Borçlar hukukunda alacaklının borçludan talep edebildiği davranışa ne ad verilir?
- A) Edim
- B) Zilyetlik
- C) Yetki genişliği
- D) Velayet
- E) İdari vesayet
Doğru cevap: A
Çözüm: Edim, borçlunun alacaklıya karşı verme, yapma veya yapmama biçiminde yerine getireceği davranıştır.
Aşağıdakilerden hangisi borç ilişkisinin temel kaynaklarından biridir?
- A) Mirasçılık zümresi
- B) Sebepsiz zenginleşme
- C) Seçim barajı
- D) Kamulaştırma takdiri
- E) Velayet karinesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Borç ilişkisinin başlıca kaynakları sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmedir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu neyi düzenleyen temel özel hukuk kanunudur?
- A) Yalnız ceza infazını
- B) Sadece seçim işlemlerini
- C) Borç ilişkilerinin doğumunu, hükümlerini ve sona ermesini
- D) İdari yargı teşkilatını
- E) Yalnız miras paylarını
Doğru cevap: C
Çözüm: Türk Borçlar Kanunu sözleşme, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve özel borç ilişkilerini düzenler.
TBK m. 1 bakımından sözleşmenin kurulmasının temel unsuru nedir?
- A) Mutlaka noterde onaylanmış tek imza
- B) Yalnız satıcının sözlü niyeti
- C) Mahkeme kararıyla zorunlu kabul
- D) Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamaları
- E) Her sözleşmenin tapuda tescili
Doğru cevap: D
Çözüm: Sözleşme karşılıklı ve uygun irade açıklamasıyla kurulur; özel şekil şartları ayrıca saklıdır.
Bir sözleşmeyi kurmaya elverişli irade açıklamasının karşı tarafça uygun biçimde benimsenmesine ne denir?
- A) İpotek
- B) Tenkis
- C) Gaiplik
- D) Rücu
- E) Kabul
Doğru cevap: E
Çözüm: Kabul, öneriye uygun irade beyanı olup gerekli şartlarda sözleşmenin kurulmasını tamamlar.
TBK m. 12 uyarınca sözleşmelerin şekline ilişkin temel kural hangisidir?
- A) Kanunda aksi öngörülmedikçe şekil serbestisi
- B) Bütün sözleşmelerde resmî şekil
- C) Bütün sözleşmelerde tanık huzuru
- D) Bütün sözleşmelerde noter zorunluluğu
- E) Bütün sözleşmelerde mahkeme tescili
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 12 kural olarak şekil serbestisini kabul eder; özel kanuni geçerlilik şekilleri saklıdır.
TBK m. 27 uyarınca emredici hukuk kurallarına aykırı sözleşme için kural olarak hangi sonuç gündeme gelir?
- A) Otomatik miras geçişi
- B) Kesin hükümsüzlük
- C) İdari disiplin cezası
- D) Gaiplik kararı
- E) Hak düşürücü süre uzaması
Doğru cevap: B
Çözüm: TBK m. 27 emredici hükme, ahlaka veya kamu düzenine aykırılık gibi hâllerde kesin hükümsüzlük öngörür.
Kabul için 5 gün süre veren öneri sahibinin öneriye bağlılığına ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) Öneren belirlediği sürenin sonuna kadar önerisiyle bağlıdır
- B) Öneri her durumda yalnız 24 saat geçerlidir
- C) Öneri aynı anda kesin hükümsüzdür
- D) Öneri sadece hâkim kabul ederse geçerlidir
- E) Süre belirtilmesi önerinin bağlılığını tamamen kaldırır
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 3 süreli öneride önereni sürenin sonuna kadar bağlar; kabul süresinde ulaşmazsa bağlılık kalkar.
Telefon görüşmesinde aynı anda iletişim kuran taraflar arasındaki süresiz öneri için hangi kural uygulanır?
- A) Daima posta yoluyla yapılan öneri kuralı
- B) Hazır olanlar arasında süresiz öneri kuralı
- C) Mutlaka tapu tescili şartı
- D) Yalnız mahkeme huzurunda kabul kuralı
- E) Önerenin altı ay bağlı kalması kuralı
Doğru cevap: B
Çözüm: TBK m. 4 doğrudan iletişim sağlayan telefon gibi araçları hazır olanlar arasındaki öneri kapsamında değerlendirir.
Borcun yerine getirilmesinde alacaklının doğrudan o borçlunun kişisel becerisinde menfaati yoksa ne söylenebilir?
- A) Her durumda yalnız borçlu ifa edebilir
- B) Borcun kaynağı kendiliğinden değişir
- C) Kural olarak borçlu borcu mutlaka şahsen ifa etmek zorunda değildir
- D) Alacaklı her durumda tüm borcu affetmiş sayılır
- E) Borç otomatik zamanaşımına uğrar
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 83 şahsen ifanın zorunlu olup olmadığını alacaklının bizzat ifada menfaati üzerinden belirler.
Tamamı belirli ve vadesi gelmiş 40.000 TL borcun yalnız 5.000 TL’sinin önerilmesi hâlinde alacaklı için genel kural hangisidir?
- A) Mutlaka kısmi ifayı kabul eder
- B) Borçlunun geri kalan borcu doğrudan düşer
- C) Alacaklı mülkiyetini kaybeder
- D) Kısmi ifayı reddedebilir
- E) Borç doğrudan miras borcu olur
Doğru cevap: D
Çözüm: TBK m. 84 uyarınca tamamı belli ve muaccel borçta alacaklı kısmi ifayı reddedebilir.
Taraflar aksini kararlaştırmamışsa para borcunun ifa yeri için TBK m. 89 hangi noktayı esas alır?
- A) Borçlunun doğduğu hastane
- B) Alacaklının nüfusa kayıtlı olduğu köy
- C) Her durumda mahkeme kalemi
- D) Paranın basıldığı merkez
- E) Alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 89 para borcunu kural olarak alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilen borç sayar.
Parça borcu için özel bir yer kararlaştırılmamışsa TBK m. 89 uyarınca ifa yeri nedir?
- A) Sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yer
- B) Her durumda alacaklının son adresi
- C) Her durumda başkent
- D) Noterin görev çevresi
- E) Borcun doğmasından beş yıl sonraki depo
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 89 parça borcunun ifa yerini sözleşme kurulurken şeyin bulunduğu yere bağlar.
Borca aykırı ifa yüzünden zarar doğduğunda TBK m. 112 bakımından borçlu hangi savunmayla tazminat sorumluluğundan kurtulabilir?
- A) Hiçbir delil sunmadan sırf borçlu olduğu için
- B) Kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat ederek
- C) Zararın sözleşmede hiç yazmamasıyla otomatik
- D) Alacaklının soyadını bilmemesiyle
- E) Borçlanmanın her zaman aile içinde olmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: TBK m. 112 borca aykırılıkta borçlunun kusursuzluğunu ispatlamasını sorumluluktan kurtuluş için esas alır.
A, B’ye 12.000 TL; B, A’ya 7.000 TL aynı tür ve muaccel borçludur. Geçerli takas beyanı sonrası net borç ilişkisi için doğru sonuç nedir?
- A) A’nın B’ye kalan borcu 5.000 TL olur
- B) A’nın B’ye 19.000 TL borcu kalır
- C) B’nin A’ya 5.000 TL borcu kalır
- D) A’nın B’ye 7.000 TL borcu kalır
- E) Karşılıklı alacaklar ancak mahkeme hükmüyle sona erer
Doğru cevap: A
Çözüm: Karşılıklı aynı tür ve muaccel alacaklar 7.000 TL’ye kadar takasla sona erer; A’nın 5.000 TL borcu kalır.
A ve B aynı borçtan müteselsil sorumludur. Alacaklı 90.000 TL’nin tamamını A’dan tahsil etmiştir. Dış ilişki bakımından sonuç hangisidir?
- A) B’nin alacaklıya karşı aynı 90.000 TL için borcu sürer
- B) Alacaklıya karşı aynı borç için ikinci kez tahsil yapılamaz; iç rücu ayrıca değerlendirilir
- C) Tahsilatın yalnız A’nın iç payını karşıladığı varsayılır
- D) Alacaklı, B’den de borcun yarısını ayrıca tahsil eder
- E) Tam ödeme, alacaklının alacağını otomatik olarak B’ye devreder
Doğru cevap: B
Çözüm: Müteselsillikte alacaklı tam tahsil sonrası aynı alacağı ikinci kez tahsil edemez; borçlular arasında rücu mümkündür.
A, B’ye yapılan karşılıksız bir bağışlamayı hukuki sebep bulunmayan her ödeme gibi nitelemiştir. Bu sonuca ilişkin en doğru değerlendirme nedir?
- A) Bağışlamada karşı edim bulunmaması tek başına sebepsiz zenginleşme oluşturur
- B) Bağışlamanın geçerliliği yalnızca haksız fiil hükümlerine bağlıdır
- C) Geçerli bağışlama geri vermeyi dışlayabilecek hukuki sebeptir
- D) Karşılıksız bütün kazandırmalar haklı sebep bulunmadığı için iade edilir
- E) Bağışlama, irade açıklaması olsa bile ancak tazminatla geçerli hâle gelir
Doğru cevap: C
Çözüm: Sebepsiz zenginleşmede haklı sebep yokluğu aranır; geçerli bağışlama kazandırmanın hukuki sebebidir.
Satışa konu tek ve belirli antika vazo sözleşmeden önce tamamen yok olmuş, taraflar bu durumu bilmiyor. Genel hükümlerde hangi ayrım önemlidir?
- A) Sözleşme kurulduktan sonraki imkânsızlıkla aynı hüküm uygulanır
- B) Edim bir parça borcu olduğundan her durumda geçerli kurulur
- C) Sözleşmenin geçerliliği yalnız borçlunun temerrüdüne bağlıdır
- D) Başlangıçtaki objektif imkânsızlığın TBK m. 27’de düzenlenmesi
- E) Sözleşme geçerlidir; imkânsızlık yalnız zamanaşımını durdurur
Doğru cevap: D
Çözüm: Konu baştan objektif imkânsızsa TBK m. 27; sözleşmeden sonra imkânsızlaşırsa koşullara göre m. 136 gündeme gelir.
Sözleşmede teslim günü açıkça 15 Mart belirlenmiştir. Borçlu edimi bu gün yerine getirmez; edim hâlâ mümkündür. Temerrüt için temel değerlendirme hangisidir?
- A) Borçlunun temerrüdü için her hâlde ayrıca noter ihtarı gerekir
- B) İfa günü geçse bile alacaklının üç aylık ek süre vermesi zorunludur
- C) İfa ediminin mümkün olması, temerrüt için hukuken engeldir
- D) İfa gününün kararlaştırılmış olması ihtar gerekliliğini asla değiştirmez
- E) Belirlenmiş ifa günü dolduğundan kural olarak ihtarsız temerrüt söz konusu olabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 117’de sözleşmeyle belirlenen ifa gününün dolması temerrütte ihtar şartının istisnasıdır.
Alacaklı 20.000 TL muaccel borç için borçlunun usulüne uygun teklif ettiği 5.000 TL’yi kabul etmemiştir. TBK m. 84 açısından en isabetli sonuç nedir?
- A) Tamamı belli ve muaccel borçta alacaklı kısmi ifayı reddedebilir
- B) Borçlu dilediği kadar kısmi ifayla borcunu azaltmaya alacaklıyı zorlayabilir
- C) Alacaklının reddi bütün borcun derhâl sona ermesini sağlar
- D) Kısmi ifa her zaman yeni bir borç ilişkisi kurar
- E) Alacaklı ancak borçlu temerrüde düştüyse kısmi ifayı reddedebilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kısmi ifanın reddi TBK m. 84’teki şartlarda alacaklının hakkıdır; tek başına temerrüt sonucuna götürmez.