Bir ülkede kamu yardımları çoğunlukla gelir testine bağlı, özel sigortanın rolü geniş ve metalaşmadan uzaklaşma düşüktür. Hangi ideal refah rejimi tarif edilmektedir?
- A) Liberal refah rejimi
- B) Sosyal demokrat refah rejimi
- C) Muhafazakâr-korporatist refah rejimi
- D) Tamamen primsiz evrensel rejim
- E) Kamu hizmetlerinden oluşmayan özel aile rejimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Piyasa ağırlığı, hedefli yardım ve düşük dekomodifikasyon liberal refah devleti ideal tipinin ayırt edici özellikleridir.
Bir ülkede statüye dayalı mesleki sigorta, aileye önemli bakım sorumluluğu ve mevcut toplumsal farklılıkların korunması öne çıkmaktadır. Hangi rejim uygun olur?
- A) Sosyal demokrat rejim
- B) Muhafazakâr-korporatist refah rejimi
- C) Liberal rejim
- D) Evrensel temel gelir rejimi
- E) Yalnız hayırseverlik rejimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Mesleki statü farklılıkları ve aile rolünün ağırlığı muhafazakâr-korporatist ideal tip ile ilişkilidir.
Bir ülkede çocuk bakımı ve sağlık gibi hizmetlere evrensel erişim, vergilerle geniş kamu finansmanı ve yüksek dekomodifikasyon görülmektedir. Hangi rejim en uygun örnektir?
- A) Liberal refah rejimi
- B) Muhafazakâr-korporatist rejim
- C) Sosyal demokrat refah rejimi
- D) Yalnız meslek sandığı modeli
- E) Yalnız bireysel tasarruf modeli
Doğru cevap: C
Çözüm: Evrensel hizmetler ve yüksek dekomodifikasyon sosyal demokrat ideal tipe yakındır.
Bismarck ile Beveridge yaklaşımını karşılaştıran ifade hangisidir?
- A) Bismarck tüm yardımlarda gelir testini, Beveridge yalnız meslek sandıklarını zorunlu kılar
- B) İkisi de sosyal güvenliği tamamen reddeder
- C) Bismarck yalnız aile yardımı, Beveridge yalnız iş kazası cezası düzenler
- D) Bismarck çalışma/prim bağına; Beveridge geniş temel kapsama daha çok vurgu yapar
- E) İkisi de hiçbir kamu finansmanı içermeyen yatırım fonudur
Doğru cevap: D
Çözüm: Tarihsel ideal tipler Bismarck’ta mesleğe dayalı primli sigorta, Beveridge’de temel kapsamın genişletilmesiyle tanımlanır.
Beveridge Raporu’nda sözü edilen beş toplumsal sorun hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Yalnız ücret, döviz, faiz, vergi ve ithalat
- B) Kredi, borsa, gümrük, sigorta ve ulaşım
- C) Nüfus, iklim, tarım, sanayi ve ihracat
- D) Enflasyon, stok, navlun, reklam ve likidite
- E) Yoksunluk, hastalık, cehalet, kötü barınma ve işsizlik/atıl kalma
Doğru cevap: E
Çözüm: 1942 raporunun beş “dev” sorunu Want, Disease, Ignorance, Squalor ve Idleness olarak anılır.
Yalnız bir meslek grubuna üyelik temelinde sağlanan gelir güvencesi ile bütün yurttaşlara açık temel sağlık hizmeti arasındaki ayrım nedir?
- A) İlki statü/katkı odaklı, ikincisi evrensel hizmete daha yakındır
- B) İkisi de yalnız kişisel özel hayat sigortasıdır
- C) Evrensel sağlık hizmeti mutlaka gelir testiyle sınırlıdır
- D) Mesleki sigorta her zaman primsizdir
- E) Her iki model de sosyal koruma amacı taşımaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Mesleki katkı temelli hak ile evrensel hizmet, kapsam ve finansman ölçütlerinde ayrışır.
Aynı sağlık hizmetine bütün çocukların gelir testi yapılmadan erişmesi hangi yaklaşımı örnekler?
- A) Dar gelir testiyle seçicilik
- B) Evrensellik ilkesi
- C) Mesleki kast sistemi
- D) Yalnız işveren katkı primi
- E) Ertelenmiş işsizlik ödeneği
Doğru cevap: B
Çözüm: Tanımlanan çocuk nüfusun tamamına gelir durumu aranmadan erişim tanınması evrenselliğe örnektir.
Yalnız belirli gelir sınırının altındaki ailelere nakit destek sağlanması hangi araca örnektir?
- A) Koşulsuz evrensel temel gelir
- B) Bütün yurttaşlara eşit sağlık hizmeti
- C) Gelir testine dayalı hedefli sosyal yardım
- D) Sadece mesleki sosyal sigorta primi
- E) Sosyal hizmetlerin bütünüyle kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Gelir eşiği kullanılması programı seçici/hedefli sosyal yardım niteliğine yaklaştırır.
Sosyal yardımda ihtiyaç sahibi kişinin gelir testi veya bürokrasi nedeniyle destekten yararlanamaması hangi sorundur?
- A) Kapsama hatası
- B) Yatay yeniden dağıtım
- C) Yüksek dekomodifikasyon
- D) Dışlama hatası
- E) Sosyal yatırımın tam başarısı
Doğru cevap: D
Çözüm: Dışlama hatası, hedef ve ihtiyaç koşullarını taşıyan kişinin koruma dışında kalmasıdır.
İhtiyaç koşullarını taşımayan kişinin hata sonucu muhtaçlık yardımından yararlanması hangi sorundur?
- A) Dışlama hatası
- B) Sosyal içerme başarısı
- C) Prim temelli sigortalılık
- D) Kişisel emeklilik sigortası
- E) Kapsama hatası
Doğru cevap: E
Çözüm: Kapsama hatası, programın hedef kitlesi dışındaki kişinin destek almasıdır.
Yoksulluk sınırı toplumun ortanca kullanılabilir gelirinin belirli oranıyla hesaplanıyorsa hangi kavram kullanılır?
- A) Göreli yoksulluk
- B) Mutlak biyolojik yoksulluk
- C) Yalnız işsizlik oranı
- D) Evrensel emeklilik yaşı
- E) Ekonomik büyüme hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Ortanca gelire göre tanımlanan eşik göreli yoksulluk yaklaşımıdır; toplumun yaşam standardını referans alır.
Temel beslenme, barınma ve yaşamsal asgari ihtiyaçlar için belirlenen yoksulluk çizgisi hangi yaklaşıma daha yakındır?
- A) Göreli gelir ayrışması
- B) Mutlak yoksulluk
- C) Yalnız nüfus yoğunluğu
- D) İşsizlik sigortası prim günü
- E) Dekomodifikasyon indeksi
Doğru cevap: B
Çözüm: Mutlak yoksulluk asgari yaşamsal ihtiyaçların karşılanmasına odaklanır.
Gelir dışında eğitim, sağlık ve yaşam koşullarındaki yoksunlukların birlikte incelenmesi hangi ölçüm yaklaşımıdır?
- A) Yalnız nominal ücret düzeyi
- B) Sadece kişi başına ihracat
- C) Çok boyutlu yoksulluk
- D) Yalnız asgari vergi oranı
- E) Çalışanların toplam prim günü
Doğru cevap: C
Çözüm: Çok boyutlu yoksulluk, yalnız parasal gelire indirgenemeyen eğitim, sağlık ve yaşam standardı yoksunluklarını birlikte değerlendirir.
Çalıştığı hâlde elde ettiği gelir ve yaşam koşulları yoksulluk sınırını aşmayan kişi hangi kavramla anlatılır?
- A) İşveren vekili
- B) Emeklilik hak sahibi
- C) Yalnız kayıt dışı işsiz
- D) Çalışan yoksul
- E) Kamu istihdam memuru
Doğru cevap: D
Çözüm: Çalışan yoksulluk çalışma statüsünün tek başına yoksulluktan çıkmayı garanti etmemesidir.
İşsizlere mesleki eğitim ve işe yerleştirme danışmanlığı verilmesi hangi işgücü piyasası politikasıdır?
- A) Pasif işsizlik geliri ödemesi
- B) Yalnız yaşlılık aylığı uygulaması
- C) Gelir vergisinin tümden kaldırılması
- D) Kamu hizmetlerinin özelleştirilmesi
- E) Aktif işgücü piyasası politikası
Doğru cevap: E
Çözüm: Eğitim, danışmanlık ve istihdam teşvikleri işe dönüşü hedefleyen aktif politikalardır.
İşini kaybedene kanunî koşullarla belirli süre işsizlik ödeneği ödenmesi hangi işgücü piyasası politikasına daha yakındır?
- A) Pasif işgücü piyasası politikası
- B) Yalnız mesleki beceri kursu
- C) Doğrudan işe yerleştirme programı
- D) İş başında eğitim uygulaması
- E) Aktif girişimcilik koçluğu
Doğru cevap: A
Çözüm: İşsizlik ödeneği, gelir kaybını geçici telafi eden pasif işgücü piyasası aracıdır.
Çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması hem ebeveynlerin istihdamını hem çocukların gelişimini destekliyorsa hangi politika yaklaşımı öne çıkar?
- A) Yalnız geçmiş gelir kaybına tazminat
- B) Sosyal yatırım yaklaşımı
- C) Sadece işsizlik ödeneği ödemesi
- D) Yalnız ticari kredi garantisi
- E) Sosyal dışlama teşviki
Doğru cevap: B
Çözüm: Sosyal yatırım, eğitim, erken çocukluk ve bakım gibi hizmetlerle gelecekteki kapasiteyi ve bugünkü katılımı birlikte geliştirir.
Sosyal koruma tabanı yaklaşımında aşağıdakilerden hangisi ILO 202’nin temel güvenceleri arasında yer alır?
- A) Yalnız yüksek gelirli çalışanlara özel sağlık poliçesi
- B) Bütün sigorta primlerinin sıfırlanması
- C) Temel sağlık hizmetlerine erişim ve yaşam döngüsü boyunca asgari gelir güvencesi
- D) Yalnız ihracat yapan firmalara vergi desteği
- E) Eğitime erişimin sosyal politikanın dışında tutulması
Doğru cevap: C
Çözüm: ILO R202 temel sağlık ve çocuk, çalışma çağındaki korunmaya muhtaç kişiler ve yaşlılar için temel gelir güvencesini vurgular.
Sosyal koruma tabanındaki “yatay boyut” ile “dikey boyut” arasındaki fark nedir?
- A) Yatay boyut yalnız yatırım fonu, dikey boyut yalnız gümrük vergisidir
- B) İkisi de sadece işsizlik oranını ölçer
- C) Yatay boyut zenginlere, dikey boyut yalnız işverenlere yönelir
- D) Yatay boyut asgari güvenceleri genişletir; dikey boyut koruma düzeyini yükseltir
- E) İkisi de sosyal korumanın kapsamını daraltmayı amaçlar
Doğru cevap: D
Çözüm: ILO’nun iki boyutlu yaklaşımında önce herkese asgari sosyal koruma tabanı, ardından daha yüksek ve kapsamlı güvence düzeyi hedeflenir.
Sosyal yardıma erişen kişilerin damgalanma nedeniyle başvurmaktan kaçınması öncelikle hangi politika sorununu doğurur?
- A) Her yararlanıcının otomatik emekli olması
- B) Yardım harcamalarının mutlaka sıfır olması
- C) Yalnız vergilerin artması
- D) Bireysel döviz tasarrufunun yükselmesi
- E) Hak sahiplerinin yardımdan yararlanamaması ve kapsama boşluğu
Doğru cevap: E
Çözüm: Damgalanma ve erişim engelleri hak sahibi kişilerin programa katılımını azaltabilir; buna düşük yararlanma oranı denebilir.