Modern Alman sosyal sigorta düzenlemelerinin öncülerinden biri olarak anılan devlet adamı kimdir?
- A) William Beveridge
- B) John Maynard Keynes
- C) Otto von Bismarck
- D) T. H. Marshall
- E) Gøsta Esping-Andersen
Doğru cevap: C
Çözüm: Bismarck dönemindeki 19. yüzyıl Alman sosyal sigorta düzenlemeleri meslek ve prim temelli sistem için tarihsel örnektir.
Refah devleti rejimlerini üçlü tipolojiyle inceleyen The Three Worlds of Welfare Capitalism eserinin yazarı kimdir?
- A) Otto von Bismarck
- B) William Beveridge
- C) Adam Smith
- D) Gøsta Esping-Andersen
- E) Frederick Taylor
Doğru cevap: D
Çözüm: Esping-Andersen 1990 çalışmasında liberal, muhafazakâr-korporatist ve sosyal demokrat ideal refah rejimlerini karşılaştırır.
Esping-Andersen’in klasik refah devleti tipolojisindeki üç rejim hangileridir?
- A) Tarım, sanayi ve ticaret
- B) Yasama, yürütme ve yargı
- C) İthalat, ihracat ve transit
- D) Yerel, ulusal ve kıtasal vergi
- E) Liberal, muhafazakâr-korporatist ve sosyal demokrat
Doğru cevap: E
Çözüm: Klasik üçlü refah rejimi liberal, muhafazakâr-korporatist ve sosyal demokrat modellerden oluşur.
Liberal refah rejiminde tipik olarak hangi uygulama öne çıkar?
- A) Gelir testli ve sınırlı kamu yardımları ile piyasa ağırlığı
- B) Herkes için aynı düzeyde yüksek evrensel yardım
- C) Yalnız meslek statüsüne bağlı kapsamlı ayrıcalık
- D) Tamamen ücretsiz ve sınırsız konut edinme
- E) Bütün çalışanların tek bir devlet işletmesinde bulunması
Doğru cevap: A
Çözüm: Liberal ideal tipte hedefli yardımlar ve özel piyasa çözümleri daha belirgindir.
Sosyal demokrat refah rejimi hangi özelliklerle ilişkilendirilir?
- A) Yalnız en yoksul yüzde birin sınırlı yardım alması
- B) Evrensel kapsama, yüksek kamu hizmeti ve yeniden dağıtım
- C) Her meslek için birbirinden bağımsız ayrıcalıklı sigorta
- D) Sağlık ve eğitimin sosyal hak sayılmaması
- E) Sosyal sigorta kapsamının bütünüyle kaldırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Sosyal demokrat ideal tip evrensellik, yüksek kamusal hizmet ve toplumsal eşitlik amaçlarıyla ilişkilidir.
Muhafazakâr-korporatist refah rejiminde ağırlık kazanan unsur hangisidir?
- A) Yalnız rastgele piyasa bağışları
- B) Hiçbir statü ayrımı olmayan tek evrensel yardım
- C) Mesleki statüye bağlı sigorta hakları ve ailenin rolü
- D) Sadece ithalat vergileriyle sosyal koruma
- E) İş hukukunun bütünüyle kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Muhafazakâr-korporatist model mesleki statüye göre sosyal sigorta ve aile/yardımlaşma kurumlarını vurgular.
Metalaşmadan uzaklaşma (dekomodifikasyon) kavramı neyi ölçmeye yardımcı olur?
- A) Kişinin yalnız dış ticaret hacmini
- B) Bir ülkenin altın rezervini
- C) Şirketlerin toplam reklama ayırdığı payı
- D) Kişinin geçimini yalnız emek piyasasında satış yapmadan sürdürebilme derecesini
- E) Sosyal yardım başvuru formunun uzunluğunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Dekomodifikasyon bireyin refahının piyasada emek gücünü satmaya bağımlılığının azalmasını ifade eder.
Yalnız belirli gelir sınırının altındaki ailelere nakit destek sağlanması hangi araca örnektir?
- A) Koşulsuz evrensel temel gelir
- B) Bütün yurttaşlara eşit sağlık hizmeti
- C) Gelir testine dayalı hedefli sosyal yardım
- D) Sadece mesleki sosyal sigorta primi
- E) Sosyal hizmetlerin bütünüyle kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Gelir eşiği kullanılması programı seçici/hedefli sosyal yardım niteliğine yaklaştırır.
Sosyal yardımda ihtiyaç sahibi kişinin gelir testi veya bürokrasi nedeniyle destekten yararlanamaması hangi sorundur?
- A) Kapsama hatası
- B) Yatay yeniden dağıtım
- C) Yüksek dekomodifikasyon
- D) Dışlama hatası
- E) Sosyal yatırımın tam başarısı
Doğru cevap: D
Çözüm: Dışlama hatası, hedef ve ihtiyaç koşullarını taşıyan kişinin koruma dışında kalmasıdır.
İhtiyaç koşullarını taşımayan kişinin hata sonucu muhtaçlık yardımından yararlanması hangi sorundur?
- A) Dışlama hatası
- B) Sosyal içerme başarısı
- C) Prim temelli sigortalılık
- D) Kişisel emeklilik sigortası
- E) Kapsama hatası
Doğru cevap: E
Çözüm: Kapsama hatası, programın hedef kitlesi dışındaki kişinin destek almasıdır.
Yoksulluk sınırı toplumun ortanca kullanılabilir gelirinin belirli oranıyla hesaplanıyorsa hangi kavram kullanılır?
- A) Göreli yoksulluk
- B) Mutlak biyolojik yoksulluk
- C) Yalnız işsizlik oranı
- D) Evrensel emeklilik yaşı
- E) Ekonomik büyüme hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Ortanca gelire göre tanımlanan eşik göreli yoksulluk yaklaşımıdır; toplumun yaşam standardını referans alır.
Temel beslenme, barınma ve yaşamsal asgari ihtiyaçlar için belirlenen yoksulluk çizgisi hangi yaklaşıma daha yakındır?
- A) Göreli gelir ayrışması
- B) Mutlak yoksulluk
- C) Yalnız nüfus yoğunluğu
- D) İşsizlik sigortası prim günü
- E) Dekomodifikasyon indeksi
Doğru cevap: B
Çözüm: Mutlak yoksulluk asgari yaşamsal ihtiyaçların karşılanmasına odaklanır.
Gelir dışında eğitim, sağlık ve yaşam koşullarındaki yoksunlukların birlikte incelenmesi hangi ölçüm yaklaşımıdır?
- A) Yalnız nominal ücret düzeyi
- B) Sadece kişi başına ihracat
- C) Çok boyutlu yoksulluk
- D) Yalnız asgari vergi oranı
- E) Çalışanların toplam prim günü
Doğru cevap: C
Çözüm: Çok boyutlu yoksulluk, yalnız parasal gelire indirgenemeyen eğitim, sağlık ve yaşam standardı yoksunluklarını birlikte değerlendirir.
Refah devleti rejimlerinin karşılaştırılmasında yalnız kamu sosyal harcamasının GSYH’ye oranına bakmak neden yetersizdir?
- A) Bütün refah rejimleri her harcamayı aynı kişiye yapar
- B) Harcamanın kapsadığı gruplar, hak koşulları ve dağıtım etkisi farklı olabilir
- C) Kamu sosyal harcamaları hiçbir ülkede ölçülmez
- D) Harcama oranı dekomodifikasyonun tam eşdeğeridir
- E) Refah düzeyi yalnız enflasyonla tanımlanır
Doğru cevap: B
Çözüm: Benzer harcama oranları farklı yararlanıcılara, eşitsizlik etkilerine ve hizmet kalitesine karşılık gelebilir.
Liberal bir rejimde gelir testine dayalı yardımın yüksek olması bile dekomodifikasyonun mutlaka çok yüksek olduğunu göstermez. Neden?
- A) Gelir testli yardımlar her durumda tüm ücretin üzerinde olmalıdır
- B) Dekomodifikasyon sadece dış ticaret tarifesidir
- C) Yardımların erişim, yeterlilik, süre ve piyasa bağımlılığı üzerindeki net etkisi önemlidir
- D) Yardımın yüksekliği tüm rejim sınıflandırmalarını gereksiz kılar
- E) Gelir testi hiçbir zaman bir refah devleti aracı değildir
Doğru cevap: C
Çözüm: Dekomodifikasyon yardımın yalnız varlığından değil, piyasa bağımlılığını ne ölçüde azalttığından etkilenir.
Evrensel çocuk yardımı tüm çocuklara verilirken gelir testli çocuk yardımı yalnız yoksul ailelere veriliyorsa bu iki model arasındaki temel tercih nedir?
- A) İki modelin her zaman aynı yararlanıcı ve maliyete sahip olması
- B) Her iki modelin yalnız prim gününe bağlanması
- C) Hedefli yardımın bütün gelir gruplarına koşulsuz verilmesi
- D) Geniş kapsama ile kaynakların hedef gruba yoğunlaştırılması arasındaki denge
- E) Evrensel yardımın yalnız işverenleri kapsaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Evrensel program kapsama ve damgalanmama açısından; hedefli program kaynak yoğunlaştırma açısından farklı avantaj ve maliyetler taşır.
Bir programda ihtiyaç sahiplerinin %30’u dışarıda kalıyor, yararlananların bir kısmı da hedef dışında kalıyorsa hangi iki farklı sorun vardır?
- A) Yalnız yatay yeniden dağıtım
- B) Yalnız nüfus yaşlanması
- C) Yalnız mesleki sigorta statüsü
- D) Yalnız sosyal yatırımın tam başarısı
- E) Dışlama ve kapsama hataları birlikte
Doğru cevap: E
Çözüm: İhtiyaçlıya ulaşamama dışlama; hedef dışına ödeme yapma kapsama hatasıdır. İkisi aynı programda görülebilir.
Yoksulluk sınırı ortanca gelirin %60’ı alınmış, ortanca kullanılabilir gelir 30.000 TL bulunmuştur. Göreli yoksulluk eşiği nedir?
- A) 18.000 TL
- B) 12.000 TL
- C) 15.000 TL
- D) 20.000 TL
- E) 24.000 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: 30.000 × 0,60 = 18.000 TL; ölçüt toplumun ortanca geliriyle belirlendiğinden göreli yoksulluktur.
Yoksulluğu yalnız hane gelirine göre ölçen bir göstergenin başlıca sınırlılığı hangisidir?
- A) Bütün yoksulluk türlerini eksiksiz göstermesi
- B) Eğitim, sağlık ve yaşam standardı yoksunluklarını tam yansıtmayabilmesi
- C) Yalnız sigortalılık gün sayısını ölçmesi
- D) Her ülkede eğitimi otomatik eşitlemesi
- E) Evrensel koruma tabanını tek başına kurması
Doğru cevap: B
Çözüm: Parasal gelir önemli olsa da çok boyutlu yoksunlukları her zaman ölçmez.
Aktif işgücü politikası eğitim ve işe yerleştirme; pasif politika işsizlik ödeneği ise ikisinin birlikte kullanılması hangi amacı destekleyebilir?
- A) İşsizliğin gelir boyutunun bütünüyle ihmalini
- B) Yalnız işveren borçlarının affını
- C) Geçici gelir güvencesi ve işe yeniden geçişin eşzamanlı desteklenmesini
- D) Tüm işçilerin emekliliğinin zorunlu ertelenmesini
- E) Sosyal korumanın sadece özel hayır kurumuna bırakılmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Aktif politika istihdama dönüşü, pasif politika geçici gelir kaybının telafisini hedefler; tamamlayıcı olabilirler.