplam gelir değişimi −500 TL olur; teşvik sorunu gösterir.
Yüksek gelir grubuna uygulanan artan oranlı vergiler ve düşük gelir grubuna yapılan nakit transferleri birlikte hangi işlevi görür?
- A) Yalnız yatay mesleki sınıflama
- B) Sadece gönüllü özel sigorta satışı
- C) Dikey gelir yeniden dağıtımı
- D) İşsizlik oranını matematiksel olarak sıfırlama
- E) Yalnız kamu binaları arasında mal aktarımı
Doğru cevap: C
Çözüm: Farklı gelir grupları arasında vergiler ve transferlerle kaynak aktarımı dikey yeniden dağıtımdır.
Benzer gelire sahip iki aileden çocuklu olanın bakım masrafları için ek destek alması hangi yeniden dağıtım türünü örnekler?
- A) Dikey yeniden dağıtım
- B) Yalnız piyasa gelirinin artırılması
- C) Tüm sigorta risklerinin kaldırılması
- D) Yatay yeniden dağıtım
- E) Vergi matrahının sıfırlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Yatay yeniden dağıtım benzer gelir grubundaki farklı ihtiyaç veya risk durumlarını dikkate alır.
Sosyal güvenlik yardımı sayesinde işsiz kişinin zorunlu olarak hemen düşük ücretli işi kabul etmeden geçimini sürdürebilmesi hangi teorik kavramla ilişkilidir?
- A) Metalaşmaya bağımlılığın kesin artması
- B) Yalnız özel şirket kârlılığının artması
- C) İşsizliğin hukuken yok olması
- D) Sosyal yardımların tümden kaldırılması
- E) Dekomodifikasyonun artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Dekomodifikasyon geçimin yalnız emek satışına bağımlı olmadan sürdürülmesi kapasitesini ifade eder.
Çocuk ve yaşlı bakımının kamu hizmetleriyle yaygın sağlanması ve özellikle kadınların ücretli işe katılımını kolaylaştırması hangi kavramla doğrudan ilişkilidir?
- A) Aileye bağımlılığın azaltılması (defamilializasyon)
- B) Mesleki sigorta statüsü farklılıklarının artırılması
- C) Yalnız gelir testiyle damgalama
- D) Toptan prim iadesi
- E) Dış ticaretin serbestleştirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Defamilializasyon, bireyin refah ve bakım ihtiyacının yalnız aile içi ücretsiz emeğe bağımlılığının azaltılmasıdır.