Bir tarafın kasıtlı yanlış bilgiyle diğerini sözleşmeye yöneltmesi hangi irade bozukluğuna örnektir?
- A) İbra
- B) Borca katılma
- C) Aldatma
- D) Takas
- E) Temlik
Doğru cevap: C
Çözüm: Kasıtlı yanıltma TBK m. 36 kapsamındaki aldatma nedenidir.
Borçlunun alacaklıya 10.000 TL ödeme borcu hangi edim türünün örneğidir?
- A) Yapmama edimi
- B) Aile hukuku statüsü
- C) Seçimlik irade
- D) Verme edimi
- E) Vesayet ilişkisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Para ödeme, malvarlığı değerini alacaklıya verme niteliğinde bir edimdir.
Aşağıdakilerden hangisi yapmama edimine örnektir?
- A) Satış bedelinin ödenmesi
- B) Sipariş edilen masanın yapılması
- C) Aracın teslim edilmesi
- D) Kiralanan yerin anahtarının verilmesi
- E) Sözleşmeyle kararlaştırılan rekabet etmeme yükümlülüğü
Doğru cevap: E
Çözüm: Rekabet etmeme taahhüdü, belirli bir davranıştan kaçınmayı amaçlayan yapmama edimidir.
Haksız fiil sorumluluğunun genel koşulları arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
- A) Zarar ve uygun illiyet bağı
- B) Mutlaka noter tasdiki
- C) Mutlaka nişanlanma
- D) Mutlaka mirasçılık
- E) Mutlaka alacağın devri
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 49 kapsamında zarar, hukuka aykırılık, kusur ve illiyet bağı kural olarak değerlendirilir.
Bir kişinin yanlışlıkla başka hesaba gönderdiği parayı geri istemesi esasen hangi hukuki kuruma dayanabilir?
- A) Gaiplik
- B) Sebepsiz zenginleşme
- C) Ayni ipotek hakkı
- D) İdari yaptırım
- E) Velayet görevi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hukuki bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşme TBK m. 77 kapsamında geri verme borcu doğurabilir.
TBK m. 146 uyarınca kanunda aksine hüküm bulunmadığında genel zamanaşımı süresi kaç yıldır?
- A) 1 yıl
- B) 2 yıl
- C) 10 yıl
- D) 5 yıl
- E) 20 yıl
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 146 genel alacak zamanaşımı süresini on yıl olarak düzenler.
TBK m. 147 uyarınca kira bedeli gibi dönemsel edimlerde temel zamanaşımı süresi kaç yıldır?
- A) 1 yıl
- B) 2 yıl
- C) 10 yıl
- D) 5 yıl
- E) 15 yıl
Doğru cevap: D
Çözüm: TBK m. 147 kira bedeli, anapara faizi ve ücret gibi dönemsel edimler bakımından beş yıllık süre öngörür.
Sözleşmede ödemeye ilişkin belirli bir takvim günü kararlaştırılmış ve ödeme yapılmamışsa borçlu temerrüdü için hangisi doğrudur?
- A) Mutlaka iki yıl beklemek gerekir
- B) Borcun konusu otomatik imkânsız hâle gelir
- C) Kural olarak ihtar gerekmeksizin temerrüt doğabilir
- D) Alacaklı her durumda temerrüde düşer
- E) Sözleşme kanunen kendiliğinden gaiplik doğurur
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 117 belirlenmiş ifa gününün gelmesiyle ihtarsız temerrüdü düzenler.
Muaccel bir borçta ifa günü belirli değil ve özel istisna da bulunmuyorsa borçlu temerrüdüne ilişkin kural nedir?
- A) Her durumda borcun doğduğu gün ihtarsız temerrüt vardır
- B) Borç bir yıl sonra kesin hükümsüz olur
- C) Borçlu temerrüdü ancak mirasta mümkündür
- D) Alacaklının ihtarıyla temerrüt gerçekleşir
- E) Temerrüt için mutlaka noter ihtarı zorunludur
Doğru cevap: D
Çözüm: TBK m. 117 uyarınca muaccel borçta temerrüt kural olarak ihtarla doğar; ihtarın noterden gelmesi şart değildir.
Gereği gibi önerilen ifayı haklı sebep olmadan kabul etmeyen alacaklı için hangi kurum gündeme gelir?
- A) Borçlunun aldatması
- B) İrade sakatlığına bağlı iptal
- C) Mirasın reddi
- D) Kesin hükümsüzlük
- E) Alacaklının temerrüdü
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 106 gereği uygun biçimde önerilen ifayı haksız yere kabul etmeyen alacaklı temerrüde düşebilir.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede borçlu temerrüde düştüğünde alacaklı için temel usul hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Kural olarak ifa için uygun ek süre tanımak
- B) Daima hiçbir bildirim yapmadan ceza davası açmak
- C) Her durumda doğrudan sözleşmeyi kendiliğinden yok saymak
- D) Mutlaka beş yıllık hak düşürücü süre beklemek
- E) Önce borçlunun mirasçılarını belirlemek
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 123 karşılıklı sözleşmede temerrüt sonrası ek süre verilmesini; m. 124 istisnalarını düzenler.
TBK m. 27 uyarınca konusu başlangıçtan itibaren objektif olarak imkânsız olan sözleşmede hangi kurum öne çıkar?
- A) Sadece kira bedelinin indirimi
- B) Kesin hükümsüzlük
- C) Alacaklının temerrüdü
- D) Kendiliğinden alacağın devri
- E) Her durumda sözleşmenin uyarlanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Başlangıçtaki objektif imkânsızlık TBK m. 27 kapsamındadır; sonradan kusursuz imkânsızlık ayrı düzenlenmiştir.
Sözleşme kurulduktan sonra borçlunun sorumlu tutulamayacağı bir nedenle ifa imkânsızlaşırsa kural olarak hangi madde gündeme gelir?
- A) TBK m. 39 kapsamında aldatma
- B) TMK m. 499 kapsamında eş mirası
- C) TBK m. 136 kapsamında sonraki kusursuz imkânsızlık
- D) TBK m. 3 kapsamında süreli öneri
- E) TMK m. 11 kapsamında erginlik
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 136 borçlunun sorumlu tutulamayacağı sonraki imkânsızlığın borca etkisini düzenler.
Sözleşmeyle 5 yıl yerine 18 yıl zamanaşımı uygulanacağı kararlaştırılmıştır. TBK m. 148 bakımından doğru yaklaşım nedir?
- A) Taraflar bütün zamanaşımı sürelerini sözleşmeyle serbestçe uzatabilir
- B) Kanunda belirlenen zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez
- C) Taraflar yalnız genel on yıllık süreyi serbestçe değiştirebilir
- D) Süreyi uzatma geçerli, kısaltma daima geçersizdir
- E) Kanuni zamanaşımı, tarafların kararlaştırdığı günden bağımsız olarak otuz yıl olur
Doğru cevap: B
Çözüm: TBK m. 148 bu ayırımda belirlenen zamanaşımı sürelerinin sözleşmeyle değiştirilmesini yasaklar.
Taraflarca kanuni şekle tabi bir borç doğmuş; sonradan karşılıklı anlaşmayla alacak tamamen silinmiştir. İbra şekli bakımından TBK m. 132 hükmü nedir?
- A) İbra asıl borcu doğuran işlemin her zaman aynı şekline tabidir
- B) İbra için her durumda iki tanık huzurunda sözlü açıklama yeterli değildir
- C) Asıl borcu doğuran işlem şekle bağlı olsa bile ibra şekle bağlı değildir
- D) İbra, sadece alacaklı tarafından tek yanlı fesih şeklinde yapılabilir
- E) İbra için mutlaka borcu doğuran sözleşmenin yenilenmesi gerekir
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 132 ibra sözleşmesini asıl borcun şeklinden bağımsız kılar ve kısmi ibrayı da tanır.
Sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan, borçludan kaynaklanmayan olağanüstü olay ifayı dürüstlükle bağdaşmayacak derecede ağırlaştırmıştır. TBK m. 138 kapsamında ilk talep ne olabilir?
- A) Olağanüstü durum, uyarlama yerine her durumda kesin hükümsüzlük doğurur
- B) Uyarlama, öngörülebilir normal piyasa dalgalanmalarında da koşulsuz uygulanır
- C) Uyarlama için borçlunun sözleşme kurulduğunda bu olayı bilmesi zorunludur
- D) Kanuni şartlar sağlanıyorsa sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması
- E) Uyarlama talebi ancak alacaklının temerrüdü hâlinde mümkündür
Doğru cevap: D
Çözüm: Öngörülemeyen, borçludan kaynaklanmayan ve dengeyi ağır bozan olağanüstü hâllerde m. 138 uyarlama yolu açabilir.
Aldatmayı öğrendikten sonra bir yıl boyunca bağlı olmadığını bildirmeyen ve verdiğini geri istemeyen taraf bakımından TBK m. 39 sonucu nedir?
- A) Süre dolunca sözleşme kendiliğinden kesin hükümsüz olur
- B) Bir yıllık süre yalnız haksız fiil tazminatı için başlar
- C) Onama oluşması için mutlaka mahkemenin ayrıca karar vermesi gerekir
- D) Süre dolunca aldatma, borçlunun temerrüdüne dönüşür
- E) Sözleşmeyi onamış sayılması
Doğru cevap: E
Çözüm: TBK m. 39 bir yıllık sürede bildirim veya geri isteme yoksa onama sonucunu düzenler; tazminat ayrık hükümleri saklıdır.
Zarar gören, fiili 2020’de öğrenmiş ancak zararın ve failin kim olduğunu ilk kez 2025’te öğrenmiştir. Ceza zamanaşımı istisnası yoksa TBK m. 72 kısa süre hangi olaydan sonra işler?
- A) Zarar ve tazminat yükümlüsünün birlikte öğrenilmesinden
- B) Fiilin ilk kez öğrenildiği tarihten; zarar bilinmese bile
- C) Dava dilekçesinin mahkemeye verilmesinden itibaren her durumda
- D) Tazminat yükümlüsünün tek başına kim olduğunun öğrenilmesinden, zarar bilinmese bile
- E) Fiil tarihinden itibaren kısa süre olarak değişmez biçimde
Doğru cevap: A
Çözüm: TBK m. 72 kısa süreyi hem zararın hem tazminat yükümlüsünün öğrenilmesine bağlar; fiilden itibaren uzun süre de dikkate alınır.
Haksız fiil için 10 yıllık uzun zamanaşımı süresinin başlangıcı hangisidir?
- A) Zararın ve sorumlunun birlikte öğrenildiği tarihten
- B) Fiilin işlendiği tarih
- C) Tazminat talebinin mahkemeye iletildiği tarihten
- D) Borçlunun ilk ihtarı aldığı tarihten
- E) Zararın parasal tutarının kesinleştiği tarihten
Doğru cevap: B
Çözüm: TBK m. 72 uzun süreyi kural olarak haksız fiil tarihinden başlatır; özel ceza kanunu kuralı saklıdır.
Sebepsiz zenginleşme ile ilgili 10 yıllık uzun zamanaşımı hangi olaydan başlar?
- A) Geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten
- B) Zenginleşenin dava dilekçesini öğrendiği tarihten
- C) Zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten
- D) Alacaklının sözleşmeyi feshettiği tarihten
- E) İlk ihtar tarihinden bağımsız her durumda iki yıl sonra
Doğru cevap: C
Çözüm: TBK m. 82 uzun süreyi zenginleşmenin gerçekleşmesine bağlar; öğrenme tarihi kısa sürenin başlangıcıdır.