Gelir testli yardımda bir liralık ek kazanç nedeniyle yardımın tamamı kesiliyorsa ortaya çıkabilecek temel sorun nedir?
- A) Keskin yardım kesilmesi nedeniyle çalışma teşvikinin zayıflaması
- B) Her ek kazancın mutlaka aynı ölçüde net refah artışı doğurması
- C) Yardımın evrensel gelir programına dönüşmesi
- D) Gini katsayısının zorunlu sıfırlanması
- E) Sosyal sigorta prim günlerinin iki katına çıkması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yardımın eşikte bir anda kesilmesi, marjinal gelir kaybını artıran fayda uçurumu (benefit cliff) yaratabilir.
Aylık 4.000 TL yardım alan kişi 1.000 TL daha ücret kazandığında yardımı 1.500 TL azalıyorsa toplam kullanılabilir gelirde ne olur?
- A) 1.000 TL artar
- B) 500 TL azalır
- C) 2.500 TL artar
- D) 1.500 TL artar
- E) Hiç değişmez
Doğru cevap: B
Çözüm: Ücret kazancı +1.000, yardım kaybı −1.500 olduğundan toplam gelir değişimi −500 TL olur; teşvik sorunu gösterir.
Yüksek gelir grubuna uygulanan artan oranlı vergiler ve düşük gelir grubuna yapılan nakit transferleri birlikte hangi işlevi görür?
- A) Yalnız yatay mesleki sınıflama
- B) Sadece gönüllü özel sigorta satışı
- C) Dikey gelir yeniden dağıtımı
- D) İşsizlik oranını matematiksel olarak sıfırlama
- E) Yalnız kamu binaları arasında mal aktarımı
Doğru cevap: C
Çözüm: Farklı gelir grupları arasında vergiler ve transferlerle kaynak aktarımı dikey yeniden dağıtımdır.
Benzer gelire sahip iki aileden çocuklu olanın bakım masrafları için ek destek alması hangi yeniden dağıtım türünü örnekler?
- A) Dikey yeniden dağıtım
- B) Yalnız piyasa gelirinin artırılması
- C) Tüm sigorta risklerinin kaldırılması
- D) Yatay yeniden dağıtım
- E) Vergi matrahının sıfırlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Yatay yeniden dağıtım benzer gelir grubundaki farklı ihtiyaç veya risk durumlarını dikkate alır.
Sosyal güvenlik yardımı sayesinde işsiz kişinin zorunlu olarak hemen düşük ücretli işi kabul etmeden geçimini sürdürebilmesi hangi teorik kavramla ilişkilidir?
- A) Metalaşmaya bağımlılığın kesin artması
- B) Yalnız özel şirket kârlılığının artması
- C) İşsizliğin hukuken yok olması
- D) Sosyal yardımların tümden kaldırılması
- E) Dekomodifikasyonun artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Dekomodifikasyon geçimin yalnız emek satışına bağımlı olmadan sürdürülmesi kapasitesini ifade eder.
Çocuk ve yaşlı bakımının kamu hizmetleriyle yaygın sağlanması ve özellikle kadınların ücretli işe katılımını kolaylaştırması hangi kavramla doğrudan ilişkilidir?
- A) Aileye bağımlılığın azaltılması (defamilializasyon)
- B) Mesleki sigorta statüsü farklılıklarının artırılması
- C) Yalnız gelir testiyle damgalama
- D) Toptan prim iadesi
- E) Dış ticaretin serbestleştirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Defamilializasyon, bireyin refah ve bakım ihtiyacının yalnız aile içi ücretsiz emeğe bağımlılığının azaltılmasıdır.
Refah devleti rejimlerinin karşılaştırılmasında yalnız kamu sosyal harcamasının GSYH’ye oranına bakmak neden yetersizdir?
- A) Bütün refah rejimleri her harcamayı aynı kişiye yapar
- B) Harcamanın kapsadığı gruplar, hak koşulları ve dağıtım etkisi farklı olabilir
- C) Kamu sosyal harcamaları hiçbir ülkede ölçülmez
- D) Harcama oranı dekomodifikasyonun tam eşdeğeridir
- E) Refah düzeyi yalnız enflasyonla tanımlanır
Doğru cevap: B
Çözüm: Benzer harcama oranları farklı yararlanıcılara, eşitsizlik etkilerine ve hizmet kalitesine karşılık gelebilir.
Liberal bir rejimde gelir testine dayalı yardımın yüksek olması bile dekomodifikasyonun mutlaka çok yüksek olduğunu göstermez. Neden?
- A) Gelir testli yardımlar her durumda tüm ücretin üzerinde olmalıdır
- B) Dekomodifikasyon sadece dış ticaret tarifesidir
- C) Yardımların erişim, yeterlilik, süre ve piyasa bağımlılığı üzerindeki net etkisi önemlidir
- D) Yardımın yüksekliği tüm rejim sınıflandırmalarını gereksiz kılar
- E) Gelir testi hiçbir zaman bir refah devleti aracı değildir
Doğru cevap: C
Çözüm: Dekomodifikasyon yardımın yalnız varlığından değil, piyasa bağımlılığını ne ölçüde azalttığından etkilenir.
Evrensel çocuk yardımı tüm çocuklara verilirken gelir testli çocuk yardımı yalnız yoksul ailelere veriliyorsa bu iki model arasındaki temel tercih nedir?
- A) İki modelin her zaman aynı yararlanıcı ve maliyete sahip olması
- B) Her iki modelin yalnız prim gününe bağlanması
- C) Hedefli yardımın bütün gelir gruplarına koşulsuz verilmesi
- D) Geniş kapsama ile kaynakların hedef gruba yoğunlaştırılması arasındaki denge
- E) Evrensel yardımın yalnız işverenleri kapsaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Evrensel program kapsama ve damgalanmama açısından; hedefli program kaynak yoğunlaştırma açısından farklı avantaj ve maliyetler taşır.
Bir programda ihtiyaç sahiplerinin %30’u dışarıda kalıyor, yararlananların bir kısmı da hedef dışında kalıyorsa hangi iki farklı sorun vardır?
- A) Yalnız yatay yeniden dağıtım
- B) Yalnız nüfus yaşlanması
- C) Yalnız mesleki sigorta statüsü
- D) Yalnız sosyal yatırımın tam başarısı
- E) Dışlama ve kapsama hataları birlikte
Doğru cevap: E
Çözüm: İhtiyaçlıya ulaşamama dışlama; hedef dışına ödeme yapma kapsama hatasıdır. İkisi aynı programda görülebilir.
Yoksulluk sınırı ortanca gelirin %60’ı alınmış, ortanca kullanılabilir gelir 30.000 TL bulunmuştur. Göreli yoksulluk eşiği nedir?
- A) 18.000 TL
- B) 12.000 TL
- C) 15.000 TL
- D) 20.000 TL
- E) 24.000 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: 30.000 × 0,60 = 18.000 TL; ölçüt toplumun ortanca geliriyle belirlendiğinden göreli yoksulluktur.
Yoksulluğu yalnız hane gelirine göre ölçen bir göstergenin başlıca sınırlılığı hangisidir?
- A) Bütün yoksulluk türlerini eksiksiz göstermesi
- B) Eğitim, sağlık ve yaşam standardı yoksunluklarını tam yansıtmayabilmesi
- C) Yalnız sigortalılık gün sayısını ölçmesi
- D) Her ülkede eğitimi otomatik eşitlemesi
- E) Evrensel koruma tabanını tek başına kurması
Doğru cevap: B
Çözüm: Parasal gelir önemli olsa da çok boyutlu yoksunlukları her zaman ölçmez.
Aktif işgücü politikası eğitim ve işe yerleştirme; pasif politika işsizlik ödeneği ise ikisinin birlikte kullanılması hangi amacı destekleyebilir?
- A) İşsizliğin gelir boyutunun bütünüyle ihmalini
- B) Yalnız işveren borçlarının affını
- C) Geçici gelir güvencesi ve işe yeniden geçişin eşzamanlı desteklenmesini
- D) Tüm işçilerin emekliliğinin zorunlu ertelenmesini
- E) Sosyal korumanın sadece özel hayır kurumuna bırakılmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Aktif politika istihdama dönüşü, pasif politika geçici gelir kaybının telafisini hedefler; tamamlayıcı olabilirler.
ILO 202 sayılı Tavsiye Kararında sayılan dört sosyal koruma tabanı güvencesinin tamamına uygun seçenek hangisidir?
- A) Yalnız işverenler için vergi indirimi, döviz sigortası, kredi ve kira
- B) Sadece üniversite öğrencilerine burs ve meslek odası aidatı
- C) Yalnız özel sağlık sigortası ve mesleki kaza cezası
- D) Temel sağlık; çocuklar, yeterli gelir elde edemeyen çalışma çağındakiler ve yaşlılar için temel gelir
- E) Yalnız emeklilere özel gelir, diğer gruplara sıfır koruma
Doğru cevap: D
Çözüm: ILO R202 yaşam döngüsünde esas sağlık hizmeti, çocuk, geçimini sağlayamayan çalışma çağındakiler ve yaşlılara temel gelir güvencesi öngörür.
ILO 102 sayılı Sözleşme ve 202 sayılı Tavsiye Kararı arasındaki ayrım hangisidir?
- A) 102 sosyal yardım kanunu, 202 toplu iş sözleşmesi kanunudur
- B) 102 yalnız 1942 Beveridge metni, 202 Bismarck sigortasıdır
- C) 102 ve 202 Türkiye’de aynı numaralı iç kanundur
- D) 202 yalnız döviz kuru tavsiyesidir
- E) 102 asgari sosyal güvenlik standartları sözleşmesi; 202 ulusal sosyal koruma tabanları tavsiyesidir
Doğru cevap: E
Çözüm: 1952 tarihli ILO 102 sözleşme, 2012 tarihli ILO 202 tavsiye kararıdır; farklı belge türü ve odakları vardır.
Çalışma hayatının dijitalleşmesi, platform çalışması ve düzensiz gelir nedeniyle sosyal korumada ortaya çıkan temel politika sorunu hangisidir?
- A) Standart istihdam ilişkisi dışındakilerin kapsam ve prim sürekliliğinin sağlanması
- B) Platform çalışanlarının hiçbir sosyal riske maruz kalmaması
- C) Tüm işlerin otomatik kamu görevliliğine dönüşmesi
- D) Yaşlılık riskinin tamamen ortadan kalkması
- E) Sosyal sigortaların yalnız tek şirkete özgülenmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Standart dışı ve parçalı istihdam prim toplama, sigorta statüsü ve kapsam boşlukları bakımından yeni politika sorunları yaratabilir.
Nüfus yaşlandığında dağıtım esaslı emeklilik sisteminin mali baskısı hangi nedenle artabilir?
- A) Yaşlanan nüfusta bütün emeklilik giderlerinin zorunlu sıfırlanması
- B) Prim ödeyenlerin emeklilere oranı düşerken aylık giderlerinin artabilmesi
- C) Prim tahsilatının nüfus yapısından tamamen bağımsız olması
- D) Her emeklinin çalışan sayısını iki katına çıkarması
- E) Sağlık hizmeti gereksiniminin hukuken yasaklanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Aktif-pasif dengesinin bozulması ve yaşam süresinin uzaması cari primlerle cari aylıkların finansmanında baskı yaratabilir.
Bir sosyal politika reformu kısa vadede eğitim ve bakım hizmetlerine yatırım yaparken uzun vadede istihdam ve fırsat eşitliği kazanımı bekliyor. Bu yaklaşımın adı nedir?
- A) Yalnız pasif gelir tazminatı
- B) Yalnız ayni yardımın tesadüfî dağıtımı
- C) Sosyal yatırım perspektifi
- D) Yalnız regresif vergi politikası
- E) Meslek sandığının tamamen kapanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Sosyal yatırım insani kapasite, erken çocukluk, yaşam boyu eğitim ve bakım alanlarında koruyucu/üretken etki arar.
Sosyal devletin yalnız piyasa başarısızlıklarını değil, sosyal hakları ve yurttaşlık temelinde korumayı da önemsemesi en çok hangi yaklaşıma yakındır?
- A) Yalnız şirket yönetişimi standardı
- B) Salt dış ticaretin artırılması
- C) Yalnız özel sözleşme özgürlüğünün tek koruma sayılması
- D) Sosyal yurttaşlık ve sosyal haklar anlayışı
- E) Sosyal hakların kamu alanından dışlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Sosyal yurttaşlık, sağlık, eğitim ve gelir güvencesi gibi sosyal hakların yurttaşlık ve toplumsal katılım ile ilişkisini vurgular.
Bir ülkede refah rejimlerinin zamanla karma özellikler taşıması Esping-Andersen’in üçlü tipolojisi bakımından ne ifade eder?
- A) Her ülke ömür boyu yalnız tek tipte değişmeden kalır
- B) Rejimler arasında tarihsel dönüşüm imkânsızdır
- C) Üçlü tipoloji yalnız sosyal güvenlik prim oranlarını sayar
- D) Gerçek ülkelerde aile ve piyasanın hiçbir rolü bulunmaz
- E) Üç model analitik ideal tiptir; gerçek ülkeler karma ve zaman içinde değişen özellikler gösterebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: İdeal tip sınıflandırmalar gerçek sistemleri basitleştirir; ülkeler birden çok rejimin kurumlarını bir araya getirebilir.